Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Kuchnia

23 grudnia 2013 r.
12:33
Edytuj ten wpis

Jan Kliczka sam robi olej. "Bez niego nie ma świąt" (zdjęcia)

4 2 A A
O godzinie 17 ogień na węglowej kuchni rozświetla olejarnię Jana Kliczki (Jacek Świerczyński)
O godzinie 17 ogień na węglowej kuchni rozświetla olejarnię Jana Kliczki (Jacek Świerczyński)

Za chwilę Jan Kliczka przełoży zmielony rzepak, uformowany w krąg pod prasę i do wyszorowanego pojemnika zacieka ściekać złocisty olej. Danuta Kliczka przynosi chleb pokrojony na kawałki. Przysiadamy z gospodarzem na ławce, bierzemy chleb, maczamy w oleju przelanym na talerz. A zapach w olejarni staje się jeszcze mocniejszy…

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
To nie do pomyślenia, żeby tradycyjna wigilia mogła odbyć się bez niego. Karp musi być na nim usmażony, a pierogi suto okraszone. Nic dziwnego, że adwentowy olej to przed świętami jeden z najbardziej poszukiwanych produktów.

Tyle, że ludzi, co potrafią go bić, jest jak na lekarstwo. Ci, co biją, robią go dla siebie i dla rodziny.

Gniotownik w lamusie

O godzinie 17 ogień na węglowej kuchni rozświetla olejarnię Jana Kliczki. Kuchnia nie ma tradycyjnej blachy z fajerkami. Zamiast niej na prostej konstrukcji obraca się walec. W środku zmielony rzepak. – Po podgrzaniu trafia do worka z juty. Następnie pod prasę – mówi pasjonat bardzo starej, polskiej tradycji.

Starej, bo kiedyś budynki olejarni były w niemal każdej wsi. Ich właściciele posiadali gospodarstwo rolne, natomiast bicie oleju było zajęciem wykonywanym w okresie postu i adwentu. Po wojnie zabytkowe wyposażenie olejarni, takie jak stępa, młynek (gniotownik) czy prasa ręczna trafiły do lamusa. Te, które zostały, poszły na targach staroci. W najlepszym wypadku – do muzeum wsi.

Jak lekarstwo

W pomieszczeniu pachnie olejem. Za chwilę Jan Kliczka przełoży zmielony rzepak, uformowany w krąg pod prasę i do wyszorowanego pojemnika zacieka ściekać złocisty olej. Zapach oleju staje się jeszcze silniejszy i przyjemniejszy. Danuta Kliczka przynosi chleb pokrojony na kawałki. Przysiadamy z gospodarzem na ławce, bierzemy chleb, maczamy w oleju przelanym na talerz.

Bicie oleju ma na Lubelszczyźnie długą tradycję. Poszukiwany podczas postu, staje się niezbędny w okresie adwentu i Świąt Bożego Narodzenia. Z dodatkiem oleju przyrządza się większość potraw wigilijnych. Śledzie, karpie, barszcz, kapusta zasmażana, groch z kapustą ze świeżym olejem rzepakowym są najlepsze. – Olej jest także uważany za lekarstwo. Sąsiad rano po łyżce pije – mówi Danuta Kliczka.

Skąd pomysł na bicie oleju?

– Zaczęło się od tego, że ojciec kupił mężowi narzędzia, w tym zabytkową prasę. Ten, co sprzedawał, poduczył go i tak się zaczęło. Dziś już nie potrafimy wyobrazić sobie adwentu i świąt bez świeżego oleju – opowiada Danuta Kliczka. Proces bicia oleju jest prosty. – Tu się miele, tu się ogrzewa. Kiedyś musiałam siedzieć przy kuchni i kręcić walcem. Ale mój mąż jest tak operatywny, że zaczął sobie sam narzędzia udoskonalać. A co tam sobie ręce zrywać – śmieje się gospodyni. A zapach w olejarni staje się jeszcze mocniejszy, przez otwarte drzwi idzie na podwórko.

Można bić z lnu, można ze słonecznika

Jest chwila odpoczynku. – Najpierw rzepak na walcach trzeba zgnieść. Musi być w płatki zrobiony, bo wtedy łatwiej jest go podgrzać i łatwiej olej wyciągnąć. Następnie sypiemy go do podgrzewacza. Podgrzewamy go na kuchni do odpowiedniej temperatury. Jak zaczyna para wychodzić, wysypujemy rzepak na płachty. Składamy w kopertę, wkładamy w prasę. I leci olej – mówi Jan Kliczka. Podchodzi do półek.

– To jest olej z orzechów laskowych. Z tamtego roku. To z orzechów włoskich. Jeden jest dobry i drugi. Można bić olej z lnu, słonecznika, nawet soja się nadaje, tylko, że mało oleju wydaje – dodaje Jan.
Podjadamy chleb z olejem. Za chwilę pojawia się kot Stanisław i pies Mikuś. Też wiedzą, co dobre. Gdyby posiekać cebulę, polać olejem, posolić i położyć na chleb, byłoby jeszcze lepsze. – Cebulka, boczek i kiszony ogórek. Na talerz boczek w drobną kostkę kroję i kiszony ogórek w drobną kostkę. Zalane olejem. A cebulka w talarki. Polewa się olejem, widelcem dziobie, do chleba pycha – śmieje się gospodarz.

