Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Magazyn

21 grudnia 2007 r.
14:28
Edytuj ten wpis

Aż do nieba

0 0 A A

Rozmowa z doktor Katarzyną Smyk z Zakładu Kultury Polskiej Instytutu Kulturoznawstwa UMCS, autorką pracy doktorskiej "Językowo-kulturowy obraz bożonarodzeniowej choinki. Symbolika drzewka i ozdób”

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować

• W ogóle jest coś takiego jak wzorcowa choinka?

- Choinka jest jedną wielką intencją. Choinka musi być piękna, żeby nasz rok był piękny, w myśl zasady "jak kto ubrał, tak będzie”. To nie ma nic wspólnego z pochodzeniem zabawek tylko z magiczną intencją ich wieszania. Jeśli plastikowy aniołek made in China ma dla nas znaczenie magiczne, to je ma. Gdyby wymienić jakie treści niesie sama choinka to najstarszymi były magiczne, później chrześcijańskie, estetyczne. Aż po współczesne reklamowe.


• Jaki jest plan minimum? Co muszę zrobić, by móc powiedzieć: mam choinkę?

- To bardzo proste: co nazwiesz choinką, to nią jest. Dla niektórych choinką jest zielony iglak ze światełkami, nawet tylko białymi. Dla drugich - gałązka jodłowa czy kwiatek doniczkowy z bombkami czy łańcuchem. Dla innych zaś - w pełni ubrane drzewko, ale tylko to, które jest ustawione w domu. Dla większości Polaków jednak choinkę tworzy światło, stąd światełka uważamy za najważniejsze ozdoby wigilijnego świerka.


• Zwrot \"urwał się z choinki” oczywiście wiąże się z wieszaniem ozdób

- Tak, ale to bardzo źle, gdy coś z gałązki spadnie. Najczęściej gdy mówimy, że ktoś się urwał z choinki, rozumiemy, że jest trochę szalony. Ale biorąc pod uwagę magiczno-mityczny wymiar funkcji drzewka, gdzie łączy ono w sobie trzy sfery: niebiańską, świat ludzki i zaświaty - wygląda to inaczej. Urwać się z choinki to spaść w inny wymiar. Spadające ozdoby traktowano jak złą wróżbę, spodziewano się śmierci kogoś bliskiego. Choinkowe zabawki muszą być ruchome, świecić się, błyszczeć, ale muszą solidnie wisieć.

• Czy są jeszcze jakieś inne zasady ubierania choinek?

- W czasie dwustuletniej historii jej obecności w naszych domach ilość i rodzaje ozdób się zmieniały. Na przykład w okolicach Wielunia i Sieradza na choince pojawia się kiełbasa, a mieszkańcy południa z powiatu olkuskiego wieszają papierosy. Gdybym miała wymieniać ozdoby na takim prototypowym drzewku, to na liście byłyby: anioły, bombki, ciastka, cukierki, gwiazda, jabłka, łańcuchy, serca, świecidełka i świeczki. Świeczek przed dobą elektryfikacji musiało być koniecznie 12. Elektrycznych lampek jest coraz więcej i więcej.


• Oprócz zmiany świeczek w lampki coś na gałązkach jeszcze się zmieniało?

- Analizowałam przemiany, jakim ulegają poszczególne elementy świątecznego drzewka. Nie zmienił się stopień błyszczenia i ilość światła. Było go i jest maksymalnie dużo. Ubieramy ją nadal równomiernie, tak by od góry do dołu
i z czterech stron świata wyglądała równie kolorowo. Ale współczesne choinki stoją dłużej i jest ich więcej. Dawniej drzewka stawiane były w jadalni, gdzie podawana była wigilijna wieczerza. Teraz wszędzie. No i wieszamy ozdoby mniej różnorodne, bo bywają choinki ubrane w jednakowe bombki albo tylko w żaróweczki. Ale bez względu na te zmiany choinka nadal pełni funkcje mediacyjne między światem żywych i umarłych. Nadal pozostaje osią świata, głównym miejscem w naszych domach i miastach. A nawet łączy nasz świat z niebem.

Świeczka

Dziś zastąpiona setkami lampek choinkowych, symbolizowała światło, które towarzyszy nam od narodzin do śmierci. Czyli od świecy chrzcielnej
po gromnicę i nagrobne znicze. Świeczka na choince oznacza światło życia.
To symbol odrodzenia ludzkiej duszy. Drogowskaz dla dusz przodków. Dawniej wierzono, że świeczki odstraszają złe duchy, chronią przed chorobami. Pamiętane są zwyczaje, że domownicy wybierali na choince swoją świeczkę. Gdy skończyła się wieczerza wigilijna i świeczki gaszono, wtedy patrzyli na dym. Jak szedł prościutko - wróżył szczęście, jak się rozchodził - spodziewali się choroby i niedostatku.

Gwiazda

Najważniejsza ozdoba na szczycie choinki. Na wzór gwiazdy betlejemskiej, przypomina o gwieździe, która prowadziła mędrców i pasterzy do żłóbka. Jej obecność na choince jest znakiem narodzin Jezusa.

