wtorek, 24 października 2017 r.

Kraj Świat

Kto gra legendarnym kurierem Państwa Podziemnego

  Edytuj ten wpis
Dodano: 29 kwietnia 2014, 10:27

24 czerwca w Lublinie na konferencji "Jan Karski. Misja kompletna, mój stryj pokazany zostanie, jakim był naprawdę, skąd się wziął i dokąd zaszedł - mówi dr Wiesława Kozielewska-Trzaska, bratanica i córka chrzestna legendarnego kuriera Państwa Podziemnego.

Pani doktor, mijają dwa lata Pani dzielnej walki o pomięć swego wielkiego stryja. Nie czuje się Pani zmęczona? - Odnoszę wrażenie, że wiele osób, które dorwały się do "upamiętniania” Jana Karskiego, uzurpujących sobie monopol na prezentowanie "wizji” na jego temat, bardzo liczy na moje zmęczenie. Używając słów świętego Jana Pawła II, ducha nie gaszę. Ja się nie zmęczę. Jakie są obszary tych nadziei na Pani "zmęczenie”? - Podstawową kwestią pozostaje próba wybudowania publicznego wrażenia, że Jan Karski nie pozostawił żadnej rodziny i jest potrzeba wyłonienia się jakiejś "rodziny zastępczej”. Mimo pełnej świadomości naszego istnienia! Właśnie to "zastępstwo”, a nie rodzinę Jana Karskiego, konsultowano w kwestii zabiegów o amerykański Prezydencki Medal Wolności. I tych ludzi, a nie rodzinę zaproszono na wręczanie odznaczenia w Białym Domu. Zapewne Amerykanie w ogóle nie byli poinformowani o rodzinie Jana Karskiego. O tym, że jakaś "rodzina zastępcza” wybiera się do Waszyngtonu, a nasza rodzina nie istnieje, dowiedziałam się oglądając wiadomości w TVN. Udało mi się dodzwonić do pana dyrektora Grzegorza Miecugowa i zaprotestowałam przeciwko tej mistyfikacji. Był zdziwiony. Okazuje się, że fakt naszego istnienia był zatajany także przed mediami.

Mleko się rozlało... - Tak. Zaczęły do mnie telefonować redakcje, stacje radiowe i telewizyjne. Medal stryja odbierał natomiast pan Adam Rotfeld. Zapewne też bez wiedzy na temat istnienia rodziny Jana Karskiego. Potem order przejęło MSZ i przetrzymywało na sobie tylko znanej "podstawie” prawnej. Pani natomiast zaprotestowała w liście do prezydenta Bronisława Komorowskiego. - Tak było. W odpowiedzi otrzymałam zaproszenie do Pałacu Prezydenckiego na bankiet z okazji 11 Listopada, gdzie rozmawiałam zarówno z panem Bronisławem Komorowskim, jak też z panem Radosławem Sikorskim, który w obecności swojej matki, która mu towarzyszyła, dał mi słowo, że MSZ nie miało pojęcia o istnieniu rodziny, a także zapewnił, że medal trafi zgodnie z wolą rodziny do Gabinetu Jana Karskiego w Muzeum Miasta Łodzi. Miejsca, gdzie stryj za życia aktem notarialnym darowizny przekazał swoje najcenniejsze memorabilia, w tym Order Orła Białego i Order Virtuti Militari. Pan Sikorski zdawał się być całą sytuacją skonfudowany i przepraszał mnie za nią. Medal jednak do Łodzi nie trafił? - Nie. Został wywieziony z powrotem do USA i tam miał być pokazywany na wystawach objazdowych aż do 100. rocznicy urodzin Jana Karskiego. Znów wszystko bez wiedzy i zgody rodziny. Znów o wszystkim dowiedziałam się z mediów. Zaprotestowałem ponownie w liście do prezydenta RP.

