Adrian Mańko
Jak podkreślano, wizyta Żelazowskiej miała charakter roboczy i dotyczyła przede wszystkim efektów wsparcia państwa dla zabytków w województwie lubelskim w 2025 roku oraz planów inwestycyjnych na rok 2026. Żelazowska wspomniała jednak, że darzy Lublin ogromnym sentymentem, bo to właśnie tutaj studiowała. – To moje miasto – mówiła. W poniedziałkowym spotkaniu z przedstawicielami mediów uczestniczyli również poseł Henryk Smolarz, wojewoda lubelski Andrzej Maj oraz wiceprezydent Lublina Anna Augustyniak.
Minister Bożena Żelazowska poinformowała, że tylko ze środków programu FEnIKS na Lubelszczyznę trafi ponad 70 mln zł. Dotacje obejmują m.in. Archidiecezję Lubelską, Klasztor Pobernardyński, kościół św. Pawła w Lublinie, Muzeum Narodowe w Lublinie (oddział w Nałęczowie) oraz Centrum Kultury Stary Młyn w Chełmie. Dodatkowo w 2025 roku na konserwację zabytków w regionie przeznaczono ponad 7 mln zł.
– Do tegorocznego konkursu na konserwację zabytków wpłynęła rekordowa liczba wniosków – 2675 w skali kraju, z czego ponad 120 z województwa lubelskiego. Budżet programu wynosi 205 mln zł, a lista beneficjentów zostanie ogłoszona 6 lutego – zapowiedziała minister.
Istotnym tematem rozmów było także przygotowanie Lublina do pełnienia funkcji Europejskiej Stolicy Kultury w 2029 roku. Ministerstwo Kultury planuje przeznaczyć na ten cel około 25 mln zł z własnego budżetu. Jak podkreślano, będą to środki uzupełniane przez samorząd miasta, województwo oraz inwestorów prywatnych.
– Tytuł Europejskiej Stolicy Kultury to ogromna szansa rozwojowa – nie tylko kulturalna, ale również gospodarcza i turystyczna – zaznaczyła Bożena Żelazowska, dziękując władzom miasta za przygotowanie zwycięskiego programu. Wiceprezydent Augustyniak rewanżowała się podziękowaniami dla Żelazowskiej w imieniu lubelskiego ratusza.
Podczas konferencji poruszono także kwestie związane z ochroną zabytków należących do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, w tym Stadniny Koni w Janowie Podlaskim. Poseł Henryk Smolarz zwracał uwagę na konieczność dostosowania przepisów konserwatorskich do współczesnych potrzeb inwestycyjnych, przy jednoczesnym zachowaniu walorów historycznych obiektów. Wspomniano również o planach odtworzenia historycznych winnic na zboczach zamkowych w Janowcu oraz o biogazowni w janowskiej stadninie.
Minister zapowiedziała także głęboką nowelizację ustawy o ochronie zabytków, obowiązującej od 2003 roku. Zmiany mają dotyczyć m.in. zasad poszukiwań zabytków, funkcjonowania gminnych ewidencji zabytków oraz wsparcia dla obiektów wymagających pilnych prac ratunkowych.
– Przed nami bardzo pracowity czas. Chcemy lepiej chronić dziedzictwo kulturowe, ale jednocześnie umożliwić jego mądre i nowoczesne wykorzystanie – podsumowała minister.
Komentarze