Wspominamy tych, którzy odeszli

Amerykański pisarz, scenarzysta, eseista, tłumacz oraz reżyser filmowy. W 1970 ukończył Columbia University, przez pewien czas pracował jako marynarz na statku handlowym, mieszkał w Paryżu. Do Stanów wrócił w 1974. Tłumaczył francuskich poetów, prowadził kursy przekładu. Zasłynął trzema powieściami wydanymi w latach 1985-86: „Szklane miasto”, „Duchy”, „Zamknięty pokój”. Zostały one opatrzone wspólnym tytułem Trylogia nowojorska. Sławę przyniósł mu film „Dym” (1995 – Auster był współreżyserem) z Harveyem Keitelem w roli głównej. Pisarz wyreżyserował też „Lulu na moście”.

Brytyjski fizyk teoretyk. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (2013), który w roku 1964 sformułował hipotezę dotyczącą istnienia w próżni pola („pole Higgsa”), dzięki któremu cząstki elementarne uzyskują masę. Hipoteza Higgsa umożliwiła Stevenowi Weinbergowi rozwinięcie modelu standardowego, a istnienie postulowanego bozonu – „cząstki Higgsa” – doświadczalnie potwierdzono w kwietniu 2013 roku. Peter Higgs swoją karierę naukową związał głównie z Uniwersytetem Edynburskim w Szkocji. Pierwsze stanowisko w tej placówce objął w 1954. Wielokrotnie nagradzany, m.in. Medalem Diraca i Nagrodą Wolfa z fizyki w 2004. W 2013 otrzymał wraz z François Englertem Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za przewidzenie teoretyczne i potwierdzenie doświadczalne istnienia bozonu Higgsa, a przez to za wkład w zrozumienie istoty masy materii.

Aktorka teatralna i filmowa, pedagog, pisarka. W 1955 ukończyła studia na Wydziale Aktorskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Tego roku zadebiutowała w krakowskim Teatrze Młodego Widza. Była też aktorką w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1957–1959). Występowała na deskach teatrów warszawskich. W 1959 zaczęła współpracę z Teatrem Telewizji, w którym zagrała kilkadziesiąt ról. Pracowała również jako pedagog, wykładała wiersz na Wydziale Aktorskim Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. W maju 1998 otrzymała tytuł naukowy profesora nauk teatralnych. W 2003 odcisnęła swoją dłoń na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach. 22 grudnia 2008 odebrała Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W minionym roku uhonorowano ją Wielką Nagrodą Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry” w Zamościu za wybitne kreacje aktorskie w Teatrze Polskiego Radia i Teatrze Telewizji Polskiej.

„Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Tadeusz Stankiewicz urodził się w rodzinie Barbary z domu Dysput i leśniczego Stanisława Stankiewicza w Puławach. W marcu 1941 Stanisław namówił Niemców na pozwolenie zatrudnienia Żydów do prac w leśniczówce w Głodnie. W ten sposób schronienie znaleźli Żydzi z getta w Opolu Lubelskim. Gdy w 1942 rozpoczęto wywózki do obozów zagłady, wokół leśniczówki Stankiewiczów ukrywało się ponad 200 osób. Stanisław pomagał im budować szałasy w lesie, znajdować kryjówki w okolicznych zabudowaniach, zdobywać jedzenie. Tadeusz znalazł Szlomę (Jana) Szmulewicza, który uciekł z obozu pracy w Józefowie nad Wisłą. Wraz z siostrą Barbarą zacierali ślady ukrywających się Żydów, dbali o bezpieczeństwo transportów z żywnością, pilnowali, czy nikt nie śledzi ukrywających się. Wiosną 1942 kryjówki zostały zadenuncjowane przez Polaka, a ukrywających się zamordowano. W 2006 Tadeusz razem z siostrą Barbarą Dembek został odznaczony medalem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W 2009 otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. W tym samym roku jako przedstawiciel Sprawiedliwych brał udział w wizycie w Stanach Zjednoczonych, podczas której spotkał się m.in. z prezydentem Barackiem Obamą. W 2017 odznaczony Medalem „Pro Patria”. Tadeusz Stankiewicz był wiceprezesem Zarządu Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

Socjolog, profesor nauk humanistycznych, laureatka Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej i publicystka. W 1965 r. ukończyła studia w Sekcji Socjologicznej Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Warszawskiego. W 1971 obroniła doktorat, a w 1978 uzyskała stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych w dziedzinie socjologii. 20 października 1992 otrzymała tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych. Po ukończeniu studiów pracowała w Instytucie Socjologii UW. W sierpniu 1980 została zaproszona przez Międzyzakładowy Komitet Strajkowy w Gdańsku do udziału w negocjacjach ze stroną rządową. Weszła w skład Komisji Ekspertów MKS. Po zawarciu porozumień sierpniowych i utworzeniu NSZZ „Solidarność” doradzała związkowcom. Po wprowadzeniu stanu wojennego wykładała we Wszechnicy Solidarności i publikowała w prasie podziemnej. Pracowała w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, zasiadała w Komitecie Socjologii PAN. Wykładała też na uczelniach zagranicznych. Jako ekspertka pojawiała się w radiu, telewizji i prasie. Odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.