Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Magazyn

29 lipca 2004 r.
10:37
Edytuj ten wpis

Biłgoraj zapomniał o Singerze

0 0 A A



d Starego, zbudowanego z kloców i pomalowanego na biało domu słynnego rabina nikt już w Biłgoraju nie pamięta. Nikt nie pamięta też dziadka Isaaca Singera. Ani samego pisarza. W setną rocznicę urodzin słynnego noblisty postanowiłem powędrować śladami zapisanymi w jego powieściach. Zasiąść na ławie przy rabinówce, zobaczyć miasteczko, o którym napisał: „Byłem w raju i miałem tylko jedno pragnienie: żeby nigdy mnie stąd nie wygnano...”

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
O siódmej rano słońce rozświetla pola, wśród których wije się droga z Lublina do Biłgoraja. Zieleń iglastych lasów przeplatała się z karminową czerwienią maków. Na horyzoncie przedmieścia jednego z najbardziej magicznych miast Lubelszczyzny.
„Chociaż matka zawsze wychwalała Biłgoraj, okazał się jeszcze piękniejszy, niż nam opisała. Iglaste lasy, które go otaczały, wyglądały z daleka jak niebieskawy pas. Wszędzie wokół domów były ogródki i sady, a od ulicy rosły potężne drzewa kasztanowe, jakich nie widziałem nawet w Ogrodzie Saskim”– pisał Singer.
Wszystko się zgadzało. Za chwilę miałem zaczerpnąć wody z cudownego źródła i stanąć w miejscu, gdzie ślad swojej stopy odbiła św. Maria Magdalena.
W objęciach Marii Magdaleny
Andrzej Czacharowski, nauczyciel historii, prowadzi do kościółka, w którym z głównego ołtarza spogląda na nas św. Maria Magdalena.
Obok kościółka stoi budynek poklasztorny ojców Franciszkanów Po drugiej stronie zabudowań – cudowna kaplica św. Marii Magdaleny. Nasz przewodnik wkłada ogromny żelazny klucz do zamka i za chwilę stoimy przed studnią. Nabieram wody, która od wieków uzdrawia z najcięższych chorób.
– Historię o złotych dzwonach, które w tym miejscu w wtajemniczy sposób zawisły na sośnie, przekazuje się w Biłgoraju z pokolenia na pokolenie. Zobaczyło je dziesięciu pastuszków z Soli. Gdy skończyły swój koncert, nad strumyczkim bijącym ze źródełka ukazała się postać pięknej kobiety. Na biłgorajskiej ziemi stanęła Maria Magdalena – opowiada Czacharowski.
Na obrazach, wiszących w kaplicy zapisano cuda, które zdarzyły się za sprawą Marii Magdaleny.
W Biłgoraju zatrzymał się Napoleon,
...a dokładnie w dworze na Rożnówce. Dworu już nie ma, została za to okazała brama. Z Romanem Sokalem z Biłgorajskiego Centrum Kultury wchodzimy na teren parku, gdzie w pierwszej połowie XIX w. kwitło artystyczne życie miasta.
– Do Stanisława Nowakowskiego, właściciela Biłgoraja i dworu, zjeżdżali książę Józef Poniatowski, Jan Henryk Dąbrowski, poeci Cyprian Godebski i Kajetan Koźmian. Na pamiątkę ich pobytu Nowakowski stawiał pamiątkowe tablice. Legenda głosi, że był tu także Napoleon. Na jednym z kamiennych pomniczków widniał monogram Napoleona – opowiada Roman Sokal.
Z zadumą wędrujemy po zarośniętych alejkach biegnących nad kanałami pełnymi gnijącej wody, rozbitych butelek i innych śmieci. Aż trudno sobie wyobrazić, że była tu miniatura warszawskich łazienek. Był teatr na wodzie, pływały gondole.
Roman Sokal z zadumą pokazuje resztki kamiennych ławek z teatru na wodzie i bezradnie rozkłada ręce. A ja nie mogę nadziwić się, że w miejscu, gdzie kiedyś biło serce miasta, jest jeden wielki śmietnik.
