Ismena Cieśla
Film został nakręcony 18 maja 1935 roku przez Tadeusza Rowińskiego – krakowskiego stomatologa i filmowca-amatora. Trwające ponad siedem minut nagranie wykonano na taśmie 8 mm. Materiał jest niemy i przedstawia uroczystości widziane z dwóch miejsc w centrum Krakowa – z okna kamienicy przy ul. Wiślanej oraz z jednej z kamienic przy Rynku Głównym.
Na archiwalnych kadrach widać tłumy mieszkańców uczestniczących w żałobie narodowej, fragmenty konduktu pogrzebowego oraz najważniejsze postacie życia publicznego II Rzeczypospolitej. Wśród nich znaleźli się m.in. Ignacy Mościcki oraz Edward Rydz-Śmigły towarzyszący Aleksandrze Piłsudskiej.
Jak podkreśla NAC, wartość filmu polega przede wszystkim na jego prywatnym charakterze. W przeciwieństwie do oficjalnych kronik filmowych realizowanych w tamtym czasie przez Polską Agencję Telegraficzną, materiał Rowińskiego pokazuje wydarzenia z perspektywy zwykłego obserwatora, bez propagandowej oprawy i inscenizacji.
– To pierwszy i jedyny filmowy dokument o takim charakterze w zasobie NAC – podkreślili przedstawiciele archiwum.
Śmierć Piłsudskiego 12 maja 1935 roku była jednym z najważniejszych wydarzeń w historii II RP. Pogrzeb marszałka trwał sześć dni i miał charakter ogólnonarodowej żałoby. Ostatecznie trumna została złożona w kryptach wawelskich, obok królów i bohaterów narodowych.
Taśma filmowa została odnaleziona w ofercie Krakowskiego Domu Aukcyjnego. Po identyfikacji materiału Narodowe Archiwum Cyfrowe skorzystało z prawa pierwokupu i przejęło nagranie do państwowych zbiorów.
Eksperci z Archiwum Narodowego w Krakowie ocenili stan zachowania filmu jako dobry lub bardzo dobry, co umożliwiło rozpoczęcie prac archiwalnych i digitalizacyjnych.
Udostępniona właśnie wersja ma charakter techniczny i poglądowy. Docelowo archiwiści planują przygotowanie pełnej cyfrowej rekonstrukcji materiału i jego publiczne udostępnienie w jakości odpowiadającej historycznej randze nagrania.
Komentarze