Wspominamy tych, którzy odeszli w ostatnich 12 miesiącach
2/79
LISTOPAD 2021
Frederik Willem de Klerk
Południowoafrykański polityk, prawnik, prezydent Południowej Afryki w latach 1989-94, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1993 (wraz z Nelsonem Mandelą).
Od 1972 zasiadał w parlamencie z ramienia Partii Narodowej, od 1978 był ministrem kilku resortów. W 1989 został prezydentem RPA. Już w 1988 r. wyraził, jako pierwszy czołowy polityk rządzącej partii, opinię, że żadna wspólnota nie powinna dominować nad inną. W lutym 1990 r. wygłosił przemówienie, nazwane później przemówieniem o przełomie, które zapoczątkowało kurs łagodzenia i ostatecznie likwidacji apartheidu w Południowej Afryce. Podjął decyzje o zniesieniu stanu wyjątkowego oraz uwolnieniu więźniów politycznych, w tym Nelsona Mandeli. W 1994 r. doprowadził do pierwszych wolnych wyborów parlamentarnych i prezydenckich.
3/79
Kamil Durczok
Dziennikarz, prezenter telewizyjny i radiowy oraz publicysta. Zaczynał karierę w radio, ale sławę przyniosła mu telewizja. W 1993 roku zaczął pracę w TVP. Prowadził główne wydania „Wiadomości”. W 2006 r. przeszedł do TVN i był prowadzącym oraz redaktorem naczelnym „Faktów”. Odszedł z pracy wobec zgłaszanych oskarżeń o mobbing.
W 2019 roku Durczok został wydawcą i redaktorem naczelnym portalu Silesion.pl, a następnie prowadził program „Brutalna prawda. Durczok ujawnia” w Polsat News. Jest też autorem książki, w której opisał swoją walkę z rakiem.
Kamil Durczok był wielokrotnie nagradzany. Miał na koncie m.in. Grand Press dla dziennikarza roku (2000), Złotą Telekamerę w kategorii Informacje (2008) oraz Wiktora dla najwyżej cenionego dziennikarza, komentatora i publicysty (2004).
W 2019 roku spowodował kolizję pod wpływem alkoholu. Został za to skazany na rok wiezienia w zawieszeniu na dwa lata, wpłatę 3 tys. złotych grzywny i 30 tys. złotych na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym. Ukarano go także zakazem prowadzenia pojazdów przez pięć lat.
4/79
Mieczysław Kościński
Regionalista blisko związany z Krasnobrodem i Lublinem. Na początku swojej zawodowej kariery pracował w chełmskim oddziale Sztandaru Ludu, później w redakcji tej gazety w Lublinie, a następnie w redakcjach Dziennika Lubelskiego i Dziennika Wschodniego. Współpracował też z wieloma mediami lokalnymi. Był autorem licznych wywiadów, m.in. z twórcami ludowymi. Jeszcze na łamach Sztandaru Ludu zainicjował akcję „Ratujmy pomniki – symbole pamięci”, w której ramach odremontowano 120 pomników nagrobnych i kapliczkę neogotycką na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie.
Wydał kilka informatorów, napisał i wydał 11 książek poświęconych Krasnobrodowi. Był inicjatorem i współzałożycielem Krasnobrodzkiego Towarzystwa Regionalnego, pomysłodawcą i głównym realizatorem „Galerii Krasnobrodzkiej” w Krasnobrodzkim Domu Kultury oraz „Galerii Regionalistów Lubelszczyzny” w Wojewódzkim Ośrodku Kultury w Lublinie.
5/79
Katarzyna Łukasiewicz
Założycielka i prezeska znanej fundacji społecznej odeszła w wieku 50 lat. Fundację „Oswoić Los” założyła razem z mężem 12 lat temu. Celem fundacji jest wspieranie rodzin, w których są osoby z niepełnosprawnością.
Kilka lat temu wyjaśniała, że choć nie urodziła się w Lublinie, to jest z nim związana praktycznie od dziecka. Odwiedzała tu dziadków i stąd pochodzi jej ojciec. „Tutaj ja zaczynałam swoją przygodę z anglistyką. Tutaj poznałam męża i urodziłam dwie córeczki. Tutaj przez wiele lat pracowałam jako lektor języka angielskiego na jednej z uczelni. Tutaj mieszka moja rodzina i wielu bliskich mi ludzi. Tutaj powstała i aktywnie działa Fundacja Oswoić Los – moja życiem napisana pasja” – mówiła dla serwisu dlawszystkich.lublin.eu.
6/79
Sebastian Paul
Absolwent Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie oraz Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie. Od 2016 roku zatrudniony w Lubelskim Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie. Pełnił funkcje: asystenta politycznego w Biurze Wojewody, zastępcy dyrektora Biura Organizacji, Kadr i Budżetu Urzędu w Delegaturze w Zamościu, dyrektora Delegatury w Zamościu oraz pełnomocnika Wojewody Lubelskiego ds. młodzieży.
W przeszłości był też radnym Rady Gminy Nielisz.
Sebastian Paul zmarł w wieku 31 lat w wypadku, został potrącony przez samochód.
7/79
Robert Dean Stockwell
Amerykański aktor filmowy i telewizyjny. Nominowany do Nagrody Akademii Filmowej, zdobywca nagrody Emmy.
Urodził się w North Hollywood w stanie Kalifornia jako syn pary aktorskiej i piosenkarskiej – Niny Olivette i Harry’ego Baylessa Stockwella. W wieku siedmiu lat trafił na Broadway rolą w spektaklu Richarda Hughesa „Orkan na Jamajce” (1943), a dwa lata później podpisał kontrakt z MGM i mając dziewięć lat, wystąpił w głównej roli w filmie George’a Sidneya „Podnieść kotwicę” u boku Franka Sinatry i Gene’a Kelly’ego. Za rolę w „Bez emocji” Richarda Fleischera otrzymał Złotą Palmę dla najlepszego aktora na 12. Festiwalu Filmowym w Cannes. Za rolę Edmunda Tyrone w adaptacji sztuki Eugene’a O’Neilla „U kresu dnia” otrzymał Złotą Palmę dla najlepszego aktora na 15. Festiwalu Filmowym w Cannes.
Film „Poślubiona mafii” dał mu nominacje do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego, a rola w serialu „Zagubiony w czasie” przyniosła mu Złotego Globa.
8/79
GRUDZIEŃ 2021
Sylwester Chęciński
Reżyser filmowy i scenarzysta znany przede wszystkim z trylogii „Sami swoi” i filmu „Rozmowy kontrolowane”.
W 1956 r. ukończył Wydział Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi. Debiutował
w 1961 roku filmem „Historia żółtej ciżemki”. Sześc lat później premierę miał film „Sami swoi”. Do losów Karguli i Pawlaków Chęciński wrócił w „Nie ma mocnych” oraz „Kochaj albo rzuć”.
W swoim dorobku ma też kryminały („Wielki Szu”), filmy wojenne („Legenda”), przygodowe („Diament radży”) czy serial „Droga”.
W 1991 r. na podstawie scenariusza Stanisława Tyma nakręcił komedię „Rozmowy kontrolowane”. Ostatni film w swej karierze zrealizował w 2006 roku: „Przybyli ułani”.
Odznaczony pośmiertnie Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.
9/79
Lech Cwalina
Restaurator, założyciel kultowej Kawiarni Artystycznej Hades w Lublinie.
W 1984 roku założył w piwnicach Lubelskiego Domu Kultury (dziś Centrum Kultury) przy Peowiaków „Bar kategorii III”. Powstał Disco Bar Hades, potem Restauracja - Klub Towarzyski Hades, następnie Kawiarnia Artystyczna Hades, gdzie koncertowali m.in. Adam Makowicz, Tomasz Stańko, Michał Urbaniak.
W 2006 roku Kawiarnia otrzymała Nagrodę Miasta Lublin za Upowszechnianie Kultury. Działalność zakończyła w 2010 roku wraz z remontem Centrum Kultury, a Lech Cwalina wraz z żoną Elżbieta zaczęli prowadzić restaurację Hades Szeroka.
10/79
Antoni Gucwiński
Dyrektor ZOO i autor „Z kamerą wśród zwierząt” zmarł w wieku 89 lat. Antoni Gucwiński sławę zyskał dzięki wspomnianej audycji prowadzonej razem z żoną Hanną. Przez lata opowiadał telewidzom o zwierzętach i ich zwyczajach, a program nadawany był od 1971 do 2001 roku.
Antoni Gucwiński był doktorem nauk weterynaryjnych, inżynierem zootechnikiem, w latach 1966-2006 dyrektorem Ogrodu Zoologicznego we Wrocławiu.
11/79
Marek Jawor
Dziennikarz, regionalista, społecznik. Urodził się w 1954 roku w Zamościu. Znał ukochany Zamość „od podszewki”, dlatego przez lata pracował m.in. jako przewodnik turystyczny, ale również w Wydziale Kultury, Kultury Fizycznej i Turystyki Urzędu Miasta oraz w Wojewódzkim Domu Kultury. Na przełomie lat 70. i 80. wykonał dokumentację fotograficzną zabytków regionu, a w 1980 roku, wraz ze Stanisławem Orłowskim i Marianem Siegieńczukiem, zorganizował wielką wystawę „Zamość w obiektywie dwóch pokoleń”, na której pierwszy raz pokazano stare zdjęcia Zamościa z przełomu XIX i XX w.
Spod jego pióra wyszło wiele publikacji poświęconych Zamościowi i regionowi. W 1993 roku kandydował do Sejmu z ramienia Kongresu Liberalno-Demokratycznego.
12/79
János Kóbor
Węgierski wokalista, członek zespołu Omega.
Urodził się w Budapeszcie. Pierwszy swój zespół stworzył jako uczeń József Attila Gimnázium wraz z kolegami z klasy. Jesienią 1964 roku powstała Omega. Początkowo grupa nagrywała zachodnie przeboje, ale w drugiej połowie lat 60. były to już własne utwory. Zrezygnował z grania na gitarze w latach 70., a oprócz śpiewania komponował i pisał teksty.
Kariera piosenkarska Kóbora związana jest właściwie całkowicie z Omegą. Jedynym zaangażowaniem przy innych projektach była współpraca z grupą Scorpions na koncertach w Budapeszcie i Koszycach w 2009.
13/79
Żora Korolyov
Ukraińsko-polski tancerz, choreograf i aktor. Tańczył od ósmego roku życia. W młodości łączył taniec towarzyski z piłką nożną, trenując i grając w odeskiej szkole piłkarskiej SKA-Odessa. Mając 9 lat, zdobył tytuł mistrza Ukrainy juniorów w stylu latynoamerykańskim. W wieku 15 lat wyjechał do Niemiec, gdzie zdobył tytuł wicemistrza Niemiec w tańcach standardowych. W 2003 r. przeprowadził się do Polski. Zdobył tytuł młodzieżowego Mistrza Polski i reprezentował Polskę na mistrzostwach świata, a także został wicemistrzem Polski w kategorii par dorosłych. W latach 2005-06 tańczył z Izabelą Janachowską, z którą dotarł do półfinałów mistrzostw świata, finału Mistrzostw Europy Środkowej i dwukrotnie do finału Mistrzostw Unii Europejskiej. Był trenerem tańca w programie „Taniec z gwiazdami”, gdzie wystąpił w 6. edycjach. Grał tez w serialach „Egzamin z życia” i „Tylko miłość”.
Był także licencjonowanym menedżerem FIFA i agentem piłkarskim.
14/79
Abp Stanisław Nowak
Doktor nauk teologicznych, rektor Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej, biskup diecezjalny częstochowski, arcybiskup metropolita częstochowski.
Urodził się 11 lipca 1935 w Jeziorzanach. W latach 1953-58 studiował w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej.
W 1971 r. został wykładowcą w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej, a w latach 1978-84 sprawował urząd rektora tego seminarium. 8 września 1984 papież Jan Paweł II mianował go biskupem diecezjalnym diecezji częstochowskiej. W ramach prac Episkopatu Polski był w latach 1989-96 przewodniczącym Komisji Maryjnej. Został także przewodniczącym Zespołu ds. Sanktuariów i Zespołu ds. Kontaktów z Konferencją Episkopatu Francji oraz wiceprzewodniczącym Komisji ds. Seminariów Duchownych.
W 2021 postanowieniem prezydenta RP Andrzeja Dudy został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
15/79
ks. Jan Pęzioł
Wieloletni kustosz Sanktuarium Matki Bożej Kębelskiej w Wąwolnicy, egzorcysta archidiecezji lubelskiej. Kapłan zmarł tuż przed swoimi 90. urodzinami.
Ks. Jan Pęzioł urodził się 24 grudnia 1931 r. Święcenia kapłańskie przyjął 20 kwietnia 1958 roku w Lublinie. Jako wikariusz pełnił posługę w parafiach w Polichnie, Kumowie, Potoku Wielkim, a także Kalinówce. W tej podzamojskiej parafii został później proboszczem (lata 1968-1972). Następnie kierował parafiami w Zagłobie i Turobinie. W listopadzie 1978 został mianowany proboszczem Parafii św. Wojciecha w Wąwolnicy i kustoszem tutejszego sanktuarium. Funkcję tę pełnił do 2001 r., kiedy to przeszedł na emeryturę. Kapłan był szafarzem sakramentu bierzmowania w sanktuarium w Wąwolnicy, a także ojcem duchownym kapłanów archidiecezji lubelskiej. Pełnił też funkcję egzorcysty archidiecezjalnego.
16/79
Anne Rice
Amerykańska pisarka, autorka bestsellerowego cyklu „Kroniki wampirów”.
Urodziła się w Nowym Orleanie w stanie Luizjana, który stał się tłem wielu jej powieści.
Studiowała nauki polityczne i po uzyskaniu w 1964 r. tytułu magistra postanowiła pracować nad swoim warsztatem pisarskim i zaczęła pisać jedno opowiadanie dziennie. W jednym z opowiadań stworzyła postać młodego reportera przeprowadzającego wywiad z wampirem. Skończywszy studia pomagisterskie, podjęła pracę jako korektorka w wydawnictwie prawniczym. Wreszcie w maju 1976 r. ukazała się jej powieść „Wywiad z wampirem”, na podstawie której powstał później film z Bradem Pittem i Tomem i Cruisem.
17/79
Tadeusz Ross
Aktor, satyryk, piosenkarz, autor musicali, tekstów piosenek i wierszy dla dzieci, scenarzysta i polityk. Był posłem VI kadencji Sejmu oraz posłem do Parlamentu Europejskiego VII kadencji. Ostatnio był radnym Rady Miasta Warszawa. Należał do klubu radnych Koalicji Obywatelskiej.
Tadeusz Ross był satyrykiem znanym z licznych telewizyjnych i estradowych występów. Największą popularność przyniosła mu rola w programie telewizyjnym Zulu-Gula. Występował w filmach i serialach telewizyjnych.
18/79
Desmond Tutu
Południowoafrykański biskup anglikański i laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. W 1960 przyjął święcenia kapłańskie w Kościele anglikańskim. Ukończył studia teologiczne na Uniwersytecie Londyńskim. Był biskupem Lesotho i Johannesburga. W połowie lat 70. zaangażował się w działania przeciwko segregacji rasowej w RPA: przeforsował wprowadzenie do konstytucji RPA zakazu dyskryminacji. Działacz na rzecz równouprawnienia osób homoseksualnych. Działacz na rzecz praw człowieka i czołowy przedstawiciel ruchu prewencji HIV/AIDS w Afryce.
W 1984 r. otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla
19/79
Betty White
Amerykańska aktorka. Wystąpiła w 115 produkcjach i pięciokrotnie otrzymywała nagrodę Emmy.
W czasie wielkiego kryzysu rodzina White przeniosła się do Los Angeles, gdzie młoda artystka zdobyła wykształcenie w Beverly Hills High School, a także rozpoczęła karierę w branży rozrywkowej: w radiu, potem w telewizji, gdzie zadebiutowała w 1939 r. w eksperymentalnym programie telewizyjnym.
Czterokrotnie nominowana do Złotego Globa (za sitcom „Złotka”), a siedemnaście razy do Emmy. Nagrodę zdobyła pięć razy: za najlepszy gościnny występ w serialu komediowym (Saturday Night Live), najlepszy gościnny występ w serialu komediowym (The John Larroquette Show), dla najlepszej aktorki w serialu komediowym („Złotka”) i dwukrotnie dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu komediowym („Mary Tyler Moore”)
20/79
STYCZEŃ 2022
Peter Bogdanovich
Amerykański reżyser, producent filmowy, scenarzysta, aktor, krytyk filmowy i pisarz.
Urodził się w rodzinie serbskich emigrantów. W 1957 ukończył nowojorską niezależną szkołę dla chłopców Collegiate School i studiował aktorstwo w Konserwatorium Stelli Adler.
W latach 1956-58 występował na Nowojorskim Festiwalu Szekspirowskim, był reżyserem i producentem przedstawień off-broadwayowskich i krytykiem filmowym w „Esquire” i „The New York Times”. W 1968 pod pseudonimem Derek Thomas wyreżyserował swój pierwszy film fantastycznonaukowy „Podróż na planetę prehistorycznych kobiet”.
Jego „Ostatni seans filmowy” z 1971 został nominowany do Oskara w ośmiu kategoriach. Za „Maskę” z Cher był nominowany do Złotej Palmy w Cannes.
Bogdanovich jest także autorem biografii Orsona Wellesa, Alfreda Hitchcocka, Johna Forda, Howarda Hawksa i Fritza Langa.
21/79
Przemysław Gąsiorowicz
Aktor Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie.
Zdobył licencjat z etnologii i antropologii kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ale to teatr pochłonął go bez reszty. W latach 1998-2000 kształcił się w Studiu Aktorskim SPOT w Krakowie, a kolejne cztery lata spędził na Wydziale Aktorskim krakowskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej. Z lubelskim teatrem był związany od 2007 roku. Można go było również zobaczyć w filmach i serialach. Był także laureatem wyróżnień za swoją działalność artystyczną. W listopadzie ubiegłego roku otrzymał nagrodę specjalną na Festiwalu Teatrów Niewielkich w Lublinie.
Przemysław Gąsiorowicz zginął w sobotę w wypadku samochodowym, kiedy razem z drugim aktorem Teatru Osterwy jechał na pogrzeb zmarłego 3 stycznia kolegi z teatralnej sceny, Witolda Kopcia.
22/79
Witold Kopeć
Aktor, reżyser, pedagog, działacz społeczny, doktor habilitowany sztuki teatralnej, aktor Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie, Prezes Fundacji Prawda Dobro Piękno, odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi.
Lubelska publiczność znała go dobrze, bo Witolda Kopcia można było na scenie Teatru im. Juliusza Osterwy zobaczyć regularnie. Widzowie z Polski także kojarzą tę postać, bo aktor nie ograniczał się jedynie do grania w Lublinie. W latach 1981-84 występował na deskach teatralnych w Olsztynie, Bydgoszczy, Szczecinie i był związany z Teatrem Polskim oraz Teatrem Współczesnym. Witolda Kopcia można było zobaczyć w takich filmach jak „Dzień czwarty”, „Generał polskich nadziei… Władysław Anders”, „ Życie za życie. Maksymilian Kolbe” czy „Nad życie”.
23/79
Barbara Krafftówna
Aktorka teatralna i filmowa, artystka kabaretowa i piosenkarka.
W czasie wojny brała udział w zajęciach krakowskiego konspiracyjnego Studia Dramatycznego Iwona Galla. Na scenie zadebiutowała w 1946 r. w w Teatrze Wybrzeże w „Homerze i Orchidei” Tadeusza Gajcego. Grała w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi, Teatrze Dramatycznym w Warszawie, Teatrze Narodowym, stołecznym Teatrze Współczesnym. Barbara Krafftówna zagrała w kilkudziesięciu filmach. Za rolę w „Jak być kochaną” (1962) w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa otrzymała nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Francisco. Grała też w serialach: „Przygody pana Michała” czy „Czterech pancernych i pies”. W latach 1959-66 występowała w Kabarecie Starszych Panów.
W 1982 r. wyjechała do USA i z powodzeniem występowała na amerykańskich scenach. W 1997 r. przyjechała do Polski ze spektaklem „Biesiada u hrabiny Kotłubaj” Witolda Gombrowicza, a rok później zdecydowała się na powrót do Polski.
W 2006 r., z okazji jubileuszu 60-lecia pracy artystycznej, Barbara Krafftówna wystąpiła w napisanym specjalnie dla niej monodramie Remigiusza Grzeli „Błękitny diabeł”, o ostatnich latach życia Marleny Dietrich. Podczas prapremiery w Teatrze Muzycznym w Gdyni 24 października 2006 aktorka została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
24/79
Meat Loaf
Amerykański piosenkarz i aktor. Urodził się jako Marvin Lee Aday 27 września 1947 w Dallas w Teksasie.
Jego płyta „Bat Out of Hell” z 1977 roku sprzedała się w ponad 43 milionach egzemplarzy. Do jego najpopularniejszych piosenek należą „I’d Do Anything for Love (But I Won’t Do That)” oraz „Rock and Roll Dreams Come Through”, pochodzące z albumu „Bat Out of Hell II: Back Into Hell” z 1993 roku, który sprzedał się w ponad 18 milionach egzemplarzy.
Wystąpił w około pięćdziesięciu filmach i dwóch serialach.
25/79
Andrzej Nowak
Gitarzysta, kompozytor, producent i jeden z założycieli grupy TSA.
Andrzej Nowak był wybitnym polskim gitarzystą rockowym i metalowym. Był jednym z założycieli grupy TSA, która powstała jeszcze w 1979 roku. Dokładnie 20 lat później powołał do życia zespół Złe Psy.
Przez całą swoją karierę był nieodłącznie związany z polską sceną muzyczną. Współpracował, między innymi, z takimi postaciami jak Tadeusz Nalepa. Wielokrotnie prowadził także warsztaty gitarowe i uczył innych muzyki.
26/79
Andrzej Piotrowski
Pomysłodawca i dyrektor Muzeum Badań Polarnych w Puławach.
Andrzej Piotrowski był absolwentem Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz podyplomowego studium na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracował m.in. dla Polskiej Akademii Nauk oraz Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym.
Był pomysłodawcą, organizatorem i pierwszym dyrektorem Muzeum Badań Polarnych, które dzięki jego zaangażowaniu, powstało w Puławach.
Dzięki jego staraniom do muzeum trafiło setki eksponatów, materiałów wideo, zdjęć, minerałów, i książek.
27/79
Sidney Poitier
Amerykański aktor i reżyser filmowy, dyplomata, pierwszy czarnoskóry laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego.
Jego rodzice pochodzili z Bahamów, jednak Sidney urodził się w 1927 r. podczas ich pobytu w USA. Pierwsze aktorskie kroki stawiał na deskach afroamerykańskich teatrów Nowego Jorku. W filmie debiutował na początku lat 50. u Josepha Mankiewicza w „No Way Out”. Szybko zdobył sobie uznanie i w połowie dekady zagrał pierwsze ważne role w swej karierze: „Szkolna dżungla” i „Ucieczka w kajdanach”, za którą otrzymał pierwszą nominację do Oscara.
Statuetkę za pierwszoplanową rolę zdobył w 1964 r. za film „Polne lilie”. Do hitori przeszły też jego role w filmach „W upalną noc” czy „Zgadnij, kto przyjdzie na obiad”.
W latach 1997-2007 pełnił funkcję ambasadora Bahamów w Japonii. Od 2002 do 2007 był jednocześnie ambasadorem Bahamów przy UNESCO. W 2002 odebrał Honorowego Oscara za całokształt dokonań artystycznych, a w 2009 r. prezydent Barack Obama nagrodził go Prezydenckim Medalem Wolności.
28/79
Bob Saget
Amerykański komik, aktor i prezenter telewizyjny. Odtwórca roli Danny’ego Tannera w sitcomie „Pełna chata” i sequelu „Pełniejsza chata”.
Ukończył Abington Senior High School w Abington w Pensylwanii. Studiował w szkole filmowej na Temple University. W 1978 r. zdobył Studencką Nagrodę Akademii Filmowej za reżyserię krótkometrażowego filmu dokumentalnego „Oczami Adama”. Osiem lat później zadebiutował na scenie Fig Tree Theatre w Hollywood, a w 1987 r. zaqczła grać w serialu stacji ABC „Pełna chata”.
29/79
Gaspard Ulliel
Francuski aktor, dwukrotny laureat Césara: dla najbardziej obiecującego aktora za rolę w filmie „Bardzo długie zaręczyny” (2004) i najlepszego aktora za rolę w filmie „To tylko koniec świata” (2016).
Urodził się w Boulogne-Billancourt. Uczęszczał do szkoły językowej. Gdy miał 11 lat, znajomi jego rodziców otworzyli agencję dla młodych aktorów, której był kandydatem. Szybko dostał angaż do kilku francuskich seriali. W 1997 pojawił się w filmie telewizyjnym „Mission protection rapprochée”. Za rolę Loïca w komedii „Letni zawrót głowy” (2003) z Charlotte Rampling i Jakiem Dutronc oraz za postać Yvana w melodramacie „Zabłąkani” (2003) u boku Emmanuelle Béart zdobył nominacje do nagrody Césara w kategorii Najbardziej Obiecującego Aktora.
Zagrał także Hannibala Lectera w „Hannibal: Po drugiej stronie maski”, prequelu filmu „Milczenie owiec”.
Zmarł 19 stycznia w wieku 37 lat na skutek wypadku narciarskiego w ośrodku La Tronche na zboczach Alp Sabaudzkich.
30/79
LUTY 2022
Jerzy Bartmiński
Był jednym z najwybitniejszych językoznawców w Polsce. Wykładał na UMCS.
Urodził się w 1939 roku w Przemyślu. Studiował na UMCS. W 1991 objął na tej uczelni stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1997 profesora zwyczajnego.
Był członkiem założycielem Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, do 2001 pełnił funkcję wiceprezesa zarządu tej instytucji. Zasiadał w jury Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym, a także w Radzie Języka Polskiego oraz w radzie naukowej czasopisma „Język Polski”.
Był autorem około 300 publikacji. Jego książka „Językowe podstawy obrazu świata” była w 2007 nominowana do Nagrody im. Jana Długosza, przyznawanej autorom najbardziej znaczącego polskiego dzieła z dziedziny szeroko pojętej humanistyki o wybitnych wartościach poznawczo-naukowych.
Był działaczem NSZZ „Solidarność” od 1980 roku i członkiem lubelskiego Komitetu Obywatelskiego przed wyborami w 1989 roku.
31/79
Roman Kostrzewski
Muzyk, wieloletni wokalista zespołu Kat.
Roman Kostrzewski był muzykiem, wokalistą, kompozytorem i autorem tekstów. Największą część swojego życia poświęcił grupie Kat, do której dołączył w w 1981 roku i w której z przerwami występował do 2004 roku. Potem założył kolejny zespół: Kat & Roman Kostrzewski.
32/79
Maria Nurowska
Powieściopisarka i nowelistka.
Urodziła się 3 marca 1944 w Okółku na Suwalszczyźnie. Absolwentka filologii polskiej i słowiańskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Debiutowała na łamach tygodnika „Literatura”. Była członkinią Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Autorka takich powieści jak „Panny i wdowy”, „Hiszpańskie oczy”, „Gry małżeńskie”, „Anders”, „Nakarmić wilki” i „Bohaterowie są zmęczeni.
Jej książki tłumaczone były na niemiecki, francuski i czeski.
33/79
Ołeksandr Oksanczenko
Ukraiński pilot. Ukończył Wyższą Szkołę Lotnictwa Wojskowego w Charkowie. Przeszedł karierę wojskową od pilota instruktora do zastępcy dowódcy jednostki wojskowej ds. szkolenia lotniczego. Uzyskał stopień pułkownika. Był również uznanym pilotem pokazowym. Brał udział w obronie Ukrainy podczas rosyjskiej inwazji w 2022 roku. Zginął zestrzelony w okolicach Kijowa.
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski postanowił pośmiertnie przyznać mu tytuł Bohatera Ukrainy.
34/79
Jerzy Osiatyński
Ekonomista i polityk, profesor nauk ekonomicznych.
Poseł na Sejm kontraktowy (X kadencji) oraz na Sejm I, II i III kadencji, minister-kierownik Centralnego Urzędu Planowania (1989-91) i minister finansów (1992-93), członek Rady Polityki Pieniężnej (2013-19).
W 1964 ukończył studia na Wydziale Handlu Zagranicznego Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie. Doktoryzował się, a następnie uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk ekonomicznych. W 1990 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk ekonomicznych. Był profesorem w Instytucie Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk. W 1980 związał się z „Solidarnością”.
W 1993 uznany został przez pismo „Central European” za najlepszego ministra finansów w Europie Środkowej i Wschodniej.
Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
35/79
Daniel Passent
Dziennikarz, felietonista, pisarz, satyryk i były ambasador Polski w Chile.
Urodził się w 1938 roku. Działalność dziennikarską rozpoczął w 1956 w „Sztandarze Młodych”, gdy był studentem Uniwersytetu Warszawskiego. Cztery lata później dołączył do zespołu tygodnika „Polityka”, z którym pozostał związany do końca życia.
Był korespondentem tygodnika podczas wojny wietnamskiej i jego stałym felietonistą. W swoich felietonach poruszał kwestie polityczne, społeczne, gospodarcze, międzynarodowe i kulturalne.
Wszedł do historii światowego dziennikarstwa, gdy na początku lat 60. zdobył prawo do publikacji pamiętników Adolfa Eichmanna, zbrodniarza nazistowskiego.
Współpracował z kabaretem „Pod Egidą”, pisywał teksty i monologi dla „Kabaretu Dudek” i do przedstawień rewiowych Teatru Syrena. Był autorem kilkunastu publikacji książkowych.
36/79
Witold Paszt
Piosenkarz, założyciel i wieloletni członek zespołu VOX.
Urodził się 1 września 1953 roku w Zamościu. Spędził tu całe dzieciństwo i ukończył m.in. miejscową szkołę muzyczną. Później kształcił się na Wydziale Wychowania Muzycznego UMCS w Lublinie. Sceniczną karierę zaczął w 1977 roku, gdy założył grupę Victoria Singers. Ale największą sławę i popularność przyniosła mu działalność w założonym rok później zespole Vox, który tworzyli również Andrzej Kozioł, Ryszard Rynkowski i Jerzy Słota.
Na początku XXI w. rozpoczął karierę solową, nie przerywając współpracy z grupą Vox. W 2001 r. wydał jedyny solowy album studyjny „Jak słońce”.
37/79
Zdzisław Podkański
Wieloletni prezes lubelskiego PSL, były minister kultury i europoseł. Był wiceprzewodniczącym sejmiku województwa lubelskiego.
W 1970 wstąpił do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. W 1991 został prezesem zarządu wojewódzkiego Polskiego Stronnictwa Ludowego w Lublinie. Zasiadał w radzie naczelnej partii. W marcu 2004 został wiceprezesem PSL. W latach 1993-2004 sprawował mandat poselski w Sejmie. Od 1994 do 1996 był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Kultury i Sztuki. W rządzie Włodzimierza Cimoszewicza (1996-1997) pełnił funkcję ministra w tym resorcie. W 2004 został wybrany do Parlamentu Europejskiego w okręgu obejmującym województwo lubelskie.
W lutym 2006, za złamanie statutu (przejście do frakcji UEN bez zgody władz partii), został wykluczony z PSL. Stanął na czele nowego ugrupowania Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”/Stronnictwo „Piast”. W 2018 został wybrany z listy PiS na radnego województwa kolejnej kadencji, zostając wiceprzewodniczącym sejmiku.
38/79
MARZEC 2022
Madeleine Albright
Amerykańska dyplomatka i polityk, 64. sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych.
Urodziła się 15 maja 1937 roku w Pradze. Była córką czechosłowackiego dyplomaty Josefa Korbela i Anny Korbelovej. Pod koniec 1948 roku Korbelowie wyjechali do USA
Madeleine Albright w 1957 r. rozpoczęła naukę na Wellesley College, którą ukończyła z wyróżnieniem ze specjalnością w dziedzinie nauk politycznych. Następnie podjęła studia w Szkole Wyższych Studiów Międzynarodowych na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa. Uzyskała ponadto certyfikat w Instytucie Rosyjskim na Uniwersytecie Columbia oraz tytuł magistra i doktora prawa publicznego i rządowego również na Uniwersytecie Columbia. Była studentką Zbigniewa Brzezińskiego, który także nadzorował jej pracę doktorską.
Karierę polityczną rozpoczęła w 1972 roku. Od 1978 do 1981 roku Albright była członkiem sztabu Narodowej Rady Bezpieczeństwa, gdzie jako pracowniczka Białego Domu odpowiedzialna była za politykę zagraniczną.
W 1993 roku została 20. ambasadorem Stanów Zjednoczonych przy ONZ, zaś 5 grudnia 1996 roku prezydent Bill Clinton nominował ją na stanowisko sekretarza stanu.
39/79
Taylor Hawkins
Amerykański muzyk, perkusista zespołu Foo Fighters. Przed dołączeniem do zespołu Foo Fighters w 1997, był gościnnym perkusistą Alanis Morissette na jej trasie koncertowej Jagged Little Pill Tour, jak również w zespole rocka progresywnego Sylvia.
W 2010 założył zespół Taylor Hawkins & the Coattal Riders; w maju tego samego roku odbył się koncert tego zespołu w Londynie; jako goście na koncercie wystąpili muzycy Queen: Brian May i Roger Taylor.
W 2005 uznany przez brytyjski magazyn Rhythm za najlepszego rockowego perkusistę.
40/79
William Hurt
Amerykański aktor i producent filmowy. Zdobywca Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego w filmie „Pocałunek kobiety pająka”.
W 1968 ukończył Middlesex School w Concord, gdzie uczęszczał na kółko teatralne. W 1972 otrzymał licencjat na Wydziale Teologii Tufts University w Medford w stanie Massachusetts. W 1975 przyłączył się do Oregon Shakespeare Festival. W 1977 związał się za awangardową grupą Circle Repertory Theatre i występował na scenie Off-Broadwayu.
Na szklanym ekranie pojawił się w serialach: „Kojak” i „Najlepsze rodziny”. Na dużym ekranie debiutował w dramacie Kena Russella „Odmienne stany świadomości”. Za rolę tę był nominowany do nagrody Złotego Globu.
Kolejne dwie nominacje do Oscara i Złotego Globu za najlepszą rolę męską otrzymał za postać nauczyciela w dramacie „Dzieci gorszego Boga”, Za „Historię przemocy” był nominowany do Oscara i nagrody Saturn.
41/79
Ryszard Witkowski
Pilot doświadczalny, instruktor lotniczy, żołnierz Armii Krajowej. Odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim OOP i medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
W 1955 r. był jednym z pięciu pierwszych Polaków, którzy uzyskali licencje pilotów śmigłowcowych. Zainicjował wznowienie lotów na eksperymentalnym śmigłowcu BŻ-1 GIL, a w 1959 oblatał prototyp BŻ-4 Żuk. Jesienią 1956 jako pierwszy Polak pilotował śmigłowce Mi-4 i Jak-24. Na SM-1 ustanowił rekord świata w czasie wznoszenia na 3000 metrów w klasie śmigłowców napędzanych silnikiem tłokowym. W marcu 2017 r. w Lozannie, Komisja Wiropłatowa Międzynarodowej Federacji Lotniczej FAI przyznała mu Złoty Medal Wiropłatowy w uznaniu zasług dla popularyzacji sportu śmigłowcowego.
W 1993 roku, wspólnie z siostrą Anielą i dla zmarłej w 1986 roku matki Felicji, otrzymał medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Rodzina udzieliła schronienia działaczowi Bundu, któremu Ryszard wyrobił fałszywą kennkartę na nazwisko Grotte, oraz braciom Bronisławowi i Józefowi Miodowskim, wyzwolonym przez powstańców z obozu koncentracyjnego na Gęsiówce.
42/79
Marian Zembala
Lekarz, kardiochirurg, profesor nauk medycznych, w 2015 minister zdrowia, poseł na Sejm VIII kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.
W 1974 r. ukończył z wyróżnieniem studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej we Wrocławiu, otrzymał równocześnie ogólnopolskie wyróżnienie Primus Inter Pares. Od 1975 do 1981 był asystentem i starszym asystentem w Klinice Chirurgii Serca tej uczelni. Od 1980 przez kilka lat przebywał w Holandii na stażu naukowym na Uniwersytecie w Utrechcie, skąd w 1985 powrócił na zaproszenie profesora Zbigniewa Religi, by podjąć pracę w utworzonej wówczas, i kierowanej przez niego, Katedrze i Klinice Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu. Był uczestnikiem pierwszej udanej transplantacji serca w zespole Zbigniewa Religi. W 1993 objął funkcję dyrektora Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu
Specjalizował się w transplantologii serca i płuc, w 1997 jako pierwszy w Polsce wykonał transplantację pojedynczego płuca. W 2001 jako pierwszy w Polsce przeszczepił choremu płuco-serce, dokonał także zabiegu wszczepienia by-passów 103-letniej pacjentce.
Sejmiku Województwa Śląskiego V kadencji. W czerwcu 2015 r. został ministrem zdrowia.
43/79
KWIECIEŃ 2022
Ludwik Dorn
Polityk, były marszałek Sejmu, wicepremier, minister spraw wewnętrznych i administracji oraz współzałożyciel Prawa i Sprawiedliwości.
Ludwik Dorn urodził się w 1954 roku w Warszawie. W PRL był działaczem opozycyjnym, związanym z Komitetem Obrony Robotników oraz NSZZ „Solidarność”.
W latach 1997-2015 zasiadał w polskim Sejmie. W 2001 roku był jednym ze współzałożycieli Prawa i Sprawiedliwości, a w latach 2001-07 jej wiceprezesem. W latach 2005-07 pełnił funkcje wicepremiera oraz ministra spraw wewnętrznych i administracji w rządach Kazimierza Marcinkiewicza i Jarosława Kaczyńskiego. W 2007 roku był marszałkiem Sejmu.
W 2008 roku, decyzją Jarosława Kaczyńskiego, został usunięty z PiS. Jednak trzy lata później w wyborach parlamentarnych wystartował z listy tego ugrupowania i zdobył mandat. Potem wstąpił do Solidarnej Polski, z której odszedł rok później.
Zajmował się również tłumaczeniem wierszy, a także pisał bajki oraz wiersze.
W 2022 prezydent Andrzej Duda odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego.
44/79
Barbara Luszawska
Menadżerka lubelskiej kultury, kierownik impresariatu w Centrum Kultury w Lublinie.
Była związana z Centrum Kultury w Lublinie, a wcześniej z Lubelskim Domem Kultury od 1982 roku. Do 2021 roku zrealizowała 12 edycji autorskiego Lublin Jazz Festiwalu.
Była też współinicjatorką i koordynatorką projektu Land Art Festiwal. Wspólnie z Jarosławem Koziarą zapraszała artystów różnych dyscyplin sztuk wizualnych z całego świata, poszukując nowej formuły dla sztuki ziemi.
45/79
Klaus Schulze
Niemiecki muzyk, jeden z prekursorów rocka elektronicznego.
W latach sześćdziesiątych grał na gitarze, gitarze basowej i perkusji w lokalnych zespołach rockowych. W 1969 roku związał się na krótko z awangardowym trio Tangerine Dream. Po nagraniu pierwszego albumu „Electronic Meditation” opuścił zespół, by stać się współzałożycielem grupy Ash Ra Tempel. Te opuścił po nagraniu jednej płyt i odtąd tworzył i występował jako solista.
W okresie od 1972 do 2003 roku wydał 43 albumy, w tym 9 koncertowych.
Występował też gościnnie i nagrywał z innymi muzykami, takimi jak Stomu Yamashta, Rainer Bloss, czy Alphaville. W latach 1994-2005 nagrał dziesięć albumów z cyklu Dark Side of the Moog.
17 września 2009 roku – w 70. rocznicę ataku Armii Czerwonej na Polskę – wystąpił w duecie z Lisą Gerrard na uroczystym koncercie na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Warszawie.
46/79
Ks. Tadeusz Sochan
Wieloletni proboszcz parafii w Górecku Kościelnym, twórca organizowanego tam przez lata Festiwalu Pieśni Maryjnej.
Ks. Tadeusz Sochan urodził się w 1946 roku w Grabowicy pod Suścem. Święcenia przyjął w 1984 roku w kościele O. Kapucynów na Poczekajce w Lublinie. Był wielokrotnie doceniany. Od ministra kultury otrzymał Złotą Odznaką Zasłużonego Działacza Kultury, tygodnik „Niedziela” odznaczył go medalem „MaterVerbi”, a marszałek województwa tytułem „Vice-Ambasadora Województwa Lubelskiego za rok 2004”, zaś z okazji X Festiwalu Pieśni Maryjnej tytułem „Zasłużonego dla Lubelszczyzny”. Prezydent Lech Kaczyński przyznał ks. Sochanowi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Duchowny otrzymał także nagrodę Fundacji „Polcul” z Australii, a od króla Cyganów i Rady Starszych naFestiwalu Kultury Romów w Glinojecku „Złoty Tabor” promocję kultury cygańskiej.
47/79
Jerzy Stankiewicz
Muzyk bluesowy, wokalista i harmonijkarz lubelskiego zespołu Teksasy.
Jerzy „Szela” Stankiewicz znany był z występów w takich zespołach jak Blues Power, Los Fiejos czy Mofoho. Jednak największą rozpoznawalność przyniosła mu grupa Teksasy, która powstała w 1998 roku w klubie Graffiti w Lublinie. Czterech muzyków fascynowała jedna odmiana bluesa” teksańska. W 2001 roku zarejestrowali swój pierwszy album długogrający, a już rok później pierwszy materiał koncertowy.
48/79
MAJ 2022
Andy Fletcher
Brytyjski muzyk, współtwórca grupy Depeche Mode. Grał na instrumentach klawiszowych i gitarze basowej.
Urodził się w Nottingham w środkowej Anglii. Miał 15 lat, kiedy w 1976 roku pojawił się na scenie muzycznej. W 1980 roku Fletcher, Martin Gore i Vince Clarke utworzyli grupę „Composition of Sound” W tym samy roku Clarke'a zastąpił Dave Gahan, a grupa zmieniła nazwę na Depeche Mode.
49/79
Ignacy Gogolewski
Aktor teatralny i filmowy. W teatrze zadebiutował w 1953 roku w przedstawieniu „Sen nocy letniej” Williama Szekspira, w reżyserii Jana Kreczmara. Prawdziwy rozgłos przyniosła mu rola Gustawa w „Dziadach” Adama Mickiewicza w reż. Aleksandra Bardiniego. Z warszawską sceną związany był do 1959, a później także w latach 1975-80 i 1992-2000.
Był aktorem Teatru Dramatycznego w Warszawie (1959-62 i 1968-71) i Teatru Współczesnego w Warszawie (1965-68).
Był również dyrektorem Teatru Śląskiego w Katowicach (1971-74), Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1980-85) i Teatru Rozmaitości w Warszawie (1985-89).
Ignacy Gogolewski występował również w filmach i seriach telewizyjnych. Jedną z jego najbardziej znanych ról serialowych był Antek Boryna w „Chłopach” w reżyserii Jana Rybkowskiego.
50/79
Maja Lidia Kossakowska
Pisarka i dziennikarka, z wykształcenia archeolog.
Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. Studiowała archeologię śródziemnomorską. Wybierając kierunek, myślała już o pisarstwie: chciała studiować coś, co w przyszłości pomoże jej w pisaniu fantastyki.
Debiutowała w 1997 r. opowiadaniem „Mucha” zamieszczonym na łamach czasopisma „Fenix”. Na jego bazie powstała jednoaktowa sztuka. W 2001 otrzymała Srebrny Glob w kategorii opowiadanie roku za utwór „Beznogi tancerz”. W ciągu dwóch lat wyróżniona została czterema nominacjami do Ośmiokrotnie nominowana do Nagrody im. Janusza Zajdla, otrzymała ją w 2007 roku za opowiadanie „Smok tańczy dla Chung Fonga”, oraz w 2012 za powieść „Grillbar Galaktyka”.
51/79
Łeonid Krawczuk
Ukraiński polityk, prezydent Ukrainy w latach 1991-94.
W 1958 został absolwentem studiów na Uniwersytecie Kijowskim. W latach 1967-70 kształcił się w Akademii Nauk Społecznych przy Komitecie Centralnym KPZR. Od 1958 był działaczem Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. W latach 80. poseł X i XI kadencji, w 1990 został deputowanym XII kadencji Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR. Od lipca 1990 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR. Wsparł działania niepodległościowe i po ogłoszeniu powstania niezależnego państwa ukraińskiego 5 grudnia 1991 został pierwszym prezydentem Ukrainy.
Po prezydenturze, od 1994 do 2006 zasiadał nieprzerwanie jako deputowany w Radzie Najwyższej.
52/79
Ray Liotta
Amerykański aktor i producent filmowy.
W 1982 podjął pracę w supermarkecie, studiował aktorstwo na Uniwersytecie w Miami na Florydzie i występował w studenckim teatrze. Po studiach przeprowadził się do Nowego Jorku i dostał pracę jako barman na Broadwayu. Grywał w serialach i telenowelach.
Na dużym ekranie zadebiutował w w 1983 r. w „Kobiecie samotnej”. Za drugoplanową kreację byłego więźnia Raya Sinclaira w komediodramacie „Dzika namiętność” (1986) z Melanie Griffith otrzymał nagrodę krytyków w Bostonie i zdobył nominację do nagrody Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego.
W „Chłopcach z ferajny” Martina Scorsese’a stworzył kreację gangstera Henry’ego Hilla. Za rolę Franka Sinatry w telewizyjnym dramacie HBO „Ludzie rozrywki” był nominowany do nagrody Gildii Aktorów Ekranowych.
53/79
Waldemar Paruch
Politolog, nauczyciel akademicki oraz polityk, profesor nauk społecznych, profesor Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie, szef Centrum Analiz Strategicznych.
Waldemar Paruch urodził się w 1964 roku. Zawodowo związany był z UMCS, w swojej pracy badawczej zajmował się głównie okresem międzywojennym. Habilitował się w 2005 roku w oparciu o pracę zatytułowaną „Myśl polityczna obozu piłsudczykowskiego 1926-1939”.
Próbował swoich sił w polityce. Między innymi bezskutecznie kandydował z list PiS w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Był też jednym z czołowych strategów kampanii wyborczych Prawa i Sprawiedliwości. Wielokrotnie występował w mediach jako komentator życia politycznego.
Odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
54/79
Jerzy Trela
Aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, profesor sztuk teatralnych.
Jerzy Treal stworzył wiele wybitnych kreacji teatralnych, współpracując z takimi twórcami, jak Jerzy Jarocki, Andrzej Wajda, Konrad Swinarski, Kazimierz Kutz czy Krystian Lupa.
Przez niemal całą karierę artystyczną pozostawał związany ze Starym Teatrem w Krakowie. Był profesorem i wykładowcą, a w latach 1984-90 rektorem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego.
Otrzymał m.in. pięć nagród Ministra Kultury i Sztuki, w tym nagrodę I stopnia za całokształt dorobku artystycznego. Odznaczont Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, tytułem „Zasłużony dla Kultury Narodowej” i Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
55/79
Vangelis
Właśc. Ewangelos Odiseas Papathanasiu, grecki kompozytor muzyki elektronicznej i filmowej. Urodził się w 1943 r. w Agrii, w Grecji. Edukację muzyczną rozpoczął w wieku 4 lat, a już w wieku 6 lat miał swój pierwszy publiczny występ, na którym prezentował własne kompozycje. Uczył się muzyki poważnej, malarstwa i reżyserii filmowej na Akademii Sztuk Pięknych w Atenach.
We wczesnych latach 60. założył grupę Forminx. W 1968 przeniósł się do Paryża, gdzie założył wraz z Demisem Roussosem i Loukasem Siderasem zespół Aphrodite’s Child.
Twórczość solową rozpoczął pisząc muzykę do dwóch filmów Frederica Rossifa w 1973 roku. W tym okresie Vangelis odbywał też próby z zespołem Yes, do którego jednak nie dołączył. Zaprzyjaźnił się jednak z Jonem Andersonem, wokalistą zespołu, z którym później wielokrotnie współpracował.
W 1982 Vangelis dostał Oscara za muzykę do filmu „Rydwany ognia”. W tym samym roku rozpoczął współpracę z Ridleyem Scottem, co zaowocowało stworzeniem muzyki do filmów „Łowca androidów” i „1492. Wyprawa do raju”.
56/79
CZERWIEC 2022
ks. Czesław Przech
Wieloletni proboszcz Parafii Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Bełżycach.
Ks. Czesław Przech urodził się 24 sierpnia 1939 r. w Strzeszkowicach, a święcenia kapłańskie otrzymał w 1962 r. Pracował duszpastersko w parafiach w: Fajsławicach (św. Jana Nepomucena), Lublinie (Nawrócenia św. Pawła), Fajsławicach i Siedliskach (MB Królowej Pokoju) i Bełżycach (Nawrócenia św. Pawła Apostoła), jako wikariusz, później jako proboszcz tej parafii (od 16 czerwca 1983 r. do 31 lipca 2009 r.). Był kapelanem honorowym Ojca Świętego i kanonikiem honorowym Kapituły Lubelskiej i Kapituły Zamojskiej. Pełnił też inne funkcje w archidiecezji. Był m.in. dyrektorem okręgu Caritas, członkiem Rady Programowej Katolickiego Radia Lublin i kapelanem Grupy Historycznej Zgrupowanie „Radosław”.
57/79
Jean-Louis Trintignant
Francuski aktor, reżyser, scenarzysta, producent i kierowca wyścigowy.
W połowie lat 50. zaczął występować na ekranie, a rozpoznawalność przyniósł mu film „I Bóg stworzył kobietę” Rogera Vadima.
Jego najsłynniejsze role to „Pojedynek na wyspie”, „Moja noc u Maud”, „Pustynia Tatarów” oraz „Kobieta i mężczyzna”, Za role w filmie „Z” został uhonorowany nagrodą za pierwszoplanową rolę męską na Festiwalu Filmowym w Cannes. Za role w filmach „Kobieta mego życia”), „Fiesta” i „Trzy kolory: Czerwony” był nominowana do Césara.
58/79
Marek Żmigrodzki
Politolog, profesor nauk humanistycznych, specjalista w zakresie systemu ustroju prawnego Polski, systemu organów ochrony prawnej w Polsce oraz systemu sądownictwa powszechnego i administracyjnego w Polsce.
Prof. Marek Żmigrodzki był jedną z najbardziej znanych postaci lubelskiego środowiska naukowego. Współtworzył Wydział Politologii UMCS. Z uczelnią tą był też przez wiele lat związany. Pełnił także funkcję rektora Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie. Był uznanym specjalistą z zakresu systemu ustroju prawnego Polski, jak też systemu organów ochrony prawnej w Polsce i systemu sądownictwa powszechnego i administracyjnego. Był autorem wielu publikacji. Należał do Komitetu Nauk Politycznych PAN.
59/79
LIPIEC 2022
Shinzō Abe
Japoński polityk, premier Japonii w latach 2006-2007 i 2012-2020. Przewodniczący Partii Liberalno-Demokratycznej w latach 2012-2020.
Był synem byłego ministra spraw zagranicznych Shintarō Abego i wnukiem premiera w latach 1957-60, Nobusuke Kishiego. Ukończył nauki polityczne na Uniwersytecie Seikei. W 1982 został sekretarzem swojego ojca. W latach 2005-06 był szefem gabinetu premiera. We wrześniu 2006 został po raz pierwszy premierem.
We wrześniu 2012 został wybrany przewodniczącym Partii Liberalno-Demokratycznej, a po przedterminowych wyborach w grudniu ponownie został premierem.
8 lipca 2022, podczas przemówienia na wiecu wyborczym w Narze (sam nie kandydował), został postrzelony przez zamachowca i zmarł w wyniku odniesionych obrażeń.
60/79
Peter Brook
Brytyjski reżyser teatralny, filmowy oraz operowy, pisarz i producent. Twórca Międzynarodowego Ośrodka Poszukiwań Teatralnych i jeden z najważniejszych twórców teatralnych XX wieku. Wykształcenie odebrał w Westminster School i Gresham’s School oraz na Uniwersytecie Oksfordzkim. W 1941 rozpoczął współpracę z Shakespeare Memorial Theatre, który później przekształcił się w Royal Shakespeare Theatre.
W 1971 utworzył wraz z Micheline Rozan Międzynarodowy Ośrodek Poszukiwań Teatralnych.
61/79
James Caan
Amerykański aktor, reżyser i kaskader.
Urodził się w nowojorskim Bronksie. Po ukończeniu szkoły średniej studiował początkowo prawo i historię. Próbował kariery piłkarskiej na Uniwersytecie Stanowym Michigan, pracował sezonowo jako ratownik na plażach w Kalifornii. W 1960 rozpoczął naukę aktorstwa od nowojorskiej Neighborhood Playhouse School of the Theatre.
Debiutował na Off-Broadwayu w spektaklu „I Roam”. Szybko trafił do telewizji, gdzie grał epizody w serialach. Rola w „Pieśni Briana” (1971) przyniosła mu nominację do nagrody Emmy, a rok później Francis Ford Coppola obsadził go w roli Sonny’ego Corleone w „Ojcu chrzestnym”. Caan otrzymał za tę rolę nominacje do Oscara i Złotego Globu.
Za rolę uwięzionego przez swoją psychopatyczną wielbicielkę pisarza Paula Sheldona w ekranizacji powieści Stephena Kinga „Misery” (1990) otrzymał nominację do nagrody Saturna.
62/79
Kazimierz Goebel
Matematyk, rektor UMCS w latach 1993-1999.
Prof. Goebel urodził się 21 października 1940 r. w Warszawie. Z UMCS był związany zawodowo od czasu studiów. W 1963 r. został asystentem w Katedrze Zespołowej Matematyki, przekształconej w Zakład Równań Różniczkowych. W 1980 r. został Kierownikiem Zakładu i funkcję tę sprawował aż do przejścia na emeryturę. Stopień doktora nauk matematycznych uzyskał w 1967 r., a stopień doktora habilitowanego w 1971 r. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1977 r., zaś tytuł profesora zwyczajnego w 1988 r.
Funkcję Prorektora pełnił w latach 1984-1987 oraz 1990-1993, a w latach 1993-1999 był Rektorem UMCS.
Za wybitne osiągnięcia na polu nauki oraz za działalność społeczną został wyróżniony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz Nagrodą Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za całokształt dorobku naukowego.
Był Prezesem Polskiego Towarzystwa Matematycznego i Oddziału Lubelskiego PTM.
63/79
Bob Rafelson
Amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy.
Jako scenarzysta pisał do wielu nowojorskich programów telewizyjnych. Wspólnie z Jackiem Nicholsonem napisał scenariusz do komedii muzycznej „Głowa” (1968), którą również wyreżyserował. Kolejny film tego duetu to „Pięć łatwych utworów”.
Film przyniósł mu dwie nominacje do Oscara (za najlpeszy film i najlepszy scenariusz) oraz dwie nominacje do Złotego Globu.
W 1996 zdobył nominację do Złotej Muszli na festiwalu filmowym w San Sebastián „Krew i wino”.
64/79
Bill Russell
Amerykański koszykarz i pierwszy czarnoskóry trener w NBA, jedenastokrotny mistrz NBA z drużyną Boston Celtics (w tym dwukrotnie jako grający trener). Mistrz olimpijski w koszykówce mężczyzn z Melbourne w 1956.
Ukończył University of San Francisco, gdzie dwukrotnie zdobył mistrzostwo NCAA. W 1956 został wybrany w drafcie przez St. Louis Hawks, ale grał od początku w Celtics, zdobywając z tą drużyną jedenastokrotnie tytuł Mistrza NBA.
Pięciokrotnie został ogłoszony MVP sezonu, dwunastokrotnie grał w Meczu Gwiazd.
Pierwszy koszykarz NBA, który przekroczył średnią liczbę 20 zbiórek w sezonie. Jego rekord wynosi 51 (drugi wynik w historii).
W 1966 r. został pierwszym w historii amerykańskich lig zawodowych czarnoskórym trenerem. W W 1975 uhonorowany członkostwem w Basketball Hall of Fame. Wybierany do wszystkich ogłoszonych Anniversary Teams: drużyny 25-lecia, drużyny 35-lecia, 50. najwybitniejszych graczy wszech czasów oraz drużyny 75-lecia.
Od 2009 roku jego imieniem nazywana jest nagroda MVP Finałów NBA.
65/79
Tadeusz Ferenc
Ekonomista, polityk i samorządowiec, poseł na Sejm IV kadencji, w latach 2002-21 prezydent Rzeszowa. W 1975 r. ukończył studia na Wydziale Ekonomicznym Akademii Ekonomicznej w Krakowie.
W 1994 i 1998 wybierany na radnego Rady Miasta Rzeszowa. W latach 2001-02 sprawował mandat posła na Sejm IV kadencji, został wybrany z ramienia Sojuszu Lewicy Demokratycznej - Unii Pracy w okręgu rzeszowskim. W 2002 wybrany na urząd Prezydenta Miasta Rzeszowa. W 2006 został wybrany na kolejną kadencję, otrzymując prawie 77 proc. wszystkich głosów. W 2010 ponownie wygrał wybory w pierwszej turze. W 2014 po raz czwarty wybrano go na urząd prezydenta Rzeszowa. I ponownie w 2018. W lutym 2021 ogłosił złożenie rezygnacji ze stanowiska prezydenta Rzeszowa, motywując to pogorszeniem stanu zdrowia po zachorowaniu na COVID-19.
66/79
Michaił Gorbaczow
Radziecki i rosyjski polityk. Sekretarz Generalny Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR. Pierwszy i jedyny prezydent ZSRR. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1990.
Był pierwszym i jedynym prezydentem Związku Radzieckiego, a także ostatnim przywódcą ZSRR. Michaił Gorbaczow urodził się 2 marca 1931 r. Z jego inicjatywy rozpoczęła się trwająca w latach 1985-1991 próba wielostronnych reform w państwie znana jako „pieriestrojka” (przebudowa). Michaił Gorbaczow był cenionym na Zachodzie politykiem za wkład w zakończenie zimnej wojny.
67/79
Anne Heche
Amerykańska aktorka, odtwórczyni ponad 90 ról ekranowych w filmach fabularnych i serialach telewizyjnych. Grała w takich filmach jak „Donnie Brasco”, „Wulkan”, „Koszmar minionego lata”, i „John Q”. W jej dorobku nie brakowało tez seriali: „Ally McBeal”, „Save Me”, czy „Aftermath”.
Po występach teatralnych trafiła do Nowego Jorku, gdzie przez cztery lata wcielała się w role bliźniaczek jako Vicky Hudson i Marley Love w serialu „Inny świat”, za którą w 1991 zdobyła Nagrodę Emmy.
5 sierpnia 2022 w wyniku wypadku drogowego w Mar Vista doznała poważnego uszkodzenia mózgu, które spowodowało niedotlenienie i zapadnięcie w śpiączkę. Zmarła 11 sierpnia w szpitalu w Los Angeles.
68/79
Tadeusz Kochanowski
Radny sejmiku województwa lubelskiego.
Tadeusz Kochanowski radnym został w grudniu 2019 roku, zajmując miejsce Riada Haidara, który w wyborach parlamentarnych zdobył poselski mandat. Do sejmiku dostał się jako kandydat Sojuszu Lewicy Demokratycznej (obecnie Nowa Lewica), ale pozostawał radnym niezrzeszonym. Zasiadał w Komisji Rozwoju Regionalnego i Współpracy Zagranicznej.
Z zawodu był inżynierem, pełnił funkcję sekretarza oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich w Białej Podlaskiej.
69/79
Olivia Newton-John
Australijsko-brytyjska piosenkarka, autorka tekstów piosenek, aktorka.
Urodziła się 26 września 1948 w Cambridge. Sześć lat później z wyemigrowała z rodziną do Australii. Po powrocie do Anglii w 1974 brała udział w konkursie Eurowizji. Następnie wyjechała do Stanów Zjednoczonych, gdzie prowadziła własny program w telewizji ABC.
Popularność zdobyła dzięki głównej roli w musicalu „Grease”, w którym zagrała obok Johna Travolty. W 1979 została Oficerem Orderu Imperium Brytyjskiego za zasługi w muzyce i filmie.
70/79
Wolfgang Petersen
Niemiecki reżyser filmowy, producent i scenarzysta. Nominowany do Oscara za najlepszą reżyserię i za scenariusz adaptowany oraz nagrody BAFTA dla filmu zagranicznego za dramat wojenny „Das Boot”.
W latach 1953-60 uczęszczał do szkoły naukowej im. Jana Bugenhagena w Hamburgu, gdzie nakręcił kamerą swoje pierwsze filmy. Na początku lat 60. pracował jako aktor i reżyser w teatrze w Hamburgu. Po międzynarodowym sukcesie dramatu „Okręt” (Das Boot) nakręcił „Niekończąca się opowieść” i wyemigrował do Los Angeles. W USA nakręcił takie filmy jak „Na linii ognia” z Johnem Malkovichem i Clintem Eastwoodem, „Epidemia” z Dustinem Hoffmanem czy „Air Force One” z Harrisonem Fordem.
71/79
WRZESIEŃ 2022
Coolio
Artis Leon Ivey Jr., amerykański raper, kompozytor i aktor.
Karierę rozpoczął w stacji radiowej KDAY, nagrał tam swój singel „You're Gonna Miss Me”. W 1994 r. ukazała się jego debiutancka płyta „It Takes a Thief”, a pochodzący z niej utwór „Fantastic Voyage” był nominowany do nagród: MTV Video Music '94 i Grammy Award '95 za najlepszy utwór solowy.
Rok później we współpracy z L.V nagrał utwór „Gangsta’s Paradise”, dzięki któremu zyskał światową popularność. Piosenka trafiła na ścieżkę dźwiękową filmu „Młodzi gniewni”.
72/79
Elżbieta II
Królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dynastii Windsorów od 6 lutego 1952 (koronowana 2 czerwca 1953) do 8 września 2022. Jej panowanie, które trwało 70 lat i 214 dni jest najdłuższym ze wszystkich brytyjskich monarchów i najdłuższą odnotowaną w historii kobietą głową państwa.
Elżbieta urodziła się w Mayfair w Londynie jako pierwsze dziecko księcia i księżnej Yorku (późniejszego króla Jerzego VI i królowej Elżbiety). Jej ojciec wstąpił na tron w 1936 r. po abdykacji swojego brata, króla Edwarda VIII, czyniąc Elżbietę pretendentką do tronu. Kształciła się prywatnie w domu i zaczęła podejmować obowiązki publiczne podczas II wojny światowej, służąc w Pomocniczej Służbie Terytorialnej. W listopadzie 1947 roku poślubiła Filipa Mountbattena, byłego księcia Grecji i Danii, a ich małżeństwo trwało 73 lata, aż do jego śmierci w kwietniu 2021 roku. Mieli czworo dzieci: Karola, Annę, Andrzeja i Edwarda.
Kiedy w lutym 1952 roku zmarł jej ojciec, Elżbieta – wówczas 25-letnia – została królową.
Od 9 września 2015 królowa Elżbieta II była najdłużej panującym monarchą Wielkiej Brytanii.
73/79
Louise Fletcher
Amerykańska aktorka filmowa i telewizyjna. Zdobywczyni Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej za rolę siostry Ratched w „Locie nad kukułczym gniazdem”.
Kształciła się na University of North Carolina, następnie przeniosła się do Los Angeles. Pracowała jako sekretarka, wieczorami dokształcając się w kierunku aktorstwa. Przez kilka lat występowała w produkcjach telewizyjnych, ale w 1960 zawiesiła karierę.
Do pracy aktorskiej powróciła w 1974 r. w filmie Roberta Altmana „Złodzieje tacy jak my”. Rok później zaproszona przez Miloša Formana, zagrała kultową rolę złowrogiej siostry Ratched w „Locie nad kukułczym gniazdem”.
74/79
Jean-Luc Godard
Francuski reżyser, scenarzysta, operator, montażysta, producent i krytyk filmowy. Jest często utożsamiany z grupą filmowców określanych jako przedstawicieli francuskiej Nowej Fali.
W 2002 roku w plebiscycie magazynu filmowego „Sight & Sound” krytycy umieścili Godarda na trzecim miejscu w rankingu dziesięciu reżyserów wszech czasów.
W sierpniu 2010 Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej ogłosiła go laureatem Oscara za całokształt twórczości. Zdobył dwie Złote Palmy (i osiem nominacji).
75/79
Irine Papas
Grecka aktorka. Karierę artystyczną zaczęła w wieku 10 lat występując na scenie jako śpiewaczka. W filmie zadebiutowała w 1950. W latach 1950-2003 zagrała w ponad 80 filmach, odtwarzając m.in. tytułowe role w adaptacjach klasycznych greckich tragedii (Antygona i Elektra) oraz w takich filmach jak „Działa Navarony” i „Grek Zorba”,
76/79
Franciszek Pieczka
Jeden z najwybitniejszych polskich aktorów filmowych, teatralnych i telewizyjnych. Popularność przyniosła mu rola Gustlika w serialu „Czterej pancerni i pies”.
Franciszek Pieczka urodził się i wychowywał w Godowie w powiecie wodzisławskim. Przed wybuchem II wojny światowej był organistą w miejscowym kościele i pracował na roli. Zawsze interesował się kinem. Na studiowanie aktorstwa zdecydował się po zakończeniu wojny.
Był absolwentem PWST w Warszawie. Debiutował w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze. Potem przeniósł się do Teatru Ludowego w Nowej Hucie.
Od lat siedemdziesiątych był aktorem Teatru Powszechnego w Warszawie. Wystąpił w ponad stu filmach, zarówno polskich, jak i zagranicznych. W pamięci widzów szczególnie zostanie zapamiętany z filmów „Ziemia obiecana”, „Potop”, „Quo vadis”, „Konopielka” czy „Jancio Wodnik”.
Franciszek Pieczka pracował do końca swojego życia. W ubiegłym roku wystąpił w słuchowisku Radia dla Ciebie „Moralność Pani Dulskiej” na podstawie dramatu Gabrieli Zapolskiej.
77/79
Tomasz Wołek
Dziennikarz, publicysta polityczny i komentator sportowy, działacz opozycji w okresie PRL.
W 1972 ukończył studia z zakresu historii na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Gdańskiego. Pracował początkowo jako nauczyciel w szkole średniej i rzecznik prasowy Lechii Gdańsk i Arki Gdynia. Jako dziennikarz sportowy współpracował z „Piłką Nożną” oraz redakcją sportową TVP. Pracę w tej ostatniej utracił w 1977 w związku z publikowaniem w drugim obiegu.
W 1980 wstąpił do „Solidarności”. W 1981 znalazł się wśród sygnatariuszy deklaracji założycielskiej Klubów Służby Niepodległości.
Od 1990 pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego „Życia Warszawy”, a w latach 1993-95: redaktora naczelnego.
Publikował w „Rzeczpospolitej”, „Gazecie Wyborczej” i „Polityce”. Był autorem kilku książek o tematyce katolickiej, jak również prac poświęconych piłce nożnej. W 2011 odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
78/79
PAŹDZIERNIK 2022
Jerry Lee Lewis
Amerykański piosenkarz, autor tekstów i pianista. Jednen z pionierów rockabilly i rock and rolla.
Karierę rozpoczął w 1956 r., nagrywając w Sun Records cover piosenki country „Crazy Arms”. Wkrótce sławę zyskał przebojami: „Whole Lotta Shakin’ Going On”, „Great Balls of fire”, „Breathless” i „High School Confidential”. W drugiej połowie lat 60. zwrócił się w kierunku muzyki country i wylansował przeboje, takie jak: „Another Place, Another Time” czy „To Make Love Sweeter for You”. Jego album „All Killer, No Filler: The Anthology” został umieszczony na 242. miejscu listy 500 albumów wszech czasów dwutygodnika „Rolling Stone”.
W 1986 został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.
79/79
Tomasz Wójtowicz
Wybitny siatkarz złotej drużyny Huberta Wagnera, która wywalczyła mistrzostwo olimpijskie w 1976 roku i mistrzostwo świata dwa lata wcześniej.
Tomasz Wójtowicz urodził się 22 września 1953 roku w Lublinie. Pierwsze kroki stawiał w klubach lubelskich. Z wielką siatkówką zetknął się w Avii Świdnik oraz Legii Warszawa.
Poza karierą klubową odnosił wielkie sukcesy w reprezentacji Polski. Był jednym z zawodników legendarnej drużyny trenera Huberta Jerzego Wagnera. Wraz z kolegami zdobył mistrzostwo olimpijskie i świata, ale także czterokrotne wicemistrzostwo Europy (1975, 1977, 1979 i 1983).
W ogłoszonym przez Światową Federację Piłki Siatkowej plebiscycie na najlepszego siatkarza świata XX wieku lublinianin znalazł się w finałowej ósemce. W 2002 roku jako pierwszy Polak trafił do International Volleyball Hall of Fame mieszczącej się w amerykańskim Holyoke.
Po zakończeniu kariery Wójtowicz odnalazł się jako komentator telewizyjny. W ostatnich latach walczył z nowotworem. Odszedł w wieku 69 lat.
Napisz komentarz
Komentarze