Wigilia

Za chwilę wigilia. – Dodam nasz olej do bigosu. Usmażę racuszki drożdżowe. Babka smażyła, mama, to i ja smażę. Mąka, mleko, śmietanka może być, jajko, drożdże. Moment rośnie, łyżką i na olej. Trzymam tradycję. Do barszczyku trochę daję. No i kapuściarz musi z olejem być.

Da pani przepis pod choinkę?

– Dam, dam – śmieje się gospodyni. Z tym kapuściarzem to furorę zrobiliśmy w Muzeum Wsi Lubelskiej. No i ten olej mąż pokazywał, jak się bije.

Olej dobry na święta, ale w adwencie też. Placki kartoflane przedobre na oleju są. – Niby szybko się olej bije, ale on potrzebuje spokoju. Jak popędzimy ogniem, oleju będzie mniej.

Skąd nazwa bicie oleju? – Kiedyś nie znali śruby tylko kliny. Podbijaki klinami, żeby dociskały prasę, stąd biło się olej. I tak już zostało. Od czego zależy dobroć oleju? Od odmiany rzepaku, stanowiska, na którym rośnie, od nawożenia – wylicza Jan.

– Od pogody też zależy. Nieraz z tego samego rzepaku jednego dnia się bije i wychodzi inaczej, za kilka dni chce się dokończyć, to już inaczej olej daje – dodaje Danuta.

– Jest jeszcze problem przy zbiorze rzepaku. Rzepak dojrzewa góra, środek i dół. Teraz jak ktoś go wykosi za wcześnie, to dół jest cały zielony. Po tym zielonym nie ma się co spodziewać oleju – mówi Jan.
A Danuta zaraz dodaje; – A jak w rzepaku znajdzie się chwast, to olej gorzkawy będzie.

Komentarze 2

Najlepsze · Najnowsze
Avatar
witalin / 9 stycznia 2014 o 11:19

na święta był używany lniany olej !!!

gdzie rzepakowy ?

kiedyś len , w niektórych częściach  lubelsczyzny  była jedna z główniejszych upraw

To se ne vrati, proszę Pana

Avatar
jon / 25 grudnia 2013 o 19:49

na święta był używany lniany olej !!!

gdzie rzepakowy ?

kiedyś len , w niektórych częściach  lubelsczyzny  była jedna z główniejszych upraw

Avatar
witalin / 9 stycznia 2014 o 11:19

na święta był używany lniany olej !!!

gdzie rzepakowy ?

kiedyś len , w niektórych częściach  lubelsczyzny  była jedna z główniejszych upraw

To se ne vrati, proszę Pana

Avatar
jon / 25 grudnia 2013 o 19:49

na święta był używany lniany olej !!!

gdzie rzepakowy ?

kiedyś len , w niektórych częściach  lubelsczyzny  była jedna z główniejszych upraw

Skomentuj

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:
Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Planujesz kredyt gotówkowy? Sprawdź co musisz wiedzieć

Planujesz kredyt gotówkowy? Sprawdź co musisz wiedzieć 0 0

Przedstawiamy 5 kluczowych wskazówek związanych z kredytami gotówkowymi. Przydadzą się, jeżeli planujesz pozyskanie pieniędzy właśnie w ten sposób. Zachęcamy do świadomego i odpowiedzialnego podejmowania decyzji o podpisaniu umowy kredytowej – nawet na niewielką kwotę.

Zestaw do zadań specjalnych

Zestaw do zadań specjalnych 0 0

Lubisz mieć wszystko pod kontrolą i być przygotowany na nieprzewidziane sytuacje? Masz w domu piankę na oparzenia, zestaw plastrów na odciski, przenośną łyżkę do obuwia i chusteczki wybielające do prania albo inne przydatne przedmioty? Dbasz o pełne wyposażenie kuchni w postaci zestawu akcesoriów, garnuszków, miseczek i kubeczków? Starasz się zadbać o najmniejsze detale i cenisz sobie praktyczne rozwiązania ułatwiające życie codzienne? Lubisz znać się na wielu rzeczach i nade wszystko cenisz sobie życiowe rozgarnięcie? Jeśli na większość pytań odpowiedziałeś twierdząco, z pewnością starasz się również zadbać o wyposażenie swojego domowego warsztatu.

Pierwsza strona Dziennika Wschodniego z 27 kwietnia 2018 roku

Pierwsza strona Dziennika Wschodniego z 27 kwietnia 2018 roku 0 0

Turniej półfinałowy mistrzostw Polski U-18 od piątku w Lublinie

Turniej półfinałowy mistrzostw Polski U-18 od piątku w Lublinie 1 0

TBV Start będzie gospodarzem półfinałowego turnieju mistrzostw Polski U-18. Zawody będą rozgrywane w hali MOSiR im. Zdzisława Niedzieli przy Al. Zygmuntowskich od piątku do niedzieli.

