Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Kuchnia

23 grudnia 2010 r.
17:45
Edytuj ten wpis

Dania wigilijne po lubelsku

0 0 A A

Barszcz z pierogami, karp po żydowsku, kutia i łamańce z makiem. Wigilia na Lubelszczyźnie pachnie Kresami i zaczarowanym Polesiem. Tu nawet pierogi mają duszę

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
Dzień wigilijny był na Lubelszczyźnie dniem świętym. Często nazywano wigilię pośnikiem. Wierzono, że "jaka wigilia, taki cały rok”. W tym dniu najważniejszy był opłatek. – Na Lubelszczyźnie na stole musiał znaleźć się także czosnek i miód – dodaje Magdalena Połoncarz z Muzeum Wsi Lubelskiej.

Opłatek był bożym chlebem, najważniejszym posiłkiem wigilijnym. Jedzono go z miodem, co miało zapewnić powodzenie. Na stole kładziono także wianuszek z czosnku, który miał zapewnić zdrowie na kolejny rok. Czosnek sadzono później w polu, żeby zapewnić sobie urodzaj. O północy w wigilijną noc mogły zdarzać się cuda. Wierzono, że kwiaty zakwitają pod śniegiem, woda w potokach nabiera uzdrawiających właściwości, a zwierzęta klękają i mówią ludzkim głosem. – Dziś tamtej wiary i radości zabrakło. Ze stołów zniknęły niektóre potrawy. Zapominamy, że najważniejsze jest małe Dzieciątko, które chce rozgościć się w naszych domach – mówi ks. Janusz Kozłowski.

Te dania nie wrócą

Na wigilijnym stole potraw było dwanaście. Najpopularniejszym daniem był barszcz z mąki żytniej lub owsianej, w którym pływały leśne grzyby. Biały barszcz grzybowy wyparty został przez czerwony barszcz, przygotowywany na kwasie z buraków. Buraki pieczono w piecu chlebowy, zalewaną wodą i kiszono. Na wigilijnym stole pojawiały się kasze: jęczmienna, gryczana, pęcak i kasza jaglana. Ugotowane na sypko kraszono olejem, podawano z polewką na suszonych jabłkach, gruszkach i śliwkach.

Z kasz robiono nadzienie do pierogów. Na Polesiu łączono kaszę z gotowanym suszem i makiem. Pierogi kraszono świeżo tłoczonym olejem lnianym lub rzepakowym. Kasze były także podstawą prawosławnej kutii. Pęcak łączono z makiem i ucierano z miodem.

Z wigilijnego stołu zniknął też kisiel owsiany, wielki przysmak naszych babć. Gdzieniegdzie pojawia się jeszcze, ale coraz rzadziej.

Ekumeniczny karp

Kiedyś na wiligilinych stołach Lubelszczyzny ryb nie było. Jadano je w bogatych klasztorach i dworach. W większości domów najważniejsze były tradycyjne potrawy ze zbóż i warzyw. Dziś śledzie i karp w różnych odsłonach są wigilijnym priorytetem. – Nie wyobrażam sobie świąt bez smażonego karpia. Potrafię zjeść trzy porcje – mówi Jerzy Rogalski, popularny aktor Teatru Osterwy znany z serialu "Plebania”.

Z klasztornych kuchni trafił na nasze stoły karp w galarecie. Z kuchni żydowskiej: karp faszerowany na słodko i śledzie po żydowsku z rodzynkami. – Nie wyobrażam sobie wigilii bez karpia po żydowsku – mówi Krystyna Czerniak, która razem z mężem Leszkiem prowadzi we Włodawie restaurację Gościniec Podkowa. Może dlatego, że Włodawa była przed wojną małym miasteczkiem, Żydzi i Polacy żyli tam w zgodzie do tego stopnia, że smaki w kuchni się przenikał i uzupełniały.
– Fakt, że na polskim stole podczas wieczerzy wigilijnej podaje się żydowskie danie jest dla mnie symbolem pięknego ekumenizmu – mówi Robert Makłowicz.

Lubelska wigilia dziś

To obowiązkowo czerwony barszcz gotowany na wywarze z grzybów. Najpopularniejszym dodatkiem są uszka z grzybami, które wywodzą się z litewskich kołdunów. Ale w okolicach Obszy czerwony barszcz podaje się z pierogami, wypełnionymi farszem z leśnych grzybów. Suszone grzyby moczy się w mleku, sieka, dusi z cebulką i doprawia świeżym pieprzem. Także w Obszy wigilijnym hitem jest śledź z cebulką polany świeżo tłoczonym olejem. – W Piaskach robimy karpia po żydowsku. Oraz śledzie na słodko z bakaliami – mówi Eliza Kunc z restauracji "U Elizy”. – W moim domu podaje się śledzie w śmietanie. I właśnie śledzie po żydowsku – dodaje Jerzy Rogalski.

