Jak rozwijają się hemoroidy? 4 etapy, które trzeba znać

Od czego zaczyna się choroba hemoroidalna?

Choroba hemoroidalna rozwija się wtedy, gdy krew nie odpływa prawidłowo z guzków krwawniczych i zaczyna w nich zalegać. W efekcie guzki stopniowo się powiększają, a wraz z tym mogą pojawić się pierwsze objawy, m.in. pieczenie, świąd, dyskomfort i krwawienie¹.

Na to nakłada się osłabienie więzadeł podtrzymujących guzki w połączeniu ze zwiększoną przepuszczalnością naczyń włosowatych². Struktury, które dotąd trzymały guzki na miejscu, przestają nadążać, więc zmiany zaczynają się przesuwać w dół kanału odbytu. To właśnie ten mechanizm sprawia, że choroba stopniowo się rozwija. W zależności od stopnia jej zaawansowania wyróżnia się cztery etapy, zgodnie z klasyfikacją stosowaną na całym świecie³.

4 etapy rozwoju choroby hemoroidalnej

Rozwój choroby hemoroidalnej dzielimy na cztery etapy.

Stopień I – guzki jeszcze nie wypadają

W pierwszym stopniu guzki są powiększone i lekko rozdęte, ale pozostają w kanale odbytu – lekarz zobaczy je dopiero podczas dogłębnego badania¹. Najważniejszym objawem problemów na tym etapie są krwawienia przy wypróżnieniu, zwykle nasilone przy zaparciach¹.

Stopień II – guzki wypadają, ale same wracają

Przy drugim stopniu hemoroidy przesuwają się w dół i wypadają podczas parcia, lecz cofają się samoistnie¹. Do symptomów dochodzą wówczas świąd, pieczenie, powtarzające się krwawienia i uczucie niepełnego wypróżnienia, które prowokuje kolejne, niepotrzebne wizyty w toalecie i parcie¹.

Stopień III – konieczne ręczne odprowadzenie guzków

Przy trzecim stopniu wypadnięte guzki trzeba odprowadzić ręcznie do anatomicznej pozycji¹. Bywa, że wysuwają się nie tylko przy wypróżnieniu, ale także przy wysiłku fizycznym. Ponieważ są zaciśnięte przez zwieracz, wytwarzają wilgotną wydzielinę, która drażni skórę i wymusza częstsze podcieranie się. To działanie wywołuje kolejne podrażnienia¹.

Stopień IV – guzki stale na zewnątrz

Czwarty stopień choroby hemoroidalnej oznacza obecność wyczuwalnych guzków przy odbycie, których nie da się odprowadzić¹. Mogą one ulegać zmianom martwiczym, wokół nich rozwijają się stan zapalny i zapalenie skóry okolicy odbytu, a czasem dochodzi do nietrzymania stolca¹.

Warto przy tym pamiętać, że stopień choroby nie zawsze idzie w parze z nasileniem dolegliwości¹.

Jak leczyć chorobę hemoroidalną na poszczególnych etapach?

Etap choroby decyduje o wyborze metody postępowania. Przy stopniach I-II podstawą jest leczenie zachowawcze – zmiana stylu życia, dieta bogata w błonnik, nawodnienie i stosowanie preparatów miejscowych². Dopiero przy stopniach III-IV lekarz może zadecydować o zastosowaniu metod instrumentalnych czy leczenia chirurgicznego². Warto przy tym wiedzieć, że zabiegu operacyjnego wymaga jedynie ok. 10-20% chorych¹.

Etap choroby decyduje także o postaci leków dostępnych bez recepty, które pacjenci stosują objawowo. Przy zmianach wewnętrznych, typowych dla wcześniejszych etapów, dobrze sprawdzają się leki doodbytnicze, np. czopki Proktosedon. Rozpuszczają się one w kanale odbytu i uwalniają cztery substancje czynne: hydrokortyzon, cynchokainę, neomycynę i eskulinę⁴. Stosuje się je przez 3-6 dni, do ustąpienia stanu zapalnego⁴. Przy zmianach zewnętrznych częściej wybieraną postacią preparatu jest maść, którą można rozprowadzić bezpośrednio na guzkach.

Pamiętaj! Im wcześniej zareagujesz, tym prościej zatrzymać problem – dlatego przy pierwszych objawach hemoroidów umów się do lekarza, aby ustalić dalsze postępowanie.

Bibliografia

1. Chorobie hemoroidalnej można zapobiec (na podstawie wykładu prof. Tomasza Banasiewicza), Kurier Medyczny 8/2024, s. 22.
2. Horoszkiewicz M., Choroba hemoroidalna – profilaktyka, leczenie i aspekt psychiczny, Lekarz POZ 4/2025, s. 295-298.
3. Gardner I.H., Siddharthan R.V., Tsikitis V.L., Benign anorectal disease: hemorrhoids, fissures, and fistulas, Annals of Gastroenterology 2020; 33(1): 9-18.
4. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Proktosedon® maść doodbytnicza; Proktosedon® czopki doodbytnicze. Aktualna wersja zatwierdzona przez URPL.