Lubelskie: Laur Konserwatorski 2017. Wyróżnione obiekty

Dwór w Dąbiu Zespół dworsko – parkowy w Dąbiu, w gminie Żółkiewka położony jest na malowniczym wyniesieniu nad rzeką Giełczwią. Murowany dwór został zbudowany w 1848 r. w stylu klasycystycznym. Usytuowany jest w parku krajobrazowym na dość stromym zboczu. Świadczy to o jego pierwotnej funkcji obronnej.   Parterowy, murowany budynek dworu, z mieszkalnym poddaszem i podpiwniczeniem powstał na planie prostokąta. Od strony ogrodowej, powyżej kondygnacji piwnicznej posiada obszerny taras ze schodami.

W miejscu obecnego dworu osiedlano się już w XV w. Była to początkowo posiadłość gniazdowa rodziny Dąbskich lub Dębskich, później znajdowała się w rękach różnych właścicieli. Historia dworu, zachowanego do czasów współczesnych związana jest m.in. z rodziną Ostrorogów. Od 1913 roku do 1944 Dąbie znajdowało się w rękach rodziny Żyliczów. Na podstawie dekretu o reformie rolnej majątek został przejęty przez państwo. Budynki gospodarcze popadały w ruinę, w parku wycięto sporo drzew. Sam dwór, uszkodzony podczas wojny, przez wiele lat stał nie nakryty. Dopiero w roku 1955 ulokowano w nim szkołę podstawową. Gmach został wówczas przebudowany. Po likwidacji szkoły podstawowej w 1998, dwór stał opuszczony. W 2006 roku posiadłość odkupił od gminy Żółkiewka lubelski przedsiębiorca Juliusz Barański. Postanowił wyremontować zdewastowany zabytek.

Podczas remontu wszystkie elementy konstrukcyjne będące w dobrym stanie i detale architektoniczne zostały zachowane. Na podstawie starych zdjęć, odtworzono stolarkę okienną i drzwiową, wystrój wnętrza, w tym wnęki i ozdobne piece a także taras ogrodowy z kamienną balustradą i schody prowadzące z górnej kondygnacji do ogrodu. Gruntownie uporządkowany został park, a całość terenu ogrodzono. W odbudowanym dworze zamieszkał jego właściciel.