Szpic

Zrobiony z kilku spiętrzonych kul zakończonych czubkiem to obraz kuli ziemskiej, świata i sięgającej w niebo iglicy. Ta ozdoba na choince ma przekonać, że to właśnie tu jest oś świata (magiczne miejsce kontaktu naszego świata z niebem i światem zmarłych). Czubek wskazuje niebo.

Szyszka

Symbolizuje obfitość i płodność. Malowane są na złoto lub srebrno, czyli boskie kolory.

Dzwonek

Ma oznajmiać nadejście Jezusa. Jego dźwięk towarzyszy przechodzeniu dusz z jednego świata do drugiego. Kolędnicy chodząc po domach też używali dzwonka. Dzwonki nadają choince dodatkowego waloru - oprócz tego, że pachnie i jest błyszcząca, to jeszcze dźwięczy.

Bombka

Kulistość bombki związana jest z wieczną ideą kolistości ruchu kosmosu, symbolem nieskończoności, wieczności i ciągłości czasu. Wszystko się powtarza: dni, tygodnie, lata, pokolenia. Bombka ma przypomnieć, że nic się nie kończy. Jest popularną ozdobą, gdyż odbija i pomnaża światło świeczek, a świetlistość choinki to jej najważniejsza cecha.

Anioł

Na choince jest wiele aniołów, ale jest najważniejszy - ten największy na wierzchołku choinki. On i te mniejsze, to potomkowie aniołów, który zeszli z nieba,
by ogłosić narodzenie Pana i towarzyszyły w szopce Świętej Rodzinie. Pilnowały Jezusa, grały mu i śpiewały. Teraz i nas pilnują. Anioł na choince zabezpiecza spokój i dobrobyt. W niektórych regionach to aniołek (a nie Mikołaj) przynosi prezenty.

Mikołaj

Darczyńca ludzi: przynosi prezenty i pomaga. Jest patronem rolników. Na Kresach Wschodnich, gdzie występuje wpływ kultury prawosławnej i ruskiej, Mikołaj detronizuje aniołka na czubku choinki. Postać Mikołaja bywa na choince przywołana "w kawałkach”: sam worek, czapka czy but.

Wata

Symbol śniegu, który pokazuje, że choinka - choć stoi w domu - to jest z lasu. Mówią o tym także ptaszki i grzybki. A las to symbol obcej, wrogiej, przestrzeni. Świata duchów i zmarłych. Las to jednocześnie miejsce, gdzie życie toczy się bujnie i bez ograniczeń. Gospodarz jak szaman idzie do lasu i tam wybiera drzewko mające dużo dobrych magicznych mocy.

Łańcuch

Tradycyjny polski jest ze słomy, która jest symbolem urodzaju. Opasuje choinkę i przy tym ochrania przestrzeń domu przed nieszczęściami. Symbolizuje więzy rodzinne, szczęście rodziny, bo jest cały. Łańcuch powinien być jeden długi, owijający drzewko. Im dłuższy, tym dłuższe życie członków rodziny. Przerwany: kogoś ubędzie. Wije się: przypomina węża z raju z Drzewa Poznania: oznacza grzech pierworodny i odkupienie.

Orzech

Daje zdrowie, a przede wszystkim zdrowe zęby. Jak się zje orzecha z choinki, to człowiek będzie zdrowszy. Jest też symbolem płodności i urodzaju. W niektórych regionach pannom dotykanie orzechów na choince pomagało znaleźć kawalera.

Jabłko

To małe czerwone jabłko rajskie. Dawniej mawiano: jak się zerwie jabłko z choinki, to ma się grzech. Jest symbolem grzechu pierworodnego. Przypomina o kuszeniu przez szatana. Ale jednocześnie to symbol miłości i sympatii. Panna i kawaler dzielili się jabłkiem choinkowym. Na południu Polski jest zwyczaj dzielenia się jabłkiem choinkowym jak opłatkiem.


Opracowała AGDY
Konsultacja dr Katarzyna Smyk

Komentarze 0

Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.
Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.
Zobacz wszystkie komentarze

Skomentuj

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:
Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Tu mają powstać nowe fabryki, składy i magazyny w Lublinie. 44 hektary gruntu
galeria

Tu mają powstać nowe fabryki, składy i magazyny w Lublinie. 44 hektary gruntu 0 1

Ratusz wskazuje na Felinie tereny pod nowe fabryki, składy i magazyny. Pod ich budowę chce przeznaczyć ponad 44 ha gruntu zarezerwowanego dziś na pola uprawne i tereny nauki. Zmiany miałyby również dotyczyć terenów dawnej odlewni żeliwa przy ul. Metalurgicznej.

AZS UMCS Lublin zawarł porozumienie z grupą UMCS Biega

AZS UMCS Lublin zawarł porozumienie z grupą UMCS Biega 0 0

LEKKOATLETYKA Tym samym uczelniany klub poszerzył swoje pole działania o kolejną dyscyplinę sportową. Na terenie Parku Akademickiego 5 czerwca odbędzie się 21 Bieg o Puchar Rektora UMCS

Rozebrany mężczyzna na torach. Trzeba było go gonić

Rozebrany mężczyzna na torach. Trzeba było go gonić 0 2

W środę nad ranem 36-letni mężczyzna biegał po torach w Białej Podlaskiej. – Przez tę sytuację został zatrzymany cały skład i były trudności w ruchu – informuje nasz czytelnik.