Otrzymałam wyjaśnienie wiceministra spraw zagranicznych, pana Pomianowskiego, że im się zdawało, że ja się zgadzam na taką trasę objazdową, że wysłali do mnie jakiś list w tej sprawie, ale on nigdy nie został... wysłany, więc ukarali służbowo urzędnika. Skoro rodzina nie chce, to oni medal sprowadzą do Polski. Zostałam wprowadzona w klimat jak z Mrożka. Ale medal wrócił... - Wrócił, ale dalej MSZ nie chciało wypełnić woli rodziny i przekazać medalu do Łodzi. Poskutkowało dopiero ostateczne przedsądowe wezwanie do wydania rzeczy przygotowane przez prawnika rodziny, a doręczone panu Radosławowi Sikorskiemu. Wysłannik z MSZ przywiózł medal stryja do Muzeum Miasta Łodzi i tam pozostawił, na krótko przed rocznicą śmierci Jana Karskiego, 13 lipca zeszłego roku. Czyli już wtedy rodzina mogła go przekazać notarialnie do Gabinetu Jana Karskiego? - Ależ skąd! MSZ zawarło poufne porozumienie z muzeum o... depozycie medalu. W tym dokumencie znalazło się stwierdzenie, że rodzina nie ma tytułu do odznaczenia. Czyli, że mogą w każdej chwili zabrać medal z powrotem. Pani się na to zgodziła? - Przede wszystkim muzeum nie chciało pokazać mi ich porozumienia z MSZ, używając argumentu, że jest tajne (czy poufne), mimo że rodzina pozostawała stroną zarówno jako spadkobiercy ustawowi oraz z mocy ustawy o odznaczeniach, gdzie czarno na białym jest napisane, że przyznany pośmiertnie order przekazywany jest najbliższej żyjącej rodzinie, a ta nim dysponuje. Nie chciało też zawrzeć z nami notarialnego aktu darowizny, którym przekazalibyśmy medal do Gabinetu. Tak jak Jan Karski - swoje odznaczenia.

Dlaczego nie chcieli notarialnego aktu? - Przez prawie rok prowadzona była ze mną jałowa korespondencja skrzętnie omijająca kwestie notarialne, a ujawnienie porozumienia z MSZ odmawiane. Wszystko okazało się jasne na trzy tygodnie przed kwietniowymi obchodami w Łodzi rocznicy mego stryja. Dostaliśmy wreszcie ten tajny dokument i ze zdumieniem stwierdziliśmy, że MSZ uważa się faktycznie za "posiadacza”, a medal trafia do muzeum tylko jako "depozyt”, a rodzina praktycznie nie ma tytułu do odznaczenia. Zrozumieliśmy, że dlatego właśnie muzeum nie chciało podpisać z nami notarialnego dokumentu darowizny, a jedynie jakieś porozumienie, bez konsekwencji prawnych, jakie rodzi akt notarialny. Oni po prostu uważali, tak jak MSZ, że rodzina nie ma prawa darować notarialnie medalu, który do niej należy z mocy prawa. I co teraz? - Sprawą zajmują się prawnicy. Jeżeli MSZ uważa, że medal jest "ich”, będzie musiało wykazać przed sądem, na jakiej podstawie prawnej przejęło odznaczenie oraz czy i jak poinformowało stronę amerykańską o istnieniu rodziny pośmiertnie odznaczanego. Rodzina Kozielewskich oburzona była także próbą zdjęcia Janowi Karskiemu nagrobka w Waszyngtonie - Janowi Karskiemu i jego żonie Poli Nireńskiej-Karskiej. Znowu dowiedziałam się z mediów, że jacyś ludzie bez rodzinnego związku z moim stryjem ustalili, że zdemontują pomnik nagrobny, jaki sam sobie wystawił i wystawią jakiś inny ze swoją "opowieścią” o Janie Karskim i jego karykaturalną podobizną. Dowiedziałem się także w Internecie, że pan Sikorski zamierza za to zapłacić z pieniędzy państwowych. Oczywiście zareagowałem. "Komitet” pomnikowy dał sobie spokój.