– Na Polesiu nie może zabraknąć pierogów z duszą. Dusza to nadzienie, ale także coś więcej niż tylko przyprawy – mówi Ewa Krzywania, polonistka z Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Korolówce Osadzie pod Włodawą.

– I pierogów kresowych i kiślu z owsa – dodaje Antoni Kobielas z Karczmy Poleskiej w Kołaczach.
Jak robi się taki kisiel? Mąkę owsianą zalewano letnią wodą. Po wymieszaniu zostawiano na noc. Nazajutrz po wymieszaniu i spróbowaniu cedzono przez lnianą szmatkę. Czyste owsiane mleko gotowano na wolnym ogniu, cały czas mieszając. Kiedy kisiel był na gęstość jak świeży miód a po kuchni rozchodził się kwaskowaty zapach, danie było gotowe.

Kluski z makiem, łamańce i kutia

To na Lubelszczyźnie obowiązkowy akcent wigilijnej wieczerzy. Wymienione dania łączy mak. Jego purpurowe kwiaty były symbolem miłości, namiętności i krwi, która jest źródłem życia. Na większości stołów w naszych domach pojawią się kluski z makiem. – Po karpiu to moje danie numer dwa. Zawsze proszę o repetę – śmieje się Jerzy Rogalski. Jak zrobić kluski z makiem? – Nawet ja to potrafię, Mak trzeba sparzyć wrzącą wodą, podgrzać i zmielić w maszynce. Kluski wymieszać z makiem, dodać miód, otartą skórkę z cytryny, rodzynki i cukier waniliowy na smak.

– W naszym domu będą łamańce z makiem. Z mąki, żółtka i cukru zagniatam ciasto, wkładam do lodówki. PO rozwałkowaniu kroję na drobno, piekę na złoty kolor. Po sparzeniu gotuję mak, odsączam, mielę w maszynce, dodaję miód, bakalie i mieszam z łamańcami – mówi Marta Stelmach z Zajazdu Marta w Pułankowicach.

Na lubelskich stołach pojawi się także prawosławna kutia, drugie "ekumeniczne danie wigilijnej wieczerzy. Pochodzi z zza Buga, była przyrządzana przez mieszkańców Kresów. Jej nazwa pochodzi od greckiego słowa ziarno. Kutię robi się z pszenicy, maku, miodu, orzechów i rodzynek. W domach Polesia lubelskiego kutię często gotuje się z kaszy jęczmiennej lub ryżu. Kresowa kutia dobrze znana na Lubelszczyźnie i Białostocczyźnie pojawi się także w domu Roberta Makłowicza w Krakowie. – Inaczej być nie może – mówi Makłowicz. W jego domu pojawią się także potrawy ormiańskie.

Komentarze 0

Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.
Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.

Skomentuj

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:
Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Dni Dialogu Pokoleń w Lublinie. Dla seniorów i nie tylko
26 kwietnia 2018, 18:00

Dni Dialogu Pokoleń w Lublinie. Dla seniorów i nie tylko 0 0

Co Gdzie Kiedy. Czwartkowy koncert w wykonaniu Piotra Selima i lubelskich artystów zainauguruje tegoroczne Dni Dialogu Pokoleń w Lublinie. W piątek ulicami miasta przejdzie barwny korowód.

Bezpłatna sterylizacja i czipowanie psów w Białej Podlaskiej?

Bezpłatna sterylizacja i czipowanie psów w Białej Podlaskiej? 1

Bezpłatnej sterylizacji, kastracji oraz czipowania psów i kotów chce mieszkaniec Białej Podlaskiej, Andrzej Halicki. Wniósł w tej sprawie petycję do władz miasta. Obecnie, stowarzyszenie Azyl umożliwia właścicielom psów częściowy zwrot kosztów sterylizacji.

Lublin kupuje 20 autobusów elektrycznych. Na nowej pętli będą ładowarki

Lublin kupuje 20 autobusów elektrycznych. Na nowej pętli będą ładowarki 1 0

20 autobusów elektrycznych oraz komplet ładowarek zamawia Zarząd Transportu Miejskiego w ogłoszonym w środę przetargu. Pierwsze pojazdy mają do nas dotrzeć za półtora roku, kolejne do połowy września 2020 r. W planach są następne zakupy takich pojazdów dla lubelskiej komunikacji.

