Czy Biała Podlaska ma na pewno 490 lat? Regionaliści mają wątpliwości

- Chodzi o dbałość o prawdę historyczną – mówi regionalista i prezes Stowarzyszenia Społeczno – Kulturalnego „Tłoka” Cezary Nowogrodzki. Tymczasem, miasto organizując obchody swojego 490-lecia powołuje się m.in. na dokument wystawiony bialskiemu kościołowi 7 marca 1525 r. przez Jerzego Ilinicza. „Ustalenie konkretnej daty nadania praw miejskich Białej Podlaskiej nie należy do łatwych zadań. Wszystko jednak wskazuje na dokument z 1525r., podpisany przez Jerzego Janowicza Illinicza. Stąd tegoroczne obchody 490. rocznicy miasta, których kulminacja odbędzie się podczas Dni Patrona we wrześniu” – czytamy na stronie internetowej urzędu miasta.

– Problem rocznicy obchodów można rozwiązać bardzo prosto. Wspominany dokument dotyczący fundacji kościoła w Białej z 7 marca 1525 r. sugeruje, że Biała jako miasto już wtedy funkcjonowała.  Należałoby więc zorganizować nie 490 rocznicę nadania praw miejskich, a 490 rocznicę najstarszej wzmianki o Białej jako mieście. Obchody pod takim hasłem nie wzbudzałyby wtedy żadnych zastrzeżeń od strony historycznej - uważa Cezary Nowogrodzki.

Jego zdaniem, data wystawienia dokumentu kościołowi wcale nie ma związku z datą nadania praw miejskich. Dowodzi tego na przykładach innych miejscowości.

– Łosice otrzymały przywilej na prawa magdeburskie w 1505 roku. Mamy ślady, że rozpoczęto też wtedy przygotowania do założenia parafii i budowy kościoła, ale właściwy dokument wystawiono dopiero w 1511 roku, czyli 6 lat po lokacji na prawie magdeburskim. Wohyń został założony w 1519 roku., potwierdzenie praw miejskich nastąpiło w 1522 r., ale kościół w mieście został zbudowany dopiero w 1537 r., czyli 18 lat po lokacji – punktuje Nowogrodzki.

- Mamy także ślady wskazujące, że nadanie praw miejskich mogło nastąpić wcześniej. Chociażby w pracy Michała Balińskiego i Tymoteusza Lipińskiego  „Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym” z 1886 roku odnajdziemy wzmiankę, że Biała jako miasto mogła funkcjonować już w 1520 roku – dodaje prezes stowarzyszenia Tłoka.

- Malkontentów zawsze będzie wielu. Dlatego po jednym sygnale nie będziemy zmieniać całej długo wypracowanej i przemyślanej koncepcji, która została zatwierdzona przez radę miasta – odpowiada na zarzuty Nowogrodzkiego rzecznik prezydenta Michał Trantau.

- Datę określili historycy na spotkaniu w Urzędzie Miasta. Oczywiście z dopiskiem, że nie da się w stu procentach określić jej dokładnie, jednak jest ona najbardziej prawdopodobna. Mamy zaufanie do naszych regionalistów - podkreśla Trantau i przesyła nam fragment protokołu ze styczniowego posiedzenia w Urzędzie Miasta „w sprawie ustalenia daty nadania praw miejskich Białej Podlaskiej”.

Oprócz urzędników, w spotkaniu uczestniczyli m.in. bialski regionalista Szczepan Kalinowski, historyk Paweł Borek z PSW , konserwator zabytków Jan Maraśkiewicz oraz Jerzy Flisiński, autor m.in. monografii „Biała na Podlasiu. Dzieje miasta i okolic do 1795 r.”, Tymczasem regionaliści ze stowarzyszenia Tłoka sugerują, by poszukać materiałów archiwalnych o historii miasta poza granicami Polski. – Takie materiały są i to całkiem pokaźne chociażby w Wilnie – precyzuje Nowogrodzki.

- Warto byłoby także przy okazji obecnych obchodów, zwrócić uwagę na informacje dotyczące historii na oficjalnej stronie miasta, bo te które znajdują się tam, w świetle obecnego stanu wiedzy pozostawiają naprawdę wiele do życzenia. Prawdziwa data lokacji naszego miasta pozostaje nieznana i miejmy nadzieję ciągle czeka na swojego odkrywcę – uważają członkowie stowarzyszenia Tłoka.

Obchody 490-lecia nadania praw miejskich dla Białej Podlaskiej będą połączone z Dniami Patrona i odbędą się 26 września.