Katarzyna Nakonieczna
Jednym z poruszanych tematów był nowy okres ewaluacji, który rozpoczął się 1 stycznia 2026 r. i potrwa 4–5 lat. Jego celem jest ocena jakości nauki w jednostkach akademickich, a wyniki mają mieć bezpośredni wpływ na funkcjonowanie uczelni.
– Dlaczego to jest tak istotne? Bo od określonych kategorii naukowych, zaczynając od B+, zależą uprawnienia do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego. Dla uczelni oznacza to znaczące konsekwencje finansowe – około 20% subwencji uzależnione jest od kategorii naukowych, o ile algorytm oceny się nie zmieni. Walczymy więc o jak najlepszy wynik, bo od niego zależy kondycja ekonomiczna uczelni w najbliższych latach – wyjaśnia prof. Zbigniew Pater, rektor Politechniki Lubelskiej.
W nadchodzącej edycji ewaluacji większe znaczenie będzie miała popularyzacja nauki oraz wpływ badań na gospodarkę. Stąd też kluczowe są nie tylko publikacje w prestiżowych czasopismach, ale też wdrożenia i patenty. W tym patenty międzynarodowe.
– Chcemy, aby transfer wiedzy i przychody z komercjalizacji badań mocniej wpływały na wynik ewaluacji, a patenty i ochrona własności intelektualnej były lepiej uwzględnione – podkreśla prof. Maria Mrówczyńska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Nowa ewaluacja ma również pozwolić na ocenę pozycji polskiej nauki w kontekście międzynarodowym.
– Systematycznie notujemy wzrost. Polska nauka rozwija się dynamicznie i zdobywa coraz wyższe pozycje w rankingach globalnych, co pokazuje, że nasze strategie i inwestycje w badania przynoszą wymierne efekty – podkreśla prof. Zbigniew Kąkol, przewodniczący Komisji Ewaluacji Nauki.
Jak przekazał, ministerstwo podczas ewaluacji nie chce skupiać się tylko na poszczególnych wydziałach, czy dyscyplinach.
– Teraz chcemy patrzeć również na całe uczelnie. I to jest chyba najnowszy element jaki widzę w tym. Będzie oceniana strategia uczelni, sposób myślenia o przyszłości, co przy dzisiejszym tempie zmian jest kluczowe. Będą oceniane również osiągnięcia pozanaukowe. Społeczny kapitał wiążący jest bardzo niski. Musimy budować zaufanie do naukowców i ich technologii - mówi prof. Kąkol.
Interdyscyplinarność i otwarta nauka
Eksperci zwrócili również uwagę na rosnące znaczenie interdyscyplinarności w naukach technicznych.
– Dziś trudno wyobrazić sobie inżyniera mechanika bez znajomości mechatroniki czy geodetę bez wiedzy o technologiach kosmicznych. Współpraca między uczelniami jest niezbędna, by tworzyć nowoczesne technologie i odpowiadać na potrzeby polskiego przemysłu – zaznacza prof. Artur Bejger, przewodniczący Kolegium Prorektorów ds. Nauki i Rozwoju. – Dyskutujemy w którym kierunku pójść, jaki rodzaj badań rozwijać, a przede wszystkim w jaki sposób współpracować między sobą, żeby rozwinąć te elementy, które dla szkolnictwa wyższego są potrzebne.
Coraz większą rolę, zdaniem specjalistów, odgrywa otwarta nauka. Dr Anna Janowska ze Szkoły Głównej Handlowej podkreśla, że dane badawcze stały się pełnoprawnym produktem naukowym, wymagającym świadomego zarządzania.
– Musimy decydować, które dane udostępniać, a które chronić. Kluczowa jest równowaga między otwartością a komercjalizacją – tłumaczyła.
Eksperci wskazują, że otwarta nauka nie tylko zwiększa transparentność badań, ale też przyspiesza transfer technologii, ułatwia współpracę międzynarodową i wspiera rozwój innowacyjnych projektów.
Komentarze