Dłonie Św. Franciszka
W zwieńczeniu klasztoru Franciszkanów, tuż pod krzyżem, widać na obrazie skrzyżowane dłonie.
– Na znak, że św. Franciszek był stygmatykiem. – tłumaczy mi Andrzej Czacharowski.
Jedziemy na kirkut. W tamtym roku złożono tu macewy, z których Niemcy zrobili chodnik koło kościółka Marii Magdaleny.
Na macewach, zdobionych kolorową farbą, zapisano historię tych, których już w Biłgoraju nie ma. Idziemy w kierunku macewy, gdzie być może pochowano dziadka Isaaca Singera.
Żałosne
Roman Sokal ma dwie pasje. Ślady Singera i Zagrodę Sitarską. Idziemy w kierunku zabytkowego domu Andrzeja Grabińskiego z 1810 r.
– Jeszcze na początku lat siedemdziesiątych zagroda otoczona była podobnymi domami. Gdy zaczęto tu stawiać bloki i ta miała iść na zatracenie – opowiada Roman Sokal, który zabytkową zagrodę uratował.
Na 800 metrach kwadratowych jest mieszkalny dom, drewutnia, spichlerz, wozownia. Resztka zaginionego, cudownego świata.
– Jak zapisał Oskar Kolberg, do zwyczajów miejscowych należało, że gdy sitarze wyjeżdżali w drogę z sitami, wtedy żony ich, krewni i przyjaciele odprowadzali ich aż pod figurę św. Jana Nepomucena i tam ich żegnali, częstując wódką i arakiem, co nazywano Żałosne. Podobnie, gdy za pół roku, albo i rok wracali do domu, wychodzili na ich spotkanie pod wspomnianą figurę, witając ich, co nazywano Radosne – opowiada Jerzy Waszkiewicz, dyrektor Muzeum Ziemi Biłgorajskiej.
Dziś, dwa razy do roku, Stefan Szmidt z Nadrzecza wskrzesza niezwykłe obrzędy.
Żeby go nigdy stąd nie wygnano
Starego, zbudowanego z kloców i pomalowanego na biało domu słynnego rabina nikt już w Biłgoraju nie pamięta. Nikt nie pamięta też dziadka Isaaca Singera. Ani samego pisarza. Oddajmy mu głos:
„Dom dziadka stał niedaleko od bożnicy, domu nauki, mykwy i cmentarza. Był to stary drewniany dom zbudowany z bali, pobielony. Kiedy uniosłem głowę, zobaczyłem biłgorajską bóżnicę i pola, które rozciągały się wokół aż po skraj lasu. Byłem w raju i miałem tylko jedno pragnienie: żeby nigdy mnie stąd nie wygnano...”
Domu dziadka Singera już nie ma. Ale jest inna rabinówka. Janina Pudel ma 83 lata i mieszka na ojcowiźnie. Choć jej oczy powolutku zachodzą mgłą, pamięta żydowskie miasteczko
– O, tam, gdzie teraz stoją bloki, na górce stała bożnica. Niech pan idzie tam na róg, do pani Saganowej. Tam jest dom rabina – tłumaczy.
Długi dom wyróżnia się od okolicznych zabudowań. Malutki ogródek, kwiaty, gołębnik. Pukam do drzwi. Po chwili siedzimy na ławeczce. Pytam o rabina.
– Tu mieszkał. Nazywał się Szar. Pamiętam sklepik Ruchlowej, brała od nas mleko. Czego tu szukacie?
– Sladów rabina. Dziadka Singera, pisarza, który dostał nagrodę Nobla. Mieszkał tu przed wojną. Pamięta pani?
– Nie pamiętam. Te czasy już nie wrócą...
– Mój ojciec nigdy nie zapomniał Biłgoraja. Któregoś dnia, w latach osiemdziesiątych, zapytałem go, czy potrafiłby jeszcze opisać miasteczko. Oczywiście – odparł. – Każdy dom. Mówił dalej: Jeśliby żydowski Biłgoraj dalej istniał, łatwo bym się mógł po nim poruszać – opowiadał Izrael Zamir, syn pisarza, podczas Dni Singerowskich, które rok temu odbyły się w Biłgoraju.
W tym roku Biłgoraj zapomniał o Singerze. W setną rocznicę urodzin pisarza nie było żadnych Dni. Dlaczego? Nie wie nikt...

Komentarze 0

Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.
Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.

Skomentuj

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:
Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Lublin: Kręcą spot reklamowy, potrzebują statystów [zdjęcia]
galeria

Lublin: Kręcą spot reklamowy, potrzebują statystów [zdjęcia] 0 0

Na Wydziale Artystycznym UMCS rozpoczęły się prace przy nowym filmie promocyjnym uczelni. Do zdjęć potrzeba kilkudziesięciu statystów

MUNDIAL 2018. Urugwaj – Arabia Saudyjska 1:0. Ekonomiczne zwycięstwo

MUNDIAL 2018. Urugwaj – Arabia Saudyjska 1:0. Ekonomiczne zwycięstwo 0 0

MUNDIAL 2018 Urugwaj pokonał 1:0 Arabię Saudyjską i obok Rosji wywalczył awans do 1/8 finału. O tym która z drużyn zajmie pierwsze miejsce w grupie A zadecyduje bezpośredni mecz pomiędzy gospodarzami, a zespołem z Ameryki Południowej

MPK Lublin chce sprzedać autobus. Rozbity w wypadku w centrum Lublina
galeria

MPK Lublin chce sprzedać autobus. Rozbity w wypadku w centrum Lublina 4 2

Na sprzedaż trafił miejski autobus rozbity w kwietniu w głośnym wypadku na ul. Narutowicza. Jelcz nie nadaje się do jazdy, ma zatrzymany dowód rejestracyjny, ale spółka liczy na to, że znajdzie kupca. Pojazd ma 1,3 mln km przebiegu.

Policjant zatrzymał do kontroli policjanta. Zabrał mu prawo jazdy

Policjant zatrzymał do kontroli policjanta. Zabrał mu prawo jazdy 58 11

Do nietypowej interwencji policji doszło w powiecie łukowskim, gdzie policjant z nieoznakowanego radiowozu, zatrzymał inny nieoznakowany radiowóz

Kolejne ruchy kadrowe w Motorze, Dzięgielewski w Wigrach?

Kolejne ruchy kadrowe w Motorze, Dzięgielewski w Wigrach? 5 0

W środę umowy z lubelskim klubem podpisało dwóch kolejnych młodych zawodników. To Jakub Buczek i Rafał Dobrzyński, którzy w rundzie wiosennej debiutowali w III lidze. Wiadomo już także, że do ekipy żółto-biało-niebieskich po wypożyczeniu wraca Michał Paluch

Kanada zalegalizowała marihuanę

Kanada zalegalizowała marihuanę 0 0

Kanadyjski parlament zalegalizował rekreacyjne używanie marihuany. Obywatele Kanady będą mogli posadzić sobie w domu do czterech krzaczków

Kino plenerowe w Kazimierzu Dolnym
22 czerwca 2018, 21:15

Kino plenerowe w Kazimierzu Dolnym 0 0

Restauracja Stara Łaźnia w Kazimierzu Dolnym (ul. Senatorska 21) zaprasza na kolejną odsłonę kina plenerowego. W piątek, 22 czerwca ok. godz. 21.15 zobaczymy film Uwikłanie, z kolei dzień później o tej samej porze kultowe Kochaj albo rzuć.