Domaga się Pani także podawania prawdziwej daty urodzin swego ojca chrzestnego. - Oczywiście, że tak! Sprawa była wielokrotnie przez niego samego wyjaśniana. Urodził się w Dzień Świętego Jana, 24 czerwca 1914 roku. Łódź była wtedy w zaborze rosyjskim, władze carskie narzuciły nakaz wystawiania dokumentów kościelnych po rosyjsku. 8 sierpnia do księdza kanonika Szmidla, proboszcza parafii Podwyższenia Świętego Krzyża, przybyli Kozielewscy ochrzcić synka. Matka po sakramencie udała się z dzieckiem do domu, a ojciec ze świadkami pozostali w refektarzu, gdzie gościli się z proboszczem i wikarym. Praktyka była taka, że dane dziecka, jego rodziców i chrzestnych podawano po polsku na kartce, a wikary przepisywał to do ksiąg po rosyjsku. W takim języku przynosił metrykę. Zapewne doszło do omyłki pisarskiej w notacji rzymskiej. Zamiast VI, dokonujący wpisu "dostrzegł” IV i po rosyjsku zapisał "april”. Kozielewscy zorientowali się po jakimś czasie, ale nie zawracali głowy księdzu. Omyłki w datach urodzin były zresztą wtedy nagminne. Pod wyjeździe z Łodzi w dokumentach osobistych Janek Kozielewski własnoręcznie pisał: "24 czerwca 1914 roku”. Tak też miał w dokumentach dyplomatycznych. M.in. w życiorysie i ankiecie personalnej po francusku na użytek praktyki zagranicznej. Takich odręcznie pisanych dokumentów jest przynajmniej sześć. Jest też nieprawdopodobieństwem, żeby w paszporcie, z którym jechał na praktykę, miał inna datę niż podawaną w dokumentach wypełnianych na ten sam wyjazd. "Utrwalacze” pamięci stryja upierają się przy "ruskiej” dacie kwietniowej, a czerwcową po polsku i francusku - pisaną przez samego zainteresowanego - ignorują. Tak jak istnienie rodziny czy istniejący nagrobek. I co? Mam na to pozwalać?

Była też próba "lobbingu” na Kapitolu, aby 24 kwietnia ustanowił Dniem Jana Karskiego. - To kolejne kuriozum. Trzej senatorowie USA: Durbin, Kirk i Menendez zostali "natchnięci” do oddania hołdu Janowi Karskiemu, ale z podaniem im nieprawdziwej daty i niepoinformowaniem ich o innej jej wersji. Dowiedziawszy się, napisałam do senatorów list i pokazałam skany dokumentów. Zresztą sami łatwo sprawdzili też datę w dostępnych źródłach. Z pomysłu ustanawiania Dnia Jana Karskiego Senat USA po prostu się wycofał. Współpracownik jednego z senatorów wyraził zdumienie poziomem takiego lobbingu i próbą "zadekretowania” swojej wersji daty przez... Senat Stanów Zjednoczonych. Okazało się, że i w tym "temacie” Polacy są zdolni do wszystkiego. Amerykanie mają zaś kolejny przykład "Polish Joke” (polskiego kawału). W uzasadnieniu uchwały Senatu RP, też "niewidzialna ręka” wstawiła 24 kwietnia? - Owszem, próbowała... Musiałam prostować to w liście do marszałka Senatu. Ostatecznie data "wyleciała”. Na kwietniowe obchody z Łodzi zmieniona została także aranżacja Gabinetu Jana Karskiego, urządzonego według jego ścisłych wskazówek, jego meblami, obrazami i memorabiliami. Miał to być jego "dom” i był przez lata. Czy Rodzina coś wiedziała o szykowanych zmianach? Czy ktoś z wami konsultował to "poprawianie” po Karskim?

