Katarzyna Nakonieczna
W ubiegłym roku Lubelskie zajęło drugie miejsce wśród wszystkich województw pod względem liczby akcji oraz liczby uczestników małoletnich, a także trzecie miejsce pod względem ilości zebranych odpadów i ogólnej liczby osób zaangażowanych. W skali ogólnopolskiej aktywiści chwalą się zebraniem ponad 2 tys. ton odpadów przy udziale niemal 100 tys. wolontariuszy. Cel inicjatywy pozostaje niezmienny – wspólna troska o polskie rzeki i tereny zielone. Jak podkreślają organizatorzy, Operacja Czysta Rzeka to nie tylko sprzątanie, ale przede wszystkim budowanie społeczności, która bierze odpowiedzialność za swoje najbliższe otoczenie. W tym roku chcą, aby zaproszenie do działania dotarło do jeszcze większej liczby miast, wsi i sołectw.
– Każdy kolejny rok Operacji to dla nas dowód na to, że Polacy przestali być obojętni na stan swojego najbliższego otoczenia – mówi Daniel Parol, jeden z pomysłodawców akcji. – Zaczynaliśmy jako lokalna inicjatywa nad Bugiem, a dziś jesteśmy ogólnopolskim ruchem, który realnie zmienia krajobraz, przede wszystkim wokół naszych rzek. W ósmej edycji chcemy pójść o krok dalej. „Wiosna znów będzie nasza” to nie tylko hasło, to obietnica, że wspólnie odzyskamy przestrzeń do życia, odpoczynku i zachwytu nad naturą. Nie czekajcie na innych – to Wy jesteście zmianą, której potrzebują nasze rzeki i zielone okolice – podkreśla.
Co można zrobić?
Od momentu uruchomienia systemu tegorocznej rejestracji, czyli od 1 marca, w województwie lubelskim zgłoszono już 70 akcji sprzątania. W całej Polsce w ciągu zaledwie 10 dni zarejestrowano ich ponad 600. Aby wspólna troska o środowisko była możliwa, potrzebni są kolejni liderzy.
– Nie szukamy superbohaterów, szukamy sąsiadów, przyjaciół i lokalnych liderów, a także firm i samorządów, którzy zechcą z nami powitać wiosnę w najpiękniejszy możliwy sposób: dbając o nasz wspólny dom – wyjaśnia Izabela Sałamacha, rzeczniczka prasowa Operacji Czysta Rzeka. – System jest prosty i sprawdzony. Wystarczy zarejestrować się na naszej stronie, wybrać teren do uprzątnięcia i datę, a następnie potwierdzić gotowość do działania i zorganizować akcję w terenie Jako organizatorzy zapewniamy wsparcie takie jak: pakiety startowe w postaci worków i rękawic, materiały promocyjne oraz – co najważniejsze – poczucie przynależności do wielkiej, operacyjnej rodziny. Wiosna to czas przebudzenia, a my chcemy, by przyroda obudziła się w tym roku czysta.
Najważniejsze daty
Okazji do organizowania akcji sprzątania w najbliższych tygodniach nie brakuje. W kalendarzu przypada kilka ważnych dat związanych z ochroną środowiska:
14 marca: Międzynarodowy Dzień Działań na rzecz Rzek• 18 marca: Światowy Dzień Recyklingu • 21 marca: Światowy Dzień Lasu • 22 marca” Światowy Dzień Wody• 22 kwietnia – Światowy Dzień Ziemi • 26 kwietnia: akcja główna w Drohiczynie, II Wielki Wyścig Patyków • 30 maja: akcja finałowa i podsumowanie edycji wiosennej w Nowej Soli
Operacja Czysta Rzeka to pierwsza w historii skoordynowana akcja społecznego sprzątania rzek na całej ich długości – wraz z dopływami, brzegami i terenami przyległymi. Więcej informacji, formularze zgłoszeniowe oraz materiały edukacyjne znajdują się na stronie: www.operacjarzeka.pl.
W Sejmie o prawach rzek – czy Odra zostanie osobą?
W kontekście ochrony rzek trwają także prace legislacyjne. Do Sejmu trafił poselski projekt ustawy o uznaniu osobowości prawnej rzeki Odry. Pomysł pierwotnie miał charakter obywatelski – pod inicjatywą podpisało się około 100 tys. osób – jednak ostatecznie został złożony jako projekt poselski.
Propozycja zakłada wprowadzenie rozwiązań, które mają zapewnić skuteczniejszą ochronę całego ekosystemu Odry. Kluczowym elementem projektu jest nadanie rzece osobowości prawnej, co umożliwiłoby reprezentowanie jej interesów w postępowaniach administracyjnych i sądowych oraz stworzenie mechanizmów współpracy między instytucjami odpowiedzialnymi za stan środowiska.
Projekt został już skierowany do pierwszego czytania w Sejmie. Jak podkreślają jego autorzy, inicjatywa jest bezpośrednią reakcją na katastrofę ekologiczną z 2022 roku, kiedy w Odrze zginęły miliony ryb i innych organizmów wodnych.
Jak wskazuje portal prawo.pl, nadanie rzekom osobowości prawnej mogłoby w praktyce wzmocnić ochronę przyrody, ułatwić planowanie przestrzenne oraz rozwiązywanie sporów związanych m.in. z żeglugą śródlądową czy inwestycjami przeciwpowodziowymi.
Nie byłoby to rozwiązanie bez precedensu. Na świecie istnieje już kilkaset przykładów przyznania osobowości prawnej elementom przyrody, choć nie wszystkie próby zakończyły się sukcesem – jak w przypadku rzeki Ganges w Indiach.
W praktyce oznaczałoby to, że rzeka mogłaby dochodzić swoich praw w sądzie, np. w przypadku zanieczyszczenia lub zniszczenia jej ekosystemu. Stałaby się również stroną postępowań administracyjnych dotyczących jej funkcjonowania. Podobnie jak w przypadku parków narodowych, konieczne byłoby utworzenie administracji reprezentującej rzekę, w tym ekspertów i prawników dbających o jej interesy.
Komentarze