Pieszy Lublin dostaje z Warszawy argumenty!
Wiersze między newsami

Pieszy Lublin dostaje z Warszawy argumenty! 0 0

O wyższości chodzenia na piechotę pisał poeta już pół wieku temu. Miron Białoszewski o chodzeniu i… pluciu

Sokoły zamieszkały na kominie elektrociepłowni. Doczekały się 5 piskląt. "Ewenement"
galeria

Sokoły zamieszkały na kominie elektrociepłowni. Doczekały się 5 piskląt. "Ewenement" 7 2

To ewenement na ogólnopolską skalę. Para sokołów wędrownych, która kilka lat temu zagnieździła się na kominie Elektrociepłowni Lublin Wrotków doczekała się aż pięciu piskląt – trzech samiczek i dwóch samców. Jak dotąd w Polsce tak licznego lęgu tego gatunku ptaków jeszcze nie udokumentowano.

Nie zauważył, że ktoś go wyprzedza. Porsche dachowało

Nie zauważył, że ktoś go wyprzedza. Porsche dachowało 0 9

Nieostrożny kierowca peugeota wjechał w wyprzedzające go porsche. Dwie osoby trafiły do szpitala.

Dni Puław 2018: Koncerty, spektakl, spotkania
25 maja 2018, 15:00

Dni Puław 2018: Koncerty, spektakl, spotkania 4 5

W dniach 25-27 maja odbędzie się tegoroczna edycja rodzinnej imprezy Dni Puław. Na mieszkańców czekają atrakcje w postaci koncertów, spektakli i animacji dla całych rodzin.

Burze i grad. IMGW wydało ostrzeżenie dla woj. lubelskiego

Burze i grad. IMGW wydało ostrzeżenie dla woj. lubelskiego 22 0

W Lubelskiem mogą pojawić się burze z gradem - ostrzegają meteorolodzy.

Opole Lubelskie: Testowali system zraszania murawy na stadionie

Opole Lubelskie: Testowali system zraszania murawy na stadionie 3 3

Trwają prace na stadionie przy ul. Kolejowej w Opolu Lubelskim. Właśnie zamontowano i oddano do użytku automatyczny system zraszania murawy. Ułożona jest też warstwa wegetacyjna, lada dzień posiana zostanie trawa. Pozostaje tylko pytanie, czy miejscowa drużyna dostosuje się do poziomu boiska.

Jak działa wirtualne biuro

Jak działa wirtualne biuro 0 0

Przez korzystanie z usług wirtualnego biura rozumie się wynajmowanie od niego adresu do korespondencji, kierowanej do naszej firmy, miejsca do spotkań z naszymi klientami i sali konferencyjnej. Ale to nie jedyne korzyści, wynikające z użytkowania wirtualnego biura!

Azoty podsumowują kwartał. Spadły przychody i zyski

Azoty podsumowują kwartał. Spadły przychody i zyski 4 1

O ponad 90 milionów złotych spadła wysokość przychodów Zakładów Azotowych „Puławy” i spółek zależnych w pierwszym kwartale tego roku. Spadł też zysk, marża i produkcja nawozów. Podobne dane spłynęły z Polic i Kędzierzyna.

Nowe 5 zł na sto lat odzyskania niepodległości. Tyle monet ile Polaków

Nowe 5 zł na sto lat odzyskania niepodległości. Tyle monet ile Polaków 67 3

„100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości” to szczególna moneta o nominale 5 zł, którą Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu 22 maja. Bank wybił tyle monet, ilu jest Polaków – 38 424 000 sztuk.

Kto dokończy bibliotekę? Budowa przerwana, wykonawca zbankrutował
Alarm 24

Kto dokończy bibliotekę? Budowa przerwana, wykonawca zbankrutował 2 0

– Przerwano budową biblioteki w Ludwinie. Budynek, który miał być wizytówką gminy i całego pojezierza, stoi i niszczeje – alarmuje nasz Czytelnik. – Wszystko jest pod kontrolą – uspokaja wójt gminy.

Wysokie zaprasza na weekend. Dzień Samorządu Terytorialnego i Dzień Muzealnika
27 maja 2018, 14:00

Wysokie zaprasza na weekend. Dzień Samorządu Terytorialnego i Dzień Muzealnika 1 0

W podzamojskiej wsi Wysokie przy tamtejszej Regionalnej Izbie Pamięci Gminy Zamość już w najbliższy weekend odbędzie się Dzień Samorządu Terytorialnego połączony z XII edycją festynu z okazji Dnia Muzealnika.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium
Uwaga czytelniku!
Nie teraz Przeczytaj i wyraź zgodę

Informujemy, że w dniu 25 maja 2018 r. na terenie całej Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, wejdzie w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony danych osobowych. W związku z tym chcielibyśmy Ci przekazać kilka informacji na temat zasad przetwarzania Twoich danych osobowych.

Rozumiem

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.