Kamil Pomorski
Dla współczesnej historiografii postać Mychajła Hruszewskiego (1866–1934) ma wymiar fundamentalny. Był nie tylko wybitnym uczonym i autorem monumentalnej, wielotomowej Historii Ukrainy-Rusi, ale również mężem stanu. W przełomowym 1917 roku stanął na czele Ukraińskiej Centralnej Rady, stając się symbolicznym i faktycznym ojcem założycielem nowożytnej państwowości ukraińskiej.
Choć jego losy wiązały się z Kijowem, Lwowem czy Wiedniem, punkt wyjścia stanowił Chełm. Przypomnienie o tych korzeniach ma szczególny wymiar dla lokalnej społeczności Ukraińców oraz dla badaczy dziejów pogranicza.
Od cerkiewnej modlitwy po naukowe debaty
Obchody jubileuszowe, organizowane przez Towarzystwo Ukraińskie we współpracy z Ambasadą Ukrainy w RP, Konsulatem Generalnym Ukrainy w Lublinie oraz szeregiem instytucji naukowych z obu krajów, połączą pamięć duchową z refleksją akademicką.
Poranna część uroczystości skupi się wokół historycznych miejsc pamięci w Chełmie:
- Godzina 10.00 – uroczyste nabożeństwo żałobne (panachyda) w prawosławnej cerkwi prokatedralnej pw. św. Jana Teologa (ul. Sienkiewicza 2).
- Modlitwa i hołd – wspólne skupienie przy stojącym obok cerkwi krzyżu pamięci Mychajła Hruszewskiego z 2016 roku oraz uroczyste złożenie wieńców pod pamiątkową tablicą przy ul. Sienkiewicza 8.
Chełmszczyzna w zwierciadle historii
Popołudniowa odsłona wydarzenia przeniesie się do przestrzeni naukowo-kulturalnej. O godz. 12.00 w budynku Chełmskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Pauliny Orsetti (ul. Partyzantów 40) rozpocznie się Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Mychajło Hruszewski i jego Mała Ojczyzna – Chełmszczyzna na przestrzeni dziejów”.
Wydarzenie zgromadzi wybitnych historyków i badaczy z Polski oraz Ukrainy. Konferencji towarzyszyć będą dwa ważne akcenty edytorskie i wystawiennicze:
- Prezentacja nowej publikacji Jurija Hawryluka „Mychajło Hruszewski, urodzony w Chełmie” (Kijów – Chełm 2026).
- Wystawa bibliograficzna „Mychajło Hruszewski w historiografii”.
Zwieńczeniem obchodów będzie oprawa artystyczna. Przed zgromadzonymi gośćmi wystąpi ukraiński zespół dziecięco-młodzieżowy „Hiłoczka” z Czeremchy pod kierownictwem Ireny Wiszenko oraz chór chełmskiej parafii prawosławnej pod dyrekcją Sergiusza Horbaczewskiego.
Uroczystość w Chełmie to nie tylko hołd złożony jednej z najważniejszych postaci w historii Europy Środkowo-Wschodniej, ale również przypomnienie, jak wielowiekowa, wielokulturowa tkanka miast pogranicza wciąż kształtuje współczesną pamięć zbiorową obu narodów.
Komentarze