Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Magazyn

29 stycznia 2009 r.
21:24
Edytuj ten wpis

Lublin, którego nie ma

0 1 A A

Oto niezwykłe fotografie miasta, którego nie ma. - Miasta szczęśliwego, które przysiadło nad łąkami - mówi dr Grażyna Jakimińska, która w "Albumie lubelskim” opisała kilkaset zdjęć

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
Żebyśmy mogli je zobaczyć w książce, Leszek Dulik z Wydawnictwa Ad Rem przejrzał kilka tysięcy fotografii. Jego wspólnik Waldemar Golec sfotografował te same miejsca, które są na fotografiach sprzed 1939 roku. Co wynika z porównania zdjęć?

Zdjęcia i serce

Zaczynamy od obrazu miasta Lublina w Królestwie Polskim A. Hogenberga z 1618 roku, na którym autorzy albumu zidentyfikowali 28 obiektów. Od kościoła Brygidek (dziś kościół powizytkowski) przez wodociąg miejski, plac Korce, Ratusz (obecny Trybunał), furtę w murach (Wieża Trynitarska), dzielnicę żydowską, most zwodzony, cerkiew, papiernię i Wielki Staw Królewski. Zaraz potem możemy oglądać fascynujący obraz "Pożar miasta Lublina w 1719 roku”, na którym autorzy zidentyfikowali 27 obiektów.

Od ruin zamku, przez ogrody kościoła św. Ducha, Furtę Rybną po ściek miejski (Zaułek Hartwigów). - W tym miejscu zaczynamy podróż. Kartka po kartce. Zdjęcie po zdjęciu, które chwytają za serce - mówi dr Grażyna Jakimińska. Co chwyciło za serce każdego z twórców "Albumu lubelskiego”?

Co widać z wieży ciśnień?

Po wstępie Renaty Bartnik z Muzeum Lubelskiego ozdobionym dawnymi rycinami Lublina zaczyna się właściwy album. - Zaczyna się fotografią przedstawiającą panoramę Lublina z nieistniejącej wieży ciśnień. Zostało zrobione na początku XX wieku. To miasto z wiersza Czechowicza, który pisze jak "Lublin nad łąką przysiadł”. Ile w tym zdjęciu spokoju i harmonii - mówi dr Grażyna Jakimińska.

Zaraz potem w albumie zobaczymy cudowne zdjęcie pokazujące zamek od strony łąk nad Czechówką. Na pierwszym planie oracz, dalej zabudowania dzielnicy żydowskiej. Fotografia wykonana została w latach 30. XX wieku. - Znów ten spokój. Ład. Jakie to piękne miasto było - dodaje Jakimińska.

A sama wieża ciśnień? Była symbolem przedwojennego Lublina. - W 1899 roku na środku placu Bernardyńskiego (dziś Wolności) wzniesiono ceglaną, dość wysoką, budowlę w stylu neogotyckim, wieżę ciśnień wodociągu lubelskiego wybudowanego przez Adolfa Weisblata - wyjaśnia Jakimińska.

Wieża został uszkodzona w czasie walko o Lublin w ‘44 i niedługo potem rozebrana. Dziś w tym miejscu stoi fontanna z miniaturką wieży.

Pod nadzorem carskich oficerów

Największe wrażenie robią fotografie zajmujące dwie strony albumu. Tak jest z widokiem na zamek lubelski przedstawiającym więźniów pod nadzorem carskich oficerów. To zdjęcie fascynuje Leszka Dulika, który ułożył album.

- Spokój oficerów w białych mundurach. Dziesiątki więźniów. Na skrzydle południowym zamku widoczny jest napis informujący o pomieszczeniu kaplic prawosławnej. Wejście do Kaplicy Trójcy Świętej prowadzi schodami z dziedzińca - opowiada Leszek Dulik. Pasjonat, zakochany w Lublinie. W jego oczach błyszczy wzruszenie, gdy ogląda poszczególne zdjęcia.

- Kolejne zdjęcie zamku: po wyzwoleniu spod okupacji hitlerowskiej tylko kilka tygodni nie był więzieniem. Już w sierpniu 1944 roku przejęło go NKWD - opowiada Leszek Dulik. - Fotografię wykonano jesienią 1944 roku. Zamek otoczony jest murem i drutem kolczastym. Przed bramą stoi kolejka oczekujących na widzenie.

Na sąsiedniej stronie fotografia, na której widok cisną się do oczu łzy. - 22 lipca 1944 roku przed opuszczeniem zamku hitlerowcy wymordowali pozostałych w celach więźniów. Rodziny przybywały w poszukiwaniu najbliższych. Widać kobietę przy oknie. Być może ociera łzy…

W 1874 roku na dawnym placu Musztry (Litewski) rozpoczęto wznoszenie soboru prawosławnego pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Według pomysłu generała Chlebnikowa. Sobór miał pięć kopuł, budowla zdominowała plac i okoliczne budynki: wagarnię, pocztę, Hotel Europejski i Victoria (dziś pusty plac przed Galerią Centrum).

Grażyna Jakimińska tłumaczy, że po odzyskaniu niepodległości sobór, jako symbol niewoli, rozebrano. - Z cegły wzniesiono Dom Żołnierza im. Józefa Piłsudskiego.
Na zdjęciu widać polskich żołnierzy rozbierających sobór. Jeszcze widać freski. Jeden z żołnierzy gra na mandolinie. Drugi się cieszy. - Jakby nie było, to była świątynia. Nie powinna być zburzona - dodaje Dulik.

Cerkiew pułkowa

Równie piorunujące wrażenie robi fotografia przedstawiająca cerkiew pułkową, wybudowaną za koszarami świętokrzyskimi w 1904-1906 roku na potrzeby wojskowych wyznania prawosławnego.

Była malownicza, piękna i podkreślała wielokulturowość Lublina.
- I znów po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zdecydowano się przebudować cerkiew na kościół katolicki. Przebudowa prowadzona była w latach 1928-29 i zatarła ślady dawnej architektury cerkiewnej - mówi Jakimińska.

Dziś zamiast malowniczej świątyni mamy obok KUL kościół garnizonowy. Jaki jest, każdy widzi.

W 1567 roku Żydzi lubelscy dostali przywilej na wybudowanie synagogi. Synagoga Maharszala, zwana także Wielką Synagogą, była modlitewnym kompleksem. W rzeczywistości mieściły się w nim trzy synagogi: do nabożeństw w wielkie święta, mniejsza do modlitw szabatowych i maleńka bożniczka do codziennych modłów. Oprócz synagog mieściła się tu uczelnia talmudyczna.

- Postanowiliśmy na czterech zdjęciach opowiedzieć jej historię - wyjaśnia Waldemar Golec.

- Na pierwszym pokazujemy zdjęcie wykonane z ulicy Jatecznej. Pokazuje żydowskie miasto u stóp zamku. Na drugim widać synagogę w momencie wyburzania dzielnicy żydowskiej. Niesamowite zdjęcie wykonano przed wysadzeniem synagogi w powietrze w 1942 roku. Na trzecim zdjęciu widać zamek i walki o Lublin w lipcu 1944 roku. I ruiny Wielkiej Synagogi. Na ostatnim zdjęciu, które zrobiłem na potrzeby albumu, widać zamek i ruchliwą trasę. W miejscu, gdzie stała Wielka Synagoga i przebiegała ulica Jateczna wytyczona została Trasa W-Z. Kiedy je robiłem, wzruszenie chwytało za serce. Tak samo chwyta, gdy patrzę na plac Zamkowych zatłoczony samochodami. Tu biegła ulica Szeroka, tu mieszkał pod numerem 28 Widzący z Lublina…

Magazyn kapeluszy

Z Grażyną Jakimińską kończymy przeglądać "Album lubelski”. Pokazuje na fotografię przedstawiającą budynek Zarządu Miejskiego (Ratusz). Na rogu widać kamienicę przy Królewskiej 1. - Mieścił się tu magazyn mód, a potem do 1939 roku magazyn kapeluszy. Można przeczytać reklamy sklepów. Na słupie ogłoszeniowym afisz z kina "Rialto” (Stary Teatr). Z autobusu nr 4 wysiadają podróżni. Ludzie są spokojni, szczęśliwi. A zdjecie wykonano w sierpniu 1939 roku. Jeszcze jest spokój - mówi Grażyna Jakimińska.

- Zdjęcia w naszym albumie są do oglądania i do czytania - dodaje Leszek Dulik.
- I zwrócie uwagę, jakie te przedwojenne fotografie są piękne - podkreśla Golec. - Może kiedyś ludzie mieli lepszą miarę w oku?

Komentarze 1

Najlepsze · Najnowsze
Avatar
Katarzyna / 30 stycznia 2009 o 06:48
Bardzo się wzruszyłam. Panie Waldemarze, dziękuję za tekst. Cudowny album. Dobrze, że Dziennik przypomina historię, zabytki, dawny Lublin. Wolę Was od Gazety w Lublinie:)
Avatar
Katarzyna / 30 stycznia 2009 o 06:48
Bardzo się wzruszyłam. Panie Waldemarze, dziękuję za tekst. Cudowny album. Dobrze, że Dziennik przypomina historię, zabytki, dawny Lublin. Wolę Was od Gazety w Lublinie:)
Zobacz wszystkie komentarze 1

Skomentuj

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:
Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Maria Chomentowska, architekt, mistrzyni skrytości. Jej rozwiązania sprzed lat wciąż są nowatorskie
galeria

Maria Chomentowska, architekt, mistrzyni skrytości. Jej rozwiązania sprzed lat wciąż są nowatorskie 0 1

Nie była ani szczupła, ani gruba. Ani wysoka, ani niska. Włosy? Ciemny blond. Chyba. Pani Maria. Maria Chomentowska. Mistrzyni skrytości. Perfekcyjna i pracowita. Architekt wnętrz, projektantka. Zaproponowane przez nią kilkadziesiąt lat temu rozwiązania, nadal są nowatorskie. I świetnie się sprawdzają. Jej życie zawodowe podzielone na kilka okresów, dopiero teraz doczekało się pierwszej monograficznej wystawy i opracowania. Życie prywatne zostanie prywatnym już chyba na zawsze. Gdy najbliżsi chcieli zacząć zadawać pytania, już nie miał kto odpowiadać. Znajomi nigdy nie pytali, bo czuli, że pytać nie powinni

Radomiak – Wisła 2:2. Puławy żegnają się z drugą ligą

Radomiak – Wisła 2:2. Puławy żegnają się z drugą ligą 2 10

W przedostatniej kolejce rozgrywek drużyna z Puław podzieliła się punktami z Radomiakiem. Niestety, zdobyty w Radomiu punkt ma gorzki smak bo puławianie w przyszłym sezonie grać będą o szczebel niżej.

"Czułe guziczki" nie są dla wszystkich
wiersze między newsami

"Czułe guziczki" nie są dla wszystkich 0 0

Amerykanka, kolekcjonerka sztuki, przyjaciółka Picassa, Hemingway’a i Fitzgeralda pisała także wiersze. Na koniec naszej poetyckiej akcji – spotkanie z Gertrude Stein. Bądźcie dzielni

Avia – Podhale 1:4. Pierwsza wiosenna porażka u siebie

Avia – Podhale 1:4. Pierwsza wiosenna porażka u siebie 2 3

Piłkarze ze Świdnika ponieśli pierwszą w rundzie wiosennej porażkę na swoim stadionie. Zespół trenera Dominika Bednarczyka przegrał z Podhalem Nowy Targ 1:4, choć jako pierwszy zdobył tego dnia bramkę

MKS Ryki – Stal Kraśnik 0:9. Sobotnie wyniki meczów IV Ligi

MKS Ryki – Stal Kraśnik 0:9. Sobotnie wyniki meczów IV Ligi 30 6

Opromieniona awansem do III ligi Stal Kraśnik dokonała kolejnej egzekucji. Tym razem zespół trenera Daniela Szewca rozgromił w Rykach tamtejszy MKS aż 9:0, a cztery gole zdobył Filip Drozd

Lublin: Pikieta i przepychanki przed spotkaniem z Morawieckim. Premier odpowiedział [wideo, zdjęcia]
galeria
film

Lublin: Pikieta i przepychanki przed spotkaniem z Morawieckim. Premier odpowiedział [wideo, zdjęcia] 182 39

Do pikiety doszło przed dzisiejszym spotkaniem premiera Mateusza Morawieckiego z mieszkańcami Lublina

Chełmianka - Motor 0:2 (zapis relacji na żywo)

Chełmianka - Motor 0:2 (zapis relacji na żywo) 2 13

Motor pokonał w sobotę Chełmiankę 2:0 i przedłużył nadzieje na awans do II ligi. Swój mecz wygrała jednak także Resovia i podopieczni trenera Piotra Zasady ciągle tracą do rywali cztery punkty.

Premier Mateusz Morawiecki w Białej Podlaskiej: "Spełniamy marzenia Polaków"
galeria

Premier Mateusz Morawiecki w Białej Podlaskiej: "Spełniamy marzenia Polaków" 49 54

Premier Mateusz Morawiecki przekazał klucze lokatorom Mieszkań Plus w Białej Podlaskiej. – Tu rozpoczynamy program który jest alternatywą dla rzeczywistości która do tej pory panowała – powiedział szef rządu.

Zarząd puławskich Azotów odpowiada związkowcom: Nie będzie "Bizancjum"

Zarząd puławskich Azotów odpowiada związkowcom: Nie będzie "Bizancjum" 1 3

Władze puławskich Zakładów Azotowych odpowiadają na zarzuty wysuwane przez związkowców o wysokich kosztach utrzymania menedżerów nowego pionu handlowego. Kopiowanie „bizantyjskich zwyczajów”, jak zapewnia zarząd firmy, to nieprawda

Przeczytaj zanim wybierzesz się na imprezę lub przyjęcie

Przeczytaj zanim wybierzesz się na imprezę lub przyjęcie 0 0

Tylko wnikliwy obserwator, a takim był pan Larkin, potrafi określić pozycję społeczną patrząc w kieliszek. W czyjś kieliszek. I w swój kieliszek

Setki światełek zaświeciły podczas koncertu w Lublinie [zdjęcia]
galeria

Setki światełek zaświeciły podczas koncertu w Lublinie [zdjęcia] 17 1

Drugiego dnia Kulturaliów w Lublinie zobaczyć można było m.in. Kamp!, The Dumplings i Myslovitz

Górnik gra z Rakowem. Liczy się tylko wygrana

Górnik gra z Rakowem. Liczy się tylko wygrana 1 2

PIŁKARSKA NICE I LIGA Do zakończenia sezonu pozostały już tylko dwie kolejki. W niedzielę o godzinie 12:45 łęcznianie zagrają na swoim stadionie z Rakowem Częstochowa. Aby zachować szanse na utrzymanie łęcznianie muszą zwyciężyć i liczyć na to, że w dwóch ostatnich meczach punkty zgubi Stomil Olsztyn

Piknik Charytatywny w Niedrzwicy Kościelnej
27 maja 2018, 15:00

Piknik Charytatywny w Niedrzwicy Kościelnej 18 0

Co Gdzie Kiedy. W niedzielę, 27 maja o godz. 15 w szkole podstawowej w Niedrzwicy Kościelnej odbędzie się Piknik Charytatywny na rzecz Kingi Bartoszcze i Weroniki Przybycień. W programie m.in. Kabaret PKS.

Rozebrali go do naga w lesie, brutalnie pobili. Dopiero rano dotarł do domu

Rozebrali go do naga w lesie, brutalnie pobili. Dopiero rano dotarł do domu 42 11

Brutalny napad w Kraśniku. Aresztowano dwóch mężczyzn, którzy w Kraśniku wtargnęli do domu 20-latka, zabrali do lasu i dotkliwie pobili. Mężczyzna trafił do szpitala.

Właściciel tego foliowego namiotu ma spore kłopoty

Właściciel tego foliowego namiotu ma spore kłopoty 0 2

Ponad 1,5 metra miały niektóre z roślin konopi które zabezpieczyli policjanci w domu 20-latka

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium
Uwaga czytelniku!
Nie teraz Przeczytaj i wyraź zgodę

Informujemy, że w dniu 25 maja 2018 r. na terenie całej Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, wejdzie w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony danych osobowych. W związku z tym chcielibyśmy Ci przekazać kilka informacji na temat zasad przetwarzania Twoich danych osobowych.

Rozumiem

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.