Do świąt Bożego Narodzenia został nieco ponad miesiąc, a w gospodarstwach rybackich trwa intensywny okres odłowów. Karp, który trafia na wigilijne stoły, nie jest jednak rybą wyhodowaną w kilka miesięcy. Jego droga od małej larwy do dorodnego osobnika ważącego nawet dwa kilogramy zajmuje około trzech lat. W tym czasie hodowcy muszą mierzyć się nie tylko z naturalnym cyklem życia ryb, ale też z coraz wyższymi temperaturami, suszą i presją kormoranów. O tym, jak wygląda hodowla karpia i dlaczego nie trzeba bać się tej ryby w kuchni, rozmawiamy z Anną Pyć, właścicielką Pustelni.
Karp potrzebuje trzech lat, żeby trafić na wigilijny stół
Przygotowania do świąt w gospodarstwach rybackich zaczynają się znacznie wcześniej niż w listopadzie. Jednym z najważniejszych etapów jest jesienny odłów. W poprzednich latach w Pustelni rozpoczynano go już 1 października. Dziś, ze względu na wydłużający się ciepły sezon, prace przesuwają się w czasie.
– Od około 10 lat wydłuża nam się sezon ciepły, a ciepła woda nie służy odłowom karpi. Są one wtedy zbyt aktywne i ze względu na ich dobrostan trzeba poczekać z odłowami, więc zaczynamy w połowie października. Najczęściej do 1 listopada już stawy były odłowione, teraz przesuwa się to do połowy listopada – mówi Anna Pyć.
Odłów polega na spuszczeniu wody ze stawu i wyłowieniu ryb. Karpie nie trafiają jednak od razu do sprzedaży. Przenoszone są do mniejszych zbiorników, nazywanych magazynami. Mają one większy przepływ wody i odpowiednio przygotowane dno.
To ważne również ze względu na smak ryby. Jednym z powodów, dla których niektórzy konsumenci narzekają na charakterystyczny mulisty posmak karpia, jest sposób jego żerowania. Ryba pobiera pokarm z dna stawu, a wraz z nim może zaciągać do przewodu pokarmowego także znajdujące się tam cząstki organiczne.
– Bardzo łatwo się tego pozbyć w momencie, kiedy karp już ma pusty przewód pokarmowy – tłumaczy właścicielka Pustelni.
W magazynach ryby nie mają dostępu do organicznych osadów z dna. Pomaga również naturalna fizjologia karpia. Gdy temperatura wody spada poniżej 8 stopni Celsjusza, ryba przestaje żerować. Jej metabolizm zwalnia, a organizm przygotowuje się do zimowego okresu mniejszej aktywności. W przewodzie pokarmowym nie pozostają więc resztki pokarmu, które mogłyby wpływać na smak mięsa.
To nie jest szybka produkcja. Wszystko zależy od natury
Około 400 hektarów stawów, którymi gospodaruje Pustelnia, może robić wrażenie. Tak duża powierzchnia nie jest jednak przypadkowa. Karp potrzebuje przestrzeni i naturalnego pokarmu, a jego hodowla jest procesem rozłożonym na kilka lat.
– To nie jest produkcja, to jest hodowla, która wymaga ogromnej, ogromnej wiedzy o biologii tej ryby, o temperaturach, o tym jak rozwija się plankton w stawie, aby karpie w odpowiednim momencie życia miały właściwy naturalny pokarm – podkreśla Anna Pyć.
W pierwszym roku życia małe ryby trafiają do specjalnie przygotowanych stawów. Kluczowe jest zapewnienie im odpowiedniego planktonu. Najpierw rozwija się fitoplankton, a następnie zooplankton, który stanowi podstawowy pokarm karpia. Wylęg karpia (świeżo wyklute z ikry) są tak małe, że mogą zjeść tylko najmniejsze formy planktonu.
Zboże, którym dodatkowo dokarmia się ryby, pełni przede wszystkim funkcję energetyczną. Dostarcza węglowodanów potrzebnych do codziennej aktywności.
Za wzrost odpowiada natomiast przede wszystkim naturalny pokarm.
Po pierwszym sezonie ryby są odławiane i przenoszone do tzw. zimochowów, gdzie spędzają zimę. Wiosną trafiają do większych i głębszych stawów, a po kolejnym sezonie ponownie są odławiane. Dopiero w trzecim roku trafiają do największych zbiorników. Po tym czasie osiągają zwykle wagę około 1,5-2 kilogramów.
– W roku, w którym nasz karp się wykluł, rośnie zaledwie do około 50g, to rybka o wielkości połowy dłoni. Po drugim roku w stawach jest wielkości dłoni, a dopiero po trzech latach ryby trafiają na nasze stoły – zaznacza rozmówczyni.
Kormorany i susza. Hodowcy mają coraz trudniej
Naturalny cykl hodowli ryb coraz mocniej komplikują zmieniające się warunki pogodowe. Dłuższe fale upałów i wysokie temperatury wody są problemem zarówno dla karpi, jak i pstrągów. Wraz ze wzrostem temperatury zmniejsza się ilość tlenu rozpuszczonego w wodzie, a organizmy ryb potrzebują go więcej, gdy ich metabolizm przyspiesza.
W przypadku pstrągów hodowcy mogą wspomagać się dotlenianiem zbiorników. Przy karpiach jest to znacznie trudniejsze. Jednym ze sposobów poprawienia warunków jest zwiększenie przepływu wody, ale w tym roku – jak mówi Anna Pyć – możliwości były ograniczone przez suszę.
–Bardzo dotkliwym skutkiem zmian klimatycznych jest brak wody. Od kilku lat narzekamy na problemy z wodą licząc na to, że sytuacja się poprawi w następnym sezonie. Nie poprawia się, a to wymaga dostosowania się do nowych warunków i wielu inwestycji. Kluczowe jest utrzymanie wody w stawach w lecie – mówi.
Stawy nie są jedynie zbiornikami, w których hoduje się ryby. Woda przenika do otaczającej ziemi, zasila roślinność i wpływa na lokalny ekosystem. Dlatego jej niedobór jest problemem wykraczającym poza samą hodowlę.
Dodatkowym wyzwaniem jest presja kormoranów. Jak zauważa rozmówczyni, skala problemu jest dziś zupełnie inna niż przed laty. Zamiast pojedynczych ptaków nad stawami pojawiają się stada liczące nawet 200-300 osobników.
Kormorany polują grupowo, zaganiając ryby w jeden fragment zbiornika. Część karpi próbuje ukrywać się w trzcinach, gdzie może dochodzić do uszkodzeń ich delikatnej skóry i ochronnej warstwy śluzu.
– Największe straty kormorany powodują podczas zimowania. Ryby zgromadzone w stawach na zimę to łatwy łup dla tych żarłocznych ptaków. Dlatego hodowcy liczą co roku na to, że stawy zamarzną - to jedyna skuteczna ochrona przed kormoranami. W naszym kraju nie ma żadnych rekompensat za straty powodowane przez ten chroniony gatunek – mówi Anna Pyć.
Dlaczego karp drożeje?
Wzrost kosztów prowadzenia gospodarstwa, trudniejsze warunki hodowlane, brak wody i straty powodowane przez ptaki przekładają się również na ekonomię całej branży. Zdaniem Anny Pyć stopniowy wzrost cen ryb jest nieunikniony, choć nie należy spodziewać się gwałtownych podwyżek.
Właścicielka Pustelni zwraca uwagę, że hodowcy ponoszą te same koszty co inne branże – związane m.in. z paliwem i wynagrodzeniami – ale dodatkowo muszą radzić sobie z coraz trudniejszymi warunkami środowiskowymi.
Problemem jest też sezonowość sprzedaży. Karp osiąga odpowiednią wielkość po trzech latach i nie można po prostu zatrzymać jego wzrostu ani przełożyć sprzedaży na kolejny sezon. Jednocześnie wielu hodowców próbuje sprzedać ryby w tym samym czasie, co wzmacnia presję cenową ze strony odbiorców.
– To jest bardzo ciężki rynek i proszę mi wierzyć, że to nie są wysokie ceny i nie są one absolutnie podyktowane chęcią zysku hodowców.. To jest tak naprawdę walka o przetrwanie ekonomiczne gospodarstw – podkreśla rozmówczyni.
Jak przygotować karpia, żeby nie bać się ości?
Karp ma swoich wiernych zwolenników, ale nie brakuje też osób, które rezygnują z niego ze względu na ości. Anna Pyć przyznaje, że sama lubi smak tej ryby, ale one niweczą jej przyjemność jedzenia. Jej rozwiązaniem jest filet nacinany.
Taki kawałek mięsa wystarczy podzielić na porcje, doprawić i odstawić na około godzinę do lodówki. Do przyprawienia można wykorzystać pieprz cytrynowy, słodką paprykę i sól. Następnie rybę można oprószyć mąką i usmażyć na oleju z dodatkiem odrobiny masła. Podczas smażenia ości pod wpływem wysokiej temperatury znikną.
Jest też pomysł na nieco inną formę podania – karpiowe faworki. Filet należy pokroić w paski o długości około 3-4 centymetrów, naciąć w środku, przewlec przez nacięcie i usmażyć w głębokim oleju. W ten sposób powstają chrupiące kawałki ryby.
– Karp jest fantastyczną rybą. Ja jestem typowym konsumentem, który nie lubi ości. Po prostu lubię smak karpia, natomiast ości powodują, że nie mam przyjemności z jedzenia go. Natomiast filet nacinany to jest dla mnie rewelacja – mówi Anna Pyć.
Karp nie musi być też podawany wyłącznie w tradycyjnej odsłonie. Można go upiec, przygotować na parze albo połączyć z sosem słodko-kwaśnym czy czosnkowym. Warto pamiętać, że na świątecznym stole nie musi być jedyną rybą. W gospodarstwie przez cały rok hodowane są również pstrągi i jesiotry.
Komentarze