Paweł Puzio
Nowoczesne technologie w służbie wczesnej obserwacji rozwoju dziecka
W studiu Dziennika Wschodniego gościła dr hab. Anna Prokopiak, profesor UMCS, pedagog specjalny oraz prezeska lubelskiej Fundacji Alpha. Organizacja ta od blisko 20 lat działa na rzecz środowiska osób w spektrum autyzmu, oferując kompleksowe wsparcie dzieciom, dorosłym, a także ich rodzinom i nauczycielom. Głównym tematem rozmowy było innowacyjne narzędzie, które rewolucjonizuje wczesne wykrywanie trudności rozwojowych - bezpłatna aplikacja ASDetect.
Obecnie czas oczekiwania na diagnozę specjalistyczną w poradniach wynosi około półtora roku. W tak kluczowym okresie rozwoju dziecka to bardzo długo. Z pomocą przychodzi nowoczesna technologia, która pozwala rodzicom wziąć sprawy we własne ręce.
Czym dokładnie jest aplikacja ASDetect?
ASDetect to pierwsza, całkowicie bezpłatna aplikacja mobilna przeznaczona do badań przesiewowych w kierunku spektrum autyzmu (ASD). Została stworzona dla rodziców, opiekunów, edukatorów oraz specjalistów zdrowia, którzy chcą na bieżąco monitorować rozwój społeczny i komunikacyjny dzieci w wieku od 11 do 30 miesiąca życia.
Narzędzie opiera się na ponad dekadzie badań przeprowadzonych przez zespół prof. Josephine Barbaro w Olga Tennison Autism Research Centre (OTARC) na australijskim Uniwersytecie La Trobe. Aplikacja zyskała już globalne zaufanie. Od dnia premiery w 2016 roku została pobrana ponad 200 tysięcy razy na całym świecie. Od lipca 2025 roku, dzięki pracy Fundacji Alpha i współpracy m.in. z UMCS oraz Partnerów, narzędzie jest w pełni dostępne w Polsce.
Skuteczność, która robi ogromną różnicę
Jednym z najważniejszych atutów ASDetect jest jej naukowa precyzja. Skuteczność trafności diagnostycznej tego narzędzia wynosi aż 89%. Dla porównania, popularny powszechnie kwestionariusz M-CHAT wykazuje w tym samym zakresie skuteczność na poziomie zaledwie 6%.
Aplikacja bazuje na metodzie SACS-R (Social Attention and Communication Surveillance - Revised), która została przebadana na imponującej grupie ponad 36 tysięcy dzieci. Charakteryzuje się ona bardzo wysoką swoistością (97%), co oznacza znakomitą zdolność wykluczenia spektrum autyzmu u maluchów, które rozwijają się typowo.
Jak to działa w domowym zaciszu?
Aplikacja jest niezwykle prosta w obsłudze i eliminuje stres związany z badaniem w gabinecie. Pozwala na spokojną obserwację malucha w naturalnym, bezpiecznym środowisku. Proces krok po kroku wygląda następująco:
Oglądanie materiałów: Rodzic ogląda w aplikacji krótkie materiały wideo, które dokładnie pokazują zarówno prawidłowe zachowania dzieci, jak i te, które mogą sugerować rozwój w kierunku spektrum autyzmu.
Udzielanie odpowiedzi: Użytkownik odpowiada na proste, konkretne pytania dotyczące zachowań własnego dziecka.
Analiza algorytmu: System analizuje zebrane dane w oparciu o metodę SACS-R.
Wynik: Aplikacja wskazuje, czy prawdopodobieństwo wystąpienia cech spektrum autyzmu jest u dziecka niskie, czy wysokie.
Co konkretnie obserwujemy?
Aplikacja prowadzi rodziców przez starannie wyselekcjonowane obszary oceny, zwracając uwagę na fundamentalne zachowania:
Uwaga społeczna: Czy dziecko nawiązuje regularny kontakt wzrokowy? Czy reaguje uśmiechem, gdy wołamy je po imieniu? Czy potrafi śledzić wzrokiem obiekty pokazywane przez innych?
Komunikacja niewerbalna: Czy maluch używa rąk, by pokazać innym zabawki? Czy angażuje się w gesty, takie jak machanie "pa-pa", oraz czy wskazuje palcem interesujące go przedmioty?
Zachowania społeczne: Czy dziecko interesuje się innymi ludźmi, inicjuje zabawę, naśladuje zachowania domowników i angażuje się w tzw. zabawę "na niby" (np. udając karmienie misia)?
„Dzięki ASDetect rodzice otrzymują możliwość samodzielnego monitorowania postępów i rozwoju swoich dzieci za pomocą udostępnionych w aplikacji funkcji i materiałów. Badania jednoznacznie wskazują, że im wcześniej zauważymy ewentualne trudności - już od pierwszego roku życia - i zintensyfikujemy relacje, tym skuteczniej dziecko będzie rozwijać się społecznie i komunikacyjnie” – podkreśla dr hab. Anna Prokopiak, prof. UMCS.
Narzędzie wsparcia, nie diagnoza
Należy wyraźnie zaznaczyć: ASDetect nie zastępuje formalnej diagnozy medycznej. To narzędzie przesiewowe, które ma za zadanie wychwycić sygnały alarmowe i pomóc rodzicom w podjęciu decyzji o konieczności ewentualnej konsultacji ze specjalistą. Ponieważ autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, jego objawy mogą pojawiać się stopniowo w czasie.
Aplikacja jest w pełni darmowa i dostępna do pobrania na smartfony w sklepach Google Play oraz App Store. Więcej informacji o projekcie i wsparciu Fundacji Alpha można znaleźć na stronie: asdetect.autyzmlublin.pl.
Ulotka informacyjna:
Materiał realizowany jest w ramach Projektu Fundacji Alpha pt. „Z.N.A.K.I. - wiedzieć więcej, wspierać mądrzej" współfinansowanego ze środków PFRON - Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Komentarze