Przejrzystość, otwartość, aktywność. Powstał ranking lokalnej demokracji

Demokracja to nie tylko wybory samorządowe i głosowania nad uchwałami. To także transparentność, otwartość na sprawy obywatela, responsywność, aktywność i upodmiotowienie mieszkańców. Autorzy opracowania zebrali 16 wskaźników tego rodzaju, by zmierzyć stan "codziennej" demokracji we wszystkich gminach w Polsce. Jak przyznają inicjatorzy indeksu, średnia wartość punktowa gmin w Polsce biorąc pod uwagę dane sprzed czterech lat, wyniosła 42 na 100. Najwyