sobota, 19 sierpnia 2017 r.

Magazyn

Podpis nie do podrobienia. Linie papilarne różnią się nawet u bliźniąt jednojajowych

Dodano: 27 listopada 2016, 09:31

Rozmową z dr inż. Joanna Świebocką-Więk z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Dr Świebocką-Więk była jedną z uczestniczek II Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej KRIMED „Metody badawcze w kryminalistyce i medycynie sądowej” w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim*

• Od czego zależy kształt linii papilarnych i do jakiego momentu się one kształtują?

- Linie papilarne, zwane również dermatoglifami, są fizjologiczną cechą biometryczną. Oznacza to, że kształtują się one w wyniku złożonych procesów fizykochemicznych zachodzących w ciele człowieka. Najczęściej procesy te zachodzą na etapie prenatalnym i mają charakter przypadkowy, mówimy wówczas o niskiej penetracji genetycznej danej cechy. W przypadku odcisku palca proces formowania się linii papilarnych odbywa się pomiędzy 100. a 120. dniem życia płodowego, wskutek kurczenia się początkowo gładkich i wypukłych opuszków palców. Do 16. tygodnia życia płodu skóra palców jest niemal przezroczysta i widać prześwitujące przez nią naczynia krwionośne. To właśnie proces ich rozrastania się jest głównym powodem formowania się linii papilarnych. Powstające bruzdy osiągają szerokość od 0.2 do 0.3 mm i wysokość do 0.7 mm. Co ciekawe, wszystkie ssaki naczelne posiadają linie papilarne nie tylko na palcach dłoni, ale także na samych dłoniach, stopach, a nawet wewnętrznej stronie czerwieni wargowej. Wszystkie te typy linii cechują się niepowtarzalnością i niezmiennością swojego naturalnego przebiegu aż do śmierci.

• Jakie jest prawdopodobieństwo, że druga osoba będzie mieć taki sam czy też podobny układ linii papilarnych?

- Linie papilarne są cechą fenotypową. Oznacza to, że różnią się istotnie nawet w przypadku bliźniąt jednojajowych. Według danych FBI - Federalnego Biura Śledczego w Stanach Zjednoczonych - prawdopodobieństwo powtórzenia się identycznych odcisków palców u dwóch osób wynosi 1:1097. Należy wspomnieć, że wielkość ludzkiej populacji w historii szacuje się na 1011 osób. O unikalności linii papilarnych świadczy również fakt, że po oparzeniu i utracie naskórka odtwarzają się w niezmienionej postaci. Można więc uznać, że odcisk palca jest cechą jednoznacznie identyfikującą i weryfikującą tożsamość.

• W jaki sposób są pobierane odciski palców?

- W przypadku pobierania odcisku palca z przedmiotu, na przykład w przypadku zabezpieczania śladów popełnienia przestępstwa, istnieją dwie metody jego uwidocznienia: proszkowa oraz termiczna. W pierwszym przypadku przedmiot zostaje przy użyciu pędzelka pokryty specjalnym proszkiem daktyloskopijnym, który przykleja się do pozostawionej przez palec substancji potowo-tłuszczowej. Tak tworzy się ślad. Następnie odcisk palca jest fotografowany i przenoszony na odpowiednio przyciętą folię daktyloskopijną pokrytą żelem. W ostatnim etapie pracy, ślad otrzymuje stosowną metryczkę opisującą warunki jego pobrania a metryczka ta jest dołączana do protokołu oględzin miejsca przestępstwa. Alternatywną metodą jest podgrzanie przedmiotu, na którym poszukujemy odcisków, do temperatury 300 stopni C przez 20 sekund, co pozwala uwidocznić ślad.

Drugim aspektem pobierania odcisku palca jest pozyskiwanie go wprost od człowieka. Tu również możemy wyróżnić dwie metody. Pierwsza z nich to mocno zakorzeniona w świadomości społecznej metoda manualna. Polega ona na wykorzystaniu niewielkiego wałka nasączonego tuszem, a następnie przetoczeniu palców badanej osoby po odpowiednich polach na karcie rejestracyjnej lub daktyloskopijnej. Metoda ta, mająca obecnie raczej znaczenie historyczne, nastręcza wiele trudności związanych z właściwym pobraniem śladu, a więc w taki sposób by odcisk był kompletny, dobrze uwidoczniony i niezafałszowany, na przykład wskutek zabrudzenia karty tuszem. Trudności te wpłynęły na silny rozwój drugiej grupy metod, automatycznych i opartych o wykorzystanie różnych zjawisk fizycznych - odbicia światła od linii papilarnych, pojemności elektrycznej opuszki palca, jego przewodności cieplnej - różnic w temperaturze pomiędzy palcem a jego otoczeniem, a nawet ultradźwiękowego pomiaru głębokości bruzd. Na uwagę zasługuje fakt, że w znacznej części automatycznych czytników linii papilarnych, pobranie odcisku palca odbywa się w sposób bezdotykowy, a więc bez kontaktu pomiędzy palcem a urządzeniem, co znacznie zwiększa precyzję odczytu i jakość uzyskiwanego obrazu.

• Czy są pobierane również odciski palców dzieci? Jeśli tak, to w jakich sytuacjach?

