Ismena Cieśla
Niecodzienne odkrycie na terenie gminy Dołhobyczów. Pracownicy Gospodarstwa Rolnego Suflidowo Oddział w Lipinie natrafili na kompletnie zachowany słup graniczny z czasów, gdy przez te tereny przebiegała granica z Cesarstwem Austriackim. Znalezisko ujrzało światło dzienne podczas prac porządkowych na niedawno zakupionych gruntach.
O odkryciu poinformowano Urząd Gminy w Dołhobyczowie, który przekazał wiadomość do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie, Delegatury w Zamościu.
Dwugłowy orzeł i napis na żeliwnej tablicy
Oględziny znaleziska i miejsca jego odnalezienia przeprowadzono 16 września 2026 roku. W spotkaniu uczestniczył Bartłomiej Bartecki, dyrektor Muzeum w Hrubieszowie, który pomógł zorganizować dojazd na miejsce. Lokalizację wskazał Bartłomiej Kawka, kierownik gospodarstwa w Lipinie.
Słup ma około trzech metrów długości i formę metalowej rury. Na jego szczycie znajduje się żeliwna tablica, na której umieszczono godło Cesarstwa Austriackiego – dwugłowego orła z zamkniętą koroną. Poniżej widnieje inskrypcja: „C.K. OESTERR GRENZE DES KÓNIGER GALIZIEN nr 460”.
Tablica ma niewielkie uszkodzenie w lewej dolnej części, ale sam słup zachował się w całości. To właśnie inskrypcja i lokalizacja znaleziska pozwoliły powiązać go z dawną granicą państwową.
Granica po wojnie z Austrią
Jak wynika z analizy przedstawionej przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, słup nie pochodzi z czasów pierwszego ani trzeciego rozbioru Polski.
Granica ustalona po pierwszym rozbiorze w 1772 roku przebiegała znacznie bardziej na północ od Lipiny. Z kolei po trzecim rozbiorze, w 1795 roku, zasięg terytorium zajętego przez Austrię sięgał aż w okolice Warszawy oraz dalej wzdłuż Narwi i Bugu.
Najbardziej prawdopodobne jest więc, że słup wyznaczał granicę ustaloną po wojnie Księstwa Warszawskiego z Austrią w 1809 roku. W jej wyniku do Księstwa Warszawskiego przyłączono znaczne tereny, w tym Lublin, Sandomierz, Kraków i Zamość.
Nowa linia graniczna przebiegała na południe od Luchowa, przez okolice Tarnogrodu, Obszy, Suśca, Tomaszowa Lubelskiego, Telatyna i Dołhobyczowa, aż do Bugu. Właśnie w ten przebieg wpisuje się miejsce odnalezienia słupa w Lipinie.
Granica została następnie utrzymana i zatwierdzona na kongresie wiedeńskim w 1815 roku, po zakończeniu wojen napoleońskich. Księstwo Warszawskie zastąpiono wówczas Królestwem Polskim, które znalazło się w obrębie Cesarstwa Rosyjskiego.
Z pola do muzeum
Odnaleziony w Lipinie słup nie pozostanie na terenie gospodarstwa. Jak informuje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, niebawem zostanie przekazany do Muzeum w Hrubieszowie.
Dzięki temu historyczny znak dawnej granicy będzie mógł być oglądany przez zwiedzających. Przypadkowe odkrycie podczas prac porządkowych pozwoliło ocalić materialny ślad wydarzeń sprzed ponad dwóch stuleci, kiedy zmieniały się granice państw, a ziemie dzisiejszej Lubelszczyzny przechodziły pod panowanie kolejnych mocarstw.
Komentarze