- Tradycyjnie - nie. Muzeum zignorowało przede wszystkim prawa autora scenariusza działającego ściśle według wskazówek Jana Karskiego. Sprawa znajdzie zapewne finał sądowy. Nowa aranżacja jest dużo gorsza od poprzedniej. Burzy koncepcję domowego charakteru pokoju i niszczy klimat, jaki Jan Karski chciał przekazać. Powstawiano jakieś wielkie fotogramy i urządzenia audiowizualne pozbawiające ekspozycję domowego i osobistego charakteru. To nie jest pokój, w którym siedziałam ze stryjem i wspominałam... Sam pewnie tego też by nie zaakceptował. Jest Pani także sceptyczna wobec upamiętniania Jana Karskiego tzw. ławeczkami. - Jest to typ narracji historycznej i estetycznej jak najdalszy poglądom stryja. Za życia odrzucił dwa pomysły pomnikowego uwieczniania go. Uporczywe powielenia tego samego pomysłu "ławeczkowego” o trudnych do odkrycia walorach artystycznych nie służy powadze pamięci Jana Karskiego. Dlatego odmówiłam zaproszeniu pani prezydent Hanny Gronkiewicz-Waltz do udziału w odsłanianiu kolejnej, pochodzącej z tej samej odlewni, ławeczki numer "ileś-tam” w Warszawie. Jak Pani myśli, co stoi za tą... grą w Karskiego z taką determinacją? - Przez całe lata Jan Karski był w Polsce "nierozpoznawalny”. Był przedstawicielem emigracji niepodległościowej innego typu niż na przykład Jan Nowak-Jeziorański. Zachowywał zawsze własne zdanie, niezależnie od kosztów, jakie ponosił. Kiedy nie poparł Lecha Wałęsy podczas wyborów w drugiej prezydenckiej kadencji, przepuszczono na niego wściekłą nagonkę. Zarzucano mu brak "patriotyzmu”, kiedy mówił, że jest Amerykaninem polskiego pochodzenia i kiedy podkreślał dumę ze swej amerykańskości.

Kłuła w oczy jego krytyka polskiego antysemityzmu. Był za bardzo nonkonformistyczny i niezależny. Nagle po medalu od Obamy, przyszło komuś do głowy, ile można Karskim ugrać w świecie. I ten scenariusz jest realizowany. Także ze szkodą dla prawdy. Próbuje się przesadnie eksponować polskość Karskiego, podczas kiedy w Ameryce spędził dwukrotnie więcej czasu swego życia i tam zbudował całą swoją karierę. Jest to jakieś "odbieranie” go Ameryce, na co się pewnie w grobie przewraca. Niewiele można się także dowiedzieć na temat jego związków z Żydami, poza tym, że byli częścią jego wojennego raportu. Byłam dosłownie zdumiona, jak w liście przysłanym mi przez wiceministra spraw zagranicznych pana Pomianowskiego przeczytałam, że Polska ma misję przypominania o Karskim całemu światu, w tym Ameryce. Podczas, kiedy to właśnie w USA został doceniony o wiele wcześniej niż w Polsce. Podobnie, jak o wiele wcześniej uhonorowano go w Izraelu. Po prostu ktoś wymyślił, że przy pomocy stryja można będzie poprawić wizerunek obecnej Polski. To już nie jest gra w... Karskiego. Myślę, że jest komuś bardzo potrzebny do wyszukiwania sobie zajęcia i zatrudnienia, stąd ta determinacja, o którą pan pyta. Jak zamierza Pani obchodzić 100-lecie Jana Karskiego? - Przede wszystkim w prawdziwej dacie urodzin 24 czerwca br. W Lublinie na konferencji "Jan Karski. Misja kompletna”, podczas której mój stryj pokazany zostanie, jakim był naprawdę, skąd się wziął i dokąd zaszedł. Rozmawiał: Patryk Małecki
  Edytuj ten wpis
(0) komentarzy

Skomentuj

avatar
Komentujesz jako Gość (Zaloguj się)

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:

Ostatnie komentarze

Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.

Pozostałe informacje

Alarm 24
Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!