Organizatorem wydarzenia był Łukasiewicz – Instytut Nowych Syntez Chemicznych (Łukasiewicz – INS), który poprzez działalność edukacyjną i popularyzatorską przybliża młodym ludziom świat nauki oraz pokazuje praktyczne zastosowania chemii. Tegoroczna edycja warsztatów obejmowała dwa programy przygotowane dla różnych grup wiekowych – uczniów szkół średnich oraz dzieci z klas I–III szkół podstawowych.
Katalizatory, sorbenty i chromatografia – warsztaty dla młodzieży
20 maja 2026 r. odbyły się warsztaty pt. „Katalizatory i sorbenty oraz ich zastosowanie w przemyśle. Wybrane metody oceny procesów chemicznych”, które poprowadził Robert Bicki.
Podczas zajęć uczestnicy poznali rolę katalizatorów w procesach chemicznych oraz dowiedzieli się, dlaczego są one niezbędnym elementem wielu technologii wykorzystywanych w przemyśle. Warsztaty rozpoczęły się od prezentacji przedstawiającej działalność Grupy Azoty Zakłady Azotowe Puławy oraz wybrane procesy produkcyjne, w których wykorzystywane są katalizatory.
Młodzież miała okazję zobaczyć rzeczywiste próbki katalizatorów stosowanych w przemyśle chemicznym oraz poznać działanie sorbentów wykorzystywanych do oczyszczania gazów. Omówiono również ich znaczenie w ograniczaniu zanieczyszczeń i poprawie efektywności procesów technologicznych.
Szczególne zainteresowanie wzbudziła część poświęcona chromatografii gazowej. Uczestnicy poznali zasadę działania chromatografu gazowego – urządzenia wykorzystywanego do analizy składu mieszanin gazowych – oraz obserwowali rzeczywiste pomiary wykonywane przy użyciu profesjonalnej aparatury laboratoryjnej. Mogli także porównać skład powietrza atmosferycznego i gazu wydychanego przez człowieka oraz zapoznać się z działaniem sorbentów stosowanych do usuwania dwutlenku węgla z gazów.
Warsztaty pozwoliły uczniom spojrzeć na chemię z perspektywy praktycznych zastosowań oraz poznać metody badawcze wykorzystywane na co dzień w laboratoriach i zakładach przemysłowych.
Tęczowe Laboratorium Małego Odkrywcy
21 i 22 maja 2026 r. najmłodsi uczestnicy wzięli udział w warsztatach „Tęczowe Laboratorium Małego Odkrywcy”, które poprowadziła Joanna Baran, przy wsparciu Emilii Jóźwik oraz Anny Tyńskiej. Zajęcia zostały przygotowane tak, aby poprzez zabawę i samodzielne eksperymentowanie przybliżyć dzieciom podstawowe zjawiska chemiczne oraz zasady bezpiecznej pracy w laboratorium.
Po krótkim wprowadzeniu i omówieniu zasad bezpieczeństwa uczestnicy rozpoczęli zajęcia od przygotowania własnych kul kąpielowych. Dzieci mieszały składniki, dobierały kolory i zapachy, a przy okazji poznawały reakcję zachodzącą pomiędzy sodą oczyszczoną i kwasem cytrynowym. Gotowe kule mogły zabrać ze sobą do domu.
Następnie przeprowadzono eksperyment „wulkan chemiczny”. Połączenie sody oczyszczonej z roztworem kwasku cytrynowego prowadziło do wydzielania dwutlenku węgla i powstawania obfitej piany przypominającej wypływającą lawę. Doświadczenie pozwoliło w przystępny sposób pokazać, jak zachodzą reakcje chemiczne między powszechnie dostępnymi substancjami.
Kolejnym etapem zajęć były doświadczenia z wykorzystaniem nadmanganianu potasu. Uczestnicy obserwowali jego właściwości oraz zmiany barwy roztworów, co pozwoliło im zobaczyć, jak różne substancje chemiczne mogą wpływać na wygląd cieczy.
Następnie dzieci wykonały eksperyment „Tęcza”. Przygotowywały kolorowe roztwory o różnej zawartości cukru, które następnie ostrożnie łączono warstwami. Dzięki różnicom gęstości poszczególne roztwory nie mieszały się ze sobą, tworząc efektowną, wielobarwną kompozycję przypominającą tęczę. Doświadczenie w prosty sposób wyjaśniało pojęcie gęstości substancji.
Na zakończenie warsztatów odbył się pokaz „pasty do zębów dla słonia” – widowiskowego doświadczenia, w którym w krótkim czasie powstaje duża ilość piany. Eksperyment wzbudził duże zainteresowanie i był efektownym zwieńczeniem całych zajęć. Każde dziecko otrzymało drobne upominki od Instytutu.
Nauka przez doświadczenie
Warsztaty z cyklu „Łukasiewicz INSpiruje” po raz kolejny pokazały, że nauka staje się najbardziej interesująca wtedy, gdy można jej doświadczyć osobiście. Bezpośredni kontakt z eksperymentami, możliwość obserwacji pracy specjalistycznej aparatury oraz samodzielne wykonywanie doświadczeń pozwalają lepiej zrozumieć zjawiska zachodzące w otaczającym świecie.
W tegorocznej edycji warsztatów uczestniczyli uczniowie Zespołu Szkół Technicznych w Puławach oraz dzieci z klas I–III Szkoły Podstawowej nr 11 im. Henryka Sienkiewicza w Puławach. Dla jednych była to okazja do poznania metod badawczych wykorzystywanych w laboratoriach i zakładach produkcyjnych, dla drugich – często pierwsze spotkanie z laboratorium chemicznym i fascynującym światem eksperymentów.
Organizowane przez Łukasiewicz – Instytut Nowych Syntez Chemicznych warsztaty pokazują, że chemia może być przedstawiana w sposób praktyczny i przystępny, łącząc wiedzę szkolną z doświadczeniem zdobywanym podczas eksperymentów. Takie działania sprzyjają rozwijaniu ciekawości świata i zachęcają uczestników do samodzielnego odkrywania zjawisk zachodzących w otoczeniu.
Linki do filmów wideo z warsztatów:
Warsztaty Łukasiewicz Inspiruje, Puławy 20.05.2026: https://www.youtube.com/shorts/syELnMMAdhE
Warsztaty Łukasiewicz Inspiruje, Puławy 21-22.05.2026: https://www.youtube.com/shorts/w_D8WFjeepk
Strona www Instytutu: www.ins.lukasiewicz.gov.pl
Komentarze