Budowa obwodnicy odsłoniła tajemnicę sprzed 5 tysięcy lat. Niezwykłe odkrycie pod Gorajcem

Ratownicze badania przeprowadzono latem ubiegłego roku na trasie budowy obwodnicy Gorajca w ciągu drogi krajowej nr 74. Stanowisko archeologiczne znajdowało się na niewielkim wyniesieniu w dolinie rzeki Gorajka, na wschód od miejscowego cmentarza.

Jak informuje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, wykopaliska objęły około 50 arów terenu przeznaczonego pod inwestycję drogową. Już pierwsze prace wskazały, że pod warstwą ziemi kryją się ślady dawnej osady.

Archeolodzy przebadali 124 obiekty o różnym przeznaczeniu i wielkości. Aż 81 z nich udało się powiązać z kulturą amfor kulistych, której przedstawiciele zamieszkiwali te tereny około 3100–2600 lat przed naszą erą.

Najwięcej odkrytych obiektów stanowiły jamy gospodarcze służące prawdopodobnie do przechowywania żywności lub innych materiałów. Towarzyszyły im ślady po drewnianych konstrukcjach w postaci dołków posłupowych.

Największe emocje wzbudziły jednak znaleziska ukryte w ich wnętrzach. Archeolodzy wydobyli ponad 5 tysięcy fragmentów ceramiki oraz kilkadziesiąt narzędzi krzemiennych. Z rozbitych naczyń udało się odtworzyć pięć niemal kompletnych amfor. Największa z nich ma około 45 centymetrów wysokości i tyle samo średnicy.

Zdaniem specjalistów odkrycie ma wyjątkową wartość naukową.

- Analizując całość pozyskanego materiału zabytkowego oraz charakter i rozplanowanie przebadanych obiektów ziemnych, można założyć, że mamy tutaj przykład jednolitego pod względem kulturowym i chronologicznym stanowiska archeologicznego, które w całości można przypisać osadzie kultury amfor kulistych. Należy przy tym zaznaczyć, że osady tej kultury odkrywane i badane są bardzo rzadko, częściej mamy do czynienia z odkrywaniem pojedynczych grobów tej kultury, które charakteryzują się zazwyczaj kamienną obstawą jamy grobowej, która dość często przykryta jest dużymi płytami kamiennymi, tworząc charakterystyczny grobowiec - informuje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków. 

Badacze podkreślają również, że przebadano jedynie fragment stanowiska znajdujący się na trasie planowanej drogi. Wszystko wskazuje na to, że dawna osada rozciąga się także poza obszarem objętym inwestycją.

Teraz wszystkie zabytki zostaną poddane szczegółowym analizom. Po zakończeniu opracowania trafią do zbiorów Muzeum Zamojskiego, gdzie będą mogły służyć kolejnym badaniom nad historią regionu.

Dla archeologów to kolejne potwierdzenie, że budowy nowych dróg często prowadzą do odkryć, które pozwalają zajrzeć tysiące lat wstecz. Tym razem pod warstwą ziemi przyszłej obwodnicy kryła się historia mieszkańców Lubelszczyzny sprzed epoki piramid.