Wizerunki mieszkańców dzielnicy zawisły na kamienicy. Niezwykła akcja na Bronowicach
galeria

Wizerunki mieszkańców dzielnicy zawisły na kamienicy. Niezwykła akcja na Bronowicach 5 1

Dominika Sobolewska zainspirowana antenami widocznymi na każdym niemal budynku Bronowic zrealizowała projekt w tej dzielnicy.

Zaburzenia erekcji – metody leczenia

Zaburzenia erekcji – metody leczenia 0

Z roku na rok rośnie liczba wypisywanych recepta na środki wspomagające erekcję. Ilu mężczyzn cierpi na zaburzenia wzwodu? Czy problem dotyczy jedynie starszych mężczyzn? Jak leczyć zaburzenia erekcji?

Pierwsza strona Dziennika Wschodniego z 26 kwietnia 2018 r.

Pierwsza strona Dziennika Wschodniego z 26 kwietnia 2018 r. 0 0

"Save Alfie Evans". Mieszkańcy Lublina w obronie chłopca. Protest pod konsulatem brytyjskim
Zdjęcia
galeria
film

"Save Alfie Evans". Mieszkańcy Lublina w obronie chłopca. Protest pod konsulatem brytyjskim 173 7

Maskotki, baloniki i znicze oraz ułożony na chodniku napis z imieniem Alfie - tak w środę późnym wieczorem wyglądało wejście do konsulatu brytyjskiego w Lublinie.

LIGA MISTRZÓW. Real Madryt z zaliczką przed rewanżem
film

LIGA MISTRZÓW. Real Madryt z zaliczką przed rewanżem 0 0

Zespół Zinedina Zidana przegrywał do przerwy z Bayernem Monachium, ale w drugiej połowie odwrócił losy spotkania i to „Królewscy” są nieco bliżej awansu do finału, który odbędzie się w Kijowie

W tym zawodzie brakuje rąk do pracy w całym województwie lubelskim. A ile można zarobić?

W tym zawodzie brakuje rąk do pracy w całym województwie lubelskim. A ile można zarobić? 10 4

Nawet 40 pielęgniarek może znaleźć pracę w wojewódzkim szpitalu w Chełmie. Etaty zwalniają się też w innych placówkach. – Odchodzą na emerytury, ale potem wracają do pracy. Tylko to nas ratuje – przyznaje dyrektor jednego ze szpitali.

Avia - Chełmianka 2:1. Remisy Podlasia i Orląt

Avia - Chełmianka 2:1. Remisy Podlasia i Orląt 1 1

Derby dla zespołu ze Świdnika! Piłkarze Dominika Bednarczyka pokonali w środę Chełmiankę 2:1

Lepiej omijać to przejście graniczne z Ukrainą. Na wyjazd trzeba długo czekać

Lepiej omijać to przejście graniczne z Ukrainą. Na wyjazd trzeba długo czekać 0 0

Dobra rada dla kierowców TIR-ów: omijajcie przejście graniczne w Dorohusku. Na wyjazd z Polski na Ukrainę trzeba tam czekać w kolejce już około 10 godzin.

Dwa ronda turbinowe powstaną przy bialskiej obwodnicy

Dwa ronda turbinowe powstaną przy bialskiej obwodnicy 0 2

Po raz pierwszy w historii Biała Podlaska zrealizuje projekt we współpracy z białoruskim partnerem przy unijnym wsparciu. Właśnie podpisano umowę.

Motor Lublin – Spartakus Daleszyce 5:0. Mają wicelidera

Motor Lublin – Spartakus Daleszyce 5:0. Mają wicelidera 57 5

Wszystko poszło zgodnie z planem. Motor wysoko pokonał w środę Spartakusa Daleszyce aż 5:0. Już w sobotę ekipę z Lublina czeka wyjazdowy pojedynek z MKS Trzebinia

Lublin: Olimpiada z języka angielskiego. Dla przedszkolaków! [zdjęcia]
galeria

Lublin: Olimpiada z języka angielskiego. Dla przedszkolaków! [zdjęcia] 0 0

Zrobienie zakupów w zagranicznym sklepie, czy opowiedzenie o ubraniach to tylko niektóre zadania, z jakimi poradzić musieli sobie uczestnicy I Mini Olimpiady z języka angielskiego. Polecenia na pozór nie wydają się trudne, ale wszystko się zmienia, gdy wiemy, że zmierzyć się z nimi muszą… przedszkolaki.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium
Rozumiem

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.