Wakacje. Załatw formalności przez internet. Zaoszczędzisz sporo czasu

Wakacje. Załatw formalności przez internet. Zaoszczędzisz sporo czasu 0 0

Resort cyfryzacji zachęca do załatwiania spraw urzędowych online. To pomoże m.in. zaoszczędzić czas przed wyjazdem na urlop. 

MUNDIAL 2018. Portugalia – Maroko 1:0. Ronaldo zrobił różnicę

MUNDIAL 2018. Portugalia – Maroko 1:0. Ronaldo zrobił różnicę 1 0

MUNDIAL 2018 W meczu o wszystko zespół z Afryki przegrał z Portugalią 0:1 po golu niezawodnego Cristiano Ronaldo. Lwy Atlasu miały więcej sytuacji od rywali, ale byli nieskuteczni i po trzech meczach grupowych zawodnicy Herve Renarda wrócą do domów

Urodziny Teatru Osterwy. Można rezerwować miejsca
23 czerwca 2018, 10:00

Urodziny Teatru Osterwy. Można rezerwować miejsca 0 0

Teatr dramatyczny zaprasza w sobotę do wspólnego świętowania 133. rocznicy urodzin swojego patrona, Juliusza Osterwy. Trwa rezerwacja miejsc i dystrybucja wejściówek.

"Jesteśmy już 30 godzin bez wody". Skarga mieszkańca
Alarm 24

"Jesteśmy już 30 godzin bez wody". Skarga mieszkańca 0 3

Od 30 godzin nie mamy wody z powodu awarii. Gmina nam nie pomaga, zostaliśmy potraktowani gorzej, niż zwierzęta - w środę rano napisał do nas mieszkaniec Bystrzejowic Pierwszych (pow. świdnicki).

Orkiestra Trybunału Koronnego Mieszkańcom Lublina
24 czerwca 2018, 19:00

Orkiestra Trybunału Koronnego Mieszkańcom Lublina 1 0

Co Gdzie Kiedy. W najbliższą niedzielę, 24 czerwca o godz. 19 w Kościele Rektoralnym pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zwycięskiej (ul. Narutowicza 6) będzie miał miejsce wyjątkowy koncert w wykonaniu Orkiestry Trybunału Koronnego w Lublinie.

Lublin: Urząd wyda więcej pieniędzy na park Ludowy. Czy teraz wystarczy?

Lublin: Urząd wyda więcej pieniędzy na park Ludowy. Czy teraz wystarczy? 1 8

Wczoraj ogłoszony został nowy przetarg na odnowę parku Ludowego. To już drugie podejście, bo za pierwszym razem Urząd Miasta zderzył się z wysokimi cenami zaproponowanymi przez wykonawców. W parku mają się pojawić nowe drzewa, ścieżki biegowe, rowerowe, pionowy ogród, place zabaw i wiele innych atrakcji.

Plaza Lublin się rozbudowuje. Jakie będą zmiany?
galeria

Plaza Lublin się rozbudowuje. Jakie będą zmiany? 0 3

Połączenie pracy z jedzeniem, więcej miejsca i nowe odsłony znanych już sklepów – to zmiany, jakie przechodzi właśnie lubelska Plaza

Wyprzedzał na skrzyżowaniu, pójdzie do więzienia

Wyprzedzał na skrzyżowaniu, pójdzie do więzienia 0 7

37-latek wpadł gdy wyprzedzał na skrzyżowaniu. Okazało się, że jest poszukiwany. Trafi do więzienia na 8 miesięcy.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium
Uwaga czytelniku!
Nie teraz Przeczytaj i wyraź zgodę

Informujemy, że w dniu 25 maja 2018 r. na terenie całej Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, wejdzie w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony danych osobowych. W związku z tym chcielibyśmy Ci przekazać kilka informacji na temat zasad przetwarzania Twoich danych osobowych.

Rozumiem

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.