Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Magazyn

29 lipca 2011 r.
15:02
Edytuj ten wpis

Obłąkańcza, mroczna idea

Autor: Zdjęcie autora ADAM WILLMA
0 0 A A

Rozmowa z prof. Niną Witoszek, pisarką, historykiem kultury z Uniwersytetu w Oslo, od 1983 roku mieszkająca w Norwegii.

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
• Już przed dwoma laty ostrzegała pani Norwegów przed samozadowoleniem. Ma pani gorzką satysfakcję?
– To raczej smutek wołającego w puszczy. Żal mi bardzo tych młodych. W czteromilionowej Norwegii strata tylu dzieciaków jest wyjątkowo dotkliwa. Pocisk trafił w idyllę, z której sama byłam w jakiś sposób dumna. Ale nie ma utopii na świecie, nie sposób się ukryć od problemów świata.
• Zaskakuje chłód i dystans, z jakim Norwegowie podchodzą do ostatnich wydarzeń.
– Na początku swojego pobytu w Norwegii też tak to odbierałam. Ale to nie jest chłód, a postawa, którą kształci się tu od dzieciństwa: stoicyzm, zaprzeczenie histerii, która jest zgubna w sytuacji zagrożeń, jakie przed tymi ludźmi zawsze stawiała natura. Szaleństwo, nadmierny entuzjazm, histeria nie są w Norwegii postrzegane jako cnoty, ale jako wady zarezerwowane dla krzykaczy z Południa; dla ludzi, którzy nie umieją powściągnąć emocji.
• Skandynawską marką są dziś głównie powieści kryminalne, które święcą tryumfy również na polskim rynku. Motywem, który pojawia się w niemal wszystkich z tych książek jest nacjonalistyczna ekstrema. Ten nurt jest odczuwalny w norweskiej codzienności?
– Na pewno nie jest to nurt dominujący. "Aryjska” ekstrema zawsze tu istniała, bo zawsze istniał nurt nostalgii za świetlaną przeszłością: czasami Wikingów, które urywają się nagle pod obcym panowaniem Szwecji i Danii. W XIX wieku ojcowie założyciele Norwegii mogli sięgnąć do dwóch mitów – z jednej strony do tej aryjskiej przeszłości, a z drugiej – do chłopskiej tradycji Norwegów. Wygrało to, co bardziej realistyczne; egalitaryzm i przekonanie, że każdy chłop na zagrodzie równy wojewodzie i królowi. Bo ten chłopski realizm jest najbardziej charakterystyczną cechą Norwegów.
• A jednak w ostatnich dniach wygrał nie realizm, a obłąkańcza, mroczna idea. Ta z kryminałów.
– Ona bierze się z trzech źródeł. Po pierwsze: stłumione emocje. W każdej kulturze, która inwestuje w umiar i stoicyzm, emocje zostają stłumione. I wówczas literatura, która jest wentylem bezpieczeństwa, wypluwa te emocje z siebie. Druga sprawa to położenie geograficzne i brak światła. Oprócz południa, na którym sama mieszkam, większą cześć norweskiego świata to spowita przez pół roku w ciemnościach. Północ to świat, w którym dominuje natura. Człowiek jest tu znacznie bardziej niż w Polsce i bardziej niż w jakiejkolwiek znanej mi kulturze, uzależniony od sił przyrody. Trzecim filarem tej norweskiej duszy jest samotność. Ludzie są tu oddzieleni od siebie jak sosny, bo żyli przez wieki w osobnych farmach jak w osobnych światach. Jeśli pisarz poszukuje korzeni, wycofuje się właśnie do tej samotnej chaty nad fiordem. W takich okolicznościach ta mroczna dusza dopada człowieka znacznie łatwiej niż w skupisku ludzkim. W jakimś stopniu to również część mody w Norwegii: jeśli jest pan Irlandczykiem, wypada pokazywać się jako człowiek dowcipny i jowialny, Polacy łatwo wpisują się w konstrukcje narodowego heroizmu, Norweg wycofuje się do swojej farmy.
• A gdy już nie radzi sobie z mrokiem, może na koszt państwa spędzić zimę w ciepłym i słonecznym kraju.
– I oni te kraje uwielbiają! Uważają przeżywanie tego autentycznego człowieczeństwa za coś bardzo odświeżającego. Potrafią dołączyć się do karnawału, upić się i śpiewać. A później powrócić do siebie.
• O Skandynawii mówimy w Polsce jednym tchem. Ale przecież Szwecja i Norwegia to jednak nieco inne światy.
– Z pozoru podobne, bo podobny jest mit założycielski oparty na tym, co Kierkegaard nazwał "cywilna teologia”, wspólny jest też brak feudalizmu (za wyjątkiem pewnych epizodów w historii Szwecji i Danii) i poczucie wolności jednostki. Uważniejsze spojrzenie wyłowi jednak różnice: Norwegia to kraj typowo chłopski, w którym da się wyczuć ducha anarchizującego. Jeśli dokonać porównania sąsiadami, Norwegowie to ludzie, którzy zachowali jeszcze zdolność omijania przepisów i chyba najmniej jest tu szacunku do władzy. Ta władza jeszcze w XIX wieku docierała do nich zresztą rzadko, ze względu na trudne warunki.
• Ten surowy klimat nie preferuje surowych osądów. Ale po tym zamachu pewnie się to zmieni?
– Tu daje o sobie znać buńczuczność Norwegów. Dominuje raczej pogląd odwrotny: nie damy się złamać, będziemy jeszcze bardziej otwarci, demokratyczni i miłosierni. Tu w ogóle nie pada słowo "nienawiść”. Motto Norwegów w tej chwili brzmi: "Lepiej zapomnieć niż nienawidzieć”. Polacy, którzy mają duże doświadczenie w rozdrapywaniu ran i wspinaniu się na krzyż mogliby w tej kwestii wziąć z Norwegów przykład.
• Ale czy da się zapomnieć?
– Sądzę, że odczujemy w Norwegii jakiś kryzys zaufania, pewnie służby bezpieczeństwa będą tu w ciągu najbliższego roku bardzo widoczne. Już nie tylko muzułmanie będą postrzegani jako główne źródło norweskich problemów. Ale dawne przyzwyczajenia nie znikną w ciągu jednej nocy. Po miesiącu, dwóch emocje wyblakną. Oczywiście sprawa imigrantów, która w tutejszej debacie jakoś się rozlała, powróci. Ale nawet Partia Postępu, która w najtwardszy sposób opowiada się w kwestii imigrantów, postuluje jedynie, aby silniej integrować ich jako Norwegów, a nie wysiedlać.
• Czy polityczna poprawność w Norwegii nie zakrywa silniejszych emocji?
– Dla elit ta poprawność stała się autentyczną potrzebą, ale te elity żyją w ekskluzywnych dzielnicach na zachodzie Oslo. Oprócz nich są dzielnice "niebieskich kołnierzyków” – pracowników fizycznych, którzy na co dzień skazani są na życie z imigrantami. W tych ludziach najsilniej rośnie frustracja i gniew. Ludzi denerwuje, że Pakistańczyk z piątego piętra odmawia mycia schodów, że muzułmańskie kobiety przez cały dzień siedzą przed domem pokrzykując na dzieci, że po budynku roztaczają się zapachy obcej kuchni. Jest też sporo ludzi, którzy pamiętają Norwegię powszechnej uczciwości, w której można było zapomnieć dokumentów czy roweru w centrum Oslo i znaleźć go w tym samym miejscu dwa dni później.

Komentarze 0

Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.
Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.

Skomentuj

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:
Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Warszawska Orkiestra Sentymentalna wystąpi w Radiu Lublin
25 maja 2018, 19:00

Warszawska Orkiestra Sentymentalna wystąpi w Radiu Lublin 0 0

Co Gdzie Kiedy. W piątek, 25 maja o godz. 19 w studiu muzycznym Radia Lublin (ul. Obrońców Pokoju 2) wystąpi Warszawska Orkiestra Sentymentalna.

Wypadek na al. Unii Lubelskiej w Lublinie. Wjechała na czerwonym świetle?

Wypadek na al. Unii Lubelskiej w Lublinie. Wjechała na czerwonym świetle? 4 0

Do wypadku doszło około godz. 9 na skrzyżowaniu ul. Zamojskiej i al. Unii Lubelskiej w Lublinie.

Zakończyli juwenalia na komisariacie. "Myśleliśmy, że atakują nas kibole. A to policja"
Alarm 24

Zakończyli juwenalia na komisariacie. "Myśleliśmy, że atakują nas kibole. A to policja" 12 4

Trzy osoby zakończyły juwenalia w komisariacie. Kolejna poddała się obdukcji lekarza sądowego. Studenci dęblińskie „Szkoły Orląt” oskarżają policję o bezpodstawną i zbyt brutalną interwencję. Policja twierdzi, ze młodzi byli pijani i agresywni.

Nie kupuj, wynajmij. O zaletach korzystania z wypożyczalni samochodowych

Nie kupuj, wynajmij. O zaletach korzystania z wypożyczalni samochodowych 0 0

Chcesz przetestować elektryczny pojazd, zanim w niego zainwestujesz kupę ciężko zarobionych pieniędzy? Potrzebujesz nowej floty transportowej dla swojej firmy spedycyjnej? Chcesz wybrać się na wakacyjną przejażdżkę, lecz nie posiadasz własnego auta? Zapraszamy do poczytania niniejszego tekstu, za pośrednictwem którego dowiesz się, jak cenna jest w dzisiejszych czasach atrakcyjna oferta godnej polecenia wypożyczalni samochodowej.

Wernisaż wystawy fotografii Tadeusza Rolke w CSK
26 maja 2018, 12:00

Wernisaż wystawy fotografii Tadeusza Rolke w CSK 2 0

Co Gdzie Kiedy. 26 maja o godz. 12 w Centrum Spotkania Kultur (plac Teatralny 1) odbędzie się spotkanie z fotografem Tadeuszem Rolke połączone z wernisażem wystawy prac artysty.

Antylopa biegała pod Michowem? Pijany kierowca z Tanzanii trochę przesadził
galeria
film

Antylopa biegała pod Michowem? Pijany kierowca z Tanzanii trochę przesadził 54 6

Prawie 2 promile alkoholu miał zatrzymany pijany kierowca. Pochodzący z Tanzanii 34-latek, próbował uciekać przed policjantami po tym, jak rozbił pożyczone BMW.

"Zdarzają się nawet długotrwałe przyjaźnie". Ile zarobi opiekunka osób starszych w Niemczech?

"Zdarzają się nawet długotrwałe przyjaźnie". Ile zarobi opiekunka osób starszych w Niemczech? 0 1

Rozmowa z Maciejem Łastowieckim, właścicielem firmy iOPIEKA, która oferuje legalne zatrudnienie dla opiekunów i opiekunek osób starszych głównie na terenie Niemiec.

Chcą pobić rekord Guinnessa. W czytaniu

Chcą pobić rekord Guinnessa. W czytaniu 1 0

Chełmska Biblioteka Publiczna chce się zgłosić do bicia rekordu Guinnessa w ilości osób czytających jeden po drugim. Dotychczasowy rekord to 3071 czytelników.

Zadyma na meczu Lech Poznań - Legia Warszawa. Pseudokibice wtargnęli na boisko [wideo]
film

Zadyma na meczu Lech Poznań - Legia Warszawa. Pseudokibice wtargnęli na boisko [wideo] 2 0

Do zadymy doszło w drugiej połowie meczu Lecha Poznań z Legią Warszawa w 37., ostatniej kolejce Lotto Ekstraklasy.

Ile powinni zarabiać posłowie? Wyniki sondażu mogą zaskakiwać
film

Ile powinni zarabiać posłowie? Wyniki sondażu mogą zaskakiwać 0 6

Posłowie powinni zarabiać nie więcej niż 5 tys. zł brutto, czyli około 3550 zł "na rękę" - uważa prawie połowa ankietowanych w sondażu zamówionym przez portal Gazeta.pl

Padwa Zamość – Orzeł Przeworsk 36:29. Strzelecki popis rozgrywającego

Padwa Zamość – Orzeł Przeworsk 36:29. Strzelecki popis rozgrywającego 1 0

II LIGA PIŁKARZY RĘCZNYCH W ostatnim spotkaniu sezonu Padwa Zamość pokonała przed swoimi kibicami Orła Przeworsk 36:29. Aż 13 bramek zdobył na pożegnanie z fanami Tomasz Fugiel

Sławomir i Zenek Martyniuk na Feliniadzie 2018. Muzyczne szaleństwo i tłumy fanów pod sceną
Zdjęcia
galeria

Sławomir i Zenek Martyniuk na Feliniadzie 2018. Muzyczne szaleństwo i tłumy fanów pod sceną 36 4

Niedziela na Feliniadzie 2018 należała do zespołów disco polo. Gwiazdą wieczoru byli Sławomir oraz Akcent z Zenkiem Martyniukiem. Przed nimi wystąpiły zespoły PowerBoy i Defis.

Puławy: Nowe pracownie dla szkół

Puławy: Nowe pracownie dla szkół 3 0

Pracownie w puławskich szkołach branżowych i technikach, dzięki unijnym dotacjom miały otrzymać wyposażenie za prawie 4 mln złotych.

Kozienalia 2018: Organek na scenie w browarze [zdjęcia]
galeria

Kozienalia 2018: Organek na scenie w browarze [zdjęcia] 0 0

W niedzielę na terenie browaru Perła przy ul. Bernardyńskiej w Lublinie zakończyły się trzydniowe Kozienalia 2018.

W Lublinie zabrakło osób do przeprowadzania dzieci przez jezdnię. Jakie są zarobki?

W Lublinie zabrakło osób do przeprowadzania dzieci przez jezdnię. Jakie są zarobki? 45 11

Fiaskiem skończyły się poszukiwania kogoś, kto stanie obok przejścia przez Głuską, na której znacznie wzrósł ruch po rozpoczęciu prac na Abramowickiej. Kłopot jest również z obsadzeniem przejścia obok szkoły przy ul. Kunickiego.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium
Uwaga czytelniku!
Nie teraz Przeczytaj i wyraź zgodę

Informujemy, że w dniu 25 maja 2018 r. na terenie całej Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, wejdzie w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony danych osobowych. W związku z tym chcielibyśmy Ci przekazać kilka informacji na temat zasad przetwarzania Twoich danych osobowych.

Rozumiem

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.