Plac Litewski: Pokazy fontanny multimedialnej w maju [harmonogram]

Plac Litewski: Pokazy fontanny multimedialnej w maju [harmonogram] 0 0

Znany jest już harmonogram pokazów fontanny multimedialnej na placu Litewskim w maju.

Tak Lublin wspiera Alfiego Evansa. "Nie możemy być obojętni..."
zdjęcia
galeria

Tak Lublin wspiera Alfiego Evansa. "Nie możemy być obojętni..." 90 10

Maskotki, baloniki i znicze przed wejściem do konsulatu brytyjskiego w Lublinie – tak mieszkańcy całego regionu manifestują solidarność z dwuletnim Alfie Evansem z Liverpoolu

W tym mieście nie kupisz alkoholu od godz. 23 do 6, nawet na stacji. Tak zdecydowali radni

W tym mieście nie kupisz alkoholu od godz. 23 do 6, nawet na stacji. Tak zdecydowali radni 365 51

Puławscy radni podczas dzisiejszej sesji niemal jednomyślnie przyjęli uchwałę zakazującą sprzedaży alkoholu w całym mieście pomiędzy godz. 23:00 a 6:00 rano. Za jej wprowadzeniem zagłosowało 17, a przeciw było 2 radnych.

Tułajew: Przystępuję do tych wyborów, żeby je wygrać. Będę walczyć o każdy głos

Tułajew: Przystępuję do tych wyborów, żeby je wygrać. Będę walczyć o każdy głos 130 66

Sylwester Tułajew będzie kandydatem PiS na prezydenta Lublina. – Mam nadzieję, że będzie skłonny debatować merytorycznie, nie politycznie – komentuje prezydent Krzysztof Żuk (PO), który zmierzy się z Tułajewem w jesiennych wyborach samorządowych

Wydarzenia sportowe w Lubelskiem 27-29 kwietnia

Wydarzenia sportowe w Lubelskiem 27-29 kwietnia 4 0

W weekend znowu nie zabraknie ciekawych wydarzeń sportowych. Już w piątek swój mecz rozegra Speed Car Motor Lublin, który tym razem zmierzy się u siebie z ROW Rybnik

Koncert muzyki cygańskiej w Hades Szerokiej
28 kwietnia 2018, 20:00

Koncert muzyki cygańskiej w Hades Szerokiej 1 0

Co Gdzie Kiedy. W sobotę, 28 kwietnia o godz. 20 w Hades Szerokiej (ul. Grodzka 21) odbędzie się koncert muzyki cygańskiej.

Korupcja w lubelskim szpitalu? Pieniądze i pobyt w domku letniskowym. Są zarzuty

Korupcja w lubelskim szpitalu? Pieniądze i pobyt w domku letniskowym. Są zarzuty 10 4

Dwie osoby usłyszały prokuratorskie zarzuty w śledztwie dotyczącym korupcji w szpitalu wojskowym w Lublinie. Chodzi o ustawianie przetargów na zakup urządzeń. Łapówką miały być pieniądze i pobyt w domku letniskowym.

Ranking Studiów Inżynierskich: Jakie miejsca zajęły lubelskie uczelnie?

Ranking Studiów Inżynierskich: Jakie miejsca zajęły lubelskie uczelnie? 0 4

Lubelskie uczelnie nie trafiły na czołowe miejsca nowego Rankingu Studiów Inżynierskich przygotowanego przez fundację Perspektywy.

Przed sztangistami Orląt Łuków II runda Drużynowych Mistrzostw Polski

Przed sztangistami Orląt Łuków II runda Drużynowych Mistrzostw Polski 0 0

W Łukowie rozegrana zostanie druga runda drużynowych Mistrzostw Polski. Przeciwnikami gospodarzy miejscowych Orląt w grupie 3 będą CLKS Mazovia Ciechanów i KS Klimat Łapy

WpółDrogi Festival w Kazimierzu Dolnym [program]
28 kwietnia 2018, 20:00

WpółDrogi Festival w Kazimierzu Dolnym [program] 2 0

Co Gdzie Kiedy. Fundacja Rozwoju Kultury ArtBiz zaprasza do Kazimierza Dolnego na drugą edycję festiwalu WpółDrogi Festiva, która odbędzie się w dniach 28 kwietnia - 5 maja w zjawiskowym wnętrzu Dawnej Synagogi w Kazimierzu (ul. Lubelska 4).

Koncert Tribute to Ella Fitzgerald w Akwarela Cafe
28 kwietnia 2018, 20:00

Koncert Tribute to Ella Fitzgerald w Akwarela Cafe 0 0

Co Gdzie Kiedy. Akwarela Cafe (Rynek 6) zaprasza na wyjątkowy koncert Tribute to Ella Fitzgerald w wykonaniu Ani Michałowskiej i Michała Iwanka. Wydarzenie odbędzie się 28 kwietnia o godz. 20.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium
Rozumiem

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.