- Możliwość pobrania odcisku palca od dziecka jest mocno skorelowana z celem, dla którego odcisk ten jest pobierany. Należy tu rozgraniczyć sektor prywatny i państwowy, jak również prawodawstwo polskie i unijne. Przykładowo nowelizacja prawa z 2013 roku, dotycząca trybu wydawania paszportów biometrycznych, zwalnia z obowiązku skanowania i umieszczania w paszporcie odcisku palca dziecka do 12 roku życia. W konsekwencji odciski palca dzieci poniżej tej granicy wieku nie są przechowywane w ewidencji paszportowej. W przypadku europejskich baz danych granica ta jest zróżnicowana i wynosi od 12 lat - system wydawania wiz VIS do lat 14 - baza danych EURODAC, gromadząca dane osób ubiegających się o azyl na terenie Unii Europejskiej.

Z drugiej strony coraz bardziej upowszechnia się wykorzystanie skanerów odcisku palca w przypadku dostępu do stołówek szkolnych oraz obiektów sportowych. Standardowo w takim przypadku wymagana jest zgoda rodziców dziecka, jednak orzecznictwo Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nie jest jednoznaczne w odpowiedzi na pytanie czy taka zgoda jest wystarczająca.

Należy również podkreślić, iż proces pobierania odcisku palca dziecka nie jest równie prosty jak w przypadku osoby dorosłej. Jakkolwiek kształt linii nie ulega zmianie w trakcie dorastania, to jednak u dziecka linie te są bardziej zagęszczone. W konsekwencji procedura pobrania odcisku palca dziecka wymaga zastosowania wyspecjalizowanych skanerów wysokiej rozdzielczości. W tym kontekście należy wspomnieć prace amerykańskich naukowców z Uniwersytetu Stanowego w Michigan, którzy w tym roku stworzyli pierwszy skaner umożliwiający odczyt odcisków palca u niemowląt. W zamierzeniu zgromadzone w ten sposób dane mają usprawnić proces szczepień dzieci oraz zmniejszyć prawdopodobieństwo zamiany dziecka w szpitalu.

• Czy pracodawca ma prawo pobrać od nas odcisk palca i te dane przechowywać?

- Zagadnienie to jest bardzo złożone. Kontrolę nad bezpieczeństwem i sposobem przetwarzania danych osobowych, a takimi danymi są biometryki, sprawuje Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. Istnieją dwa potencjalne powody pobierania odcisku palca w ramach stosunku pracy: kontrola dostępu do pomieszczeń oraz ewidencja czasu pracy. Rozważając dopuszczalność pobierania odcisku palca w obu przypadkach, należy jako podstawowe kryterium oceny przyjąć zasadność procedury - „czy jest to bezwzględnie konieczne?” i jej adekwatność - „czy jest to najbardziej odpowiedni sposób ustalenia tożsamości pracownika z punktu widzenia celu, który chce osiągnąć pracodawca”.

W przypadku ewidencji czasu pracy polskie orzecznictwo sądowe i stanowisko Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest jednoznaczne, zabraniając pracodawcy pobierania i przechowywania jakichkolwiek biometryk pracownika wskazując na brak równorzędności w stosunku pracy.
W przypadku kontroli dostępu orzecznictwo sądowe i Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych dopuszcza zastosowanie biometryk, traktując je jako adekwatny sposób zabezpieczania przed niepowołanym dostępem do pomieszczeń, w których przechowywane są materiały promieniotwórcze, wybuchowe, tajne lub mające szczególne znaczenie z punktu widzenia pracodawcy. Zawsze wymagana jest jednak zgoda pracownika na pobranie i przechowywanie jego biometryki. Zgoda ta nie może być domniemana lub dorozumiana, a pracownik ma prawo ją odwołać w dowolnym momencie. Dodatkowo, zgoda ta może być wyrażona tylko w zakresie adekwatnym, a więc tylko dla celów koniecznych i przewidzianych umową. W każdym innym zakresie wykorzystanie biometryki pracownika, nawet przy jego zgodzie, podlega zaskarżeniu, a zgoda ta może nie mieć mocy prawnej.

* Wystąpienie dr inż. Joanny Świebockiej-Więk podczas ubiegłotygodniowej konferencji dotyczyło tematu identyfikacji i weryfikacji tożsamości sprawcy przestępstwa w oparciu o cechy biometryczne.

Użytkownik niezarejestrowany
Użytkownik niezarejestrowany
(2) komentarzy

Skomentuj

avatar
Komentujesz jako Gość (Zaloguj się)

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:

Ostatnie komentarze

Gość
Gość (30 listopada 2016 o 11:23) 0
Zaloguj się, aby oddać głos
10 do pot. 97 to 73742412689492, a 10 do pot. 11 to 25937424601
Rozwiń
Gość
Gość (27 listopada 2016 o 16:17) 0
Zaloguj się, aby oddać głos
Gimbaza, wracać do szkoły: "prawdopodobieństwo powtórzenia się identycznych odcisków palców u dwóch osób wynosi 1:1097. Należy wspomnieć, że wielkość ludzkiej populacji w historii szacuje się na 1011 osób."
Rozwiń
Zobacz wszystkie komentarze (2)

Pozostałe informacje

Alarm 24
Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!