Zamki i pałace w województwie lubelskim

Zamek w Szczebrzeszynie przez wieki strzegł przeprawy przez Wieprz i był jednym z ważniejszych punktów obronnych na pograniczu państwa polskiego. Jego początki sięgają XIV wieku i wiązane są z królem Kazimierzem Wielkim lub Dymitrem z Goraja. W kolejnych stuleciach warownia należała m.in. do Tarnowskich, Górków i Zamoyskich, a na zamku odbywały się sejmiki, sądy oraz funkcjonowało więzienie dla szlachty. Twierdza była kilkakrotnie niszczona przez pożary i konflikty zbrojne, przez co do naszych czasów przetrwały jedynie fragmenty murowanej wieży oraz wzgórze zamkowe. W latach 2022–2023 powstała tam platforma widokowa, z której można podziwiać panoramę Szczebrzeszyna i dolinę Wieprza. Dziś to jedno z najciekawszych miejsc przypominających o średniowiecznej historii miasta.

Zamek w Kryłowie to jedna z najbardziej niezwykłych warowni na Lubelszczyźnie. Powstał na wyspie otoczonej wodami Bugu, dzięki czemu był trudny do zdobycia i przez wieki skutecznie chronił pogranicze. Pierwsza drewniana twierdza istniała tu już pod koniec średniowiecza, a pod koniec XV wieku Tęczyńscy rozpoczęli budowę murowanego zamku. W XVII stuleciu rozbudowali go Ostrorogowie, tworząc potężną fortecę z bastionami. Losy zamku naznaczyły wojny – był niszczony podczas najazdów Kozaków i Szwedów, a pod koniec XVIII wieku popadł w ruinę. Do dziś zachowały się fragmenty murów, wały obronne oraz imponująca ceglana basteja o murach dochodzących do trzech metrów grubości. W 2008 roku ruiny zamku wraz z wyspą znalazły się w gronie „7 atrakcji Zamojszczyzny”.

Mieści się przy placu Litewskim i jest jedną z najważniejszych historycznych rezydencji w centrum Lublina. Jego początki sięgają XVI wieku, gdy stał tu renesansowy dwór należący do rodziny Firlejów. Później obiekt trafił w ręce Lubomirskich, którzy przebudowali go w okazały barokowy pałac według projektu wybitnego architekta Tylmana z Gameren. Po pożarze w 1829 roku budynek odbudowano w stylu klasycystycznym według projektu Henryka Marconiego, nadając mu wygląd, który zachował do dziś. Pałac był świadkiem wielu ważnych wydarzeń w historii Polski. To właśnie tutaj w nocy z 6 na 7 listopada 1918 roku powstał Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele. Obecnie budynek pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków placu Litewskiego i ma stać się siedzibą Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej.

Zespół zamkowy Radziwiłłów w Białej Podlaskiej to pozostałość jednej z najokazalszych magnackich rezydencji na Podlasiu. Jej budowę rozpoczął w 1622 roku książę Aleksander Ludwik Radziwiłł, tworząc nowoczesną twierdzę otoczoną bastionami, fosą i wałami ziemnymi. W kolejnych dziesięcioleciach zamek był rozbudowywany i upiększany, stając się reprezentacyjną siedzibą jednego z najpotężniejszych rodów Rzeczypospolitej. Choć sam pałac został rozebrany pod koniec XIX wieku, do dziś zachowały się m.in. monumentalna barokowa brama wjazdowa, wieża wartownicza, oficyny oraz fragmenty unikatowych fortyfikacji bastionowych. W 2020 roku cały kompleks przeszedł gruntowną rewitalizację, dzięki której ponownie stał się jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Białej Podlaskiej.

Pałac w Czumowie to jedna z najbardziej malowniczo położonych rezydencji na Lubelszczyźnie. Wznosi się na wysokiej skarpie nad Bugiem, w miejscu związanym z dawną przeprawą przez rzekę, którą – według przekazów – miał przekraczać Bolesław Chrobry w drodze na Kijów. Obecny eklektyczny pałac powstał pod koniec XIX wieku dla rodziny Pohoreckich i wyróżnia się klasycystycznym portykiem oraz wyjątkowym widokiem na dolinę Bugu. Losy rezydencji odzwierciedlają burzliwą historię pogranicza. Podczas I wojny światowej mieścił się tu austriacki szpital polowy, w czasie II wojny światowej pałac zajęła niemiecka straż graniczna, a po 1944 roku służył kolejno Wojskom Ochrony Pogranicza, szkole i mieszkańcom PGR. Dziś, po remoncie, pozostaje jedną z najbardziej charakterystycznych rezydencji ziemi hrubieszowskiej.