Przedstawiciele Polski i Ukrainy uczcili w Lublinie pamięć bł. ks. Emiliana Kowcza, greckokatolickiego kapłana, który pomagał prześladowanym podczas II wojny światowej, a później zginął w niemieckim obozie koncentracyjnym na Majdanku. – Jego postać przypomina nam, że łączy nas człowieczeństwo – mówił ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar.
Uroczystości odbyły się w czwartek, 20 sierpnia, w rocznicę urodzin duchownego. Pod pomnikiem ks. Emiliana Kowcza, stojącym na skwerze w pobliżu byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego na Majdanku, złożono wieńce i zapalono znicze.
W obchodach uczestniczyli przedstawiciele społeczności polskiej i ukraińskiej, Ambasady Ukrainy, Konsulatu Generalnego Ukrainy w Lublinie, samorządu i lokalnych instytucji oraz Wielonarodowej Brygady LITPOLUKRBRIG.
Fot. DW
„Łączy nas człowieczeństwo”
Ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar przypomniał, że ks. Kowcz pomagał ludziom bez względu na ich narodowość czy wyznanie.
– Bez względu na czasy, które się zmieniają, jedno pozostaje w nas wspólne – człowieczeństwo. Pozostaje to, co nas łączy i co dzisiaj otwiera drogę dla pomocy Ukrainie w trwającej wojnie – mówił ambasador.
Przywołał również postać polskiego wolontariusza Marka Ruska-Wolskiego, który zginął pod Charkowem. Przez cztery lata pomagał Ukraińcom, m.in. ewakuując żołnierzy z pola walki i dostarczając pomoc humanitarną mieszkańcom mniejszych miejscowości.
– Mamy dzisiaj powtórkę historii, ale teraz Polak pomaga Ukraińcom, jak Ukrainiec kiedyś pomagał Polakom, Żydom i przedstawicielom innych narodowości – powiedział Bodnar.
Podziękował też Polsce za pomoc udzieloną milionom osób uciekających przed wojną.
„Przykład zwycięstwa dobra nad złem”
List do uczestników uroczystości skierował zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego abp Światosław Szewczuk. Odczytał go ks. Stefan Batruch, proboszcz parafii greckokatolickiej w Lublinie.
Hierarcha przypomniał, że ks. Kowcz znalazł się w gronie męczenników beatyfikowanych przez Jana Pawła II we Lwowie.
Jak napisał abp Szewczuk, duchowny jest „jednym z przykładów zwycięstwa dobra nad złem, miłości nad nienawiścią”.
Podkreślił również, że jego służba i poświęcenie pozostają znakiem nadziei dla kolejnych pokoleń, a lubelskie uroczystości są wyrazem współpracy, pojednania i bliskości obu narodów.
Fot. DW
„Więksi od nienawiści i zła”
Wiceprezydent Lublina Mariusz Banach zwrócił uwagę na szczególne znaczenie miejsca, w którym stoi pomnik.
– To miejsce ciągle krwawiące w naszej zbiorowej pamięci, gdzie ludzie ludzi palili w piecach – mówił o byłym obozie na Majdanku.
Jak zaznaczył, właśnie w miejscach naznaczonych największym okrucieństwem szczególnie wyraźnie widać postawy ludzi, którzy „okazali się więksi od tej nienawiści, od tego zła, od tego podeptania ludzkiej godności”.
Zdaniem wiceprezydenta postać ks. Kowcza jest również ważnym przesłaniem dla współczesnych Ukraińców.
– Powinniśmy ciągle wierzyć, że dobrych ludzi jest więcej – podkreślił Banach.
Ratował Żydów, pomagał współwięźniom
Emilian Kowcz urodził się 20 sierpnia 1884 roku w Kosmaczu na terenie dzisiejszej Ukrainy. Był ukraińskim księdzem greckokatolickim. W latach 1922–1942 pełnił funkcję proboszcza parafii w Przemyślanach koło Lwowa.
Podczas II wojny światowej pomagał prześladowanym. Ratował Żydów, odwiedzał ich w getcie, wystawiał fałszywe świadectwa chrztu i zachęcał swoich parafian do niesienia pomocy.
Został aresztowany, a następnie przewieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego na Majdanku. Również tam potajemnie prowadził działalność duszpasterską. Spowiadał współwięźniów, udzielał komunii i ostatniego namaszczenia, odprawiał msze oraz wspierał osoby różnych wyznań i narodowości.
Zyskał dzięki temu przydomek „proboszcza Majdanka”. Zmarł w obozie 25 marca 1944 roku.
Fot. Dw
Pomnik przy Majdanku
Pomnik bł. ks. Emiliana Kowcza odsłonięto w Lublinie w 2021 roku. Przedstawia kapłana opartego o monument, na którym po polsku, ukraińsku i hebrajsku umieszczono fragment jego listu z Majdanka do rodziny.
Duchowny prosił w nim bliskich, by nie podejmowali starań o jego uwolnienie, ponieważ czuł, że jest potrzebny współwięźniom.
„Wszyscy jesteśmy tu równi: Polacy, Żydzi, Ukraińcy, Rosjanie, Łotysze czy Estończycy” – brzmi fragment inskrypcji.
Od 2003 roku imię bł. ks. Emiliana Kowcza nosi również jedno z lubelskich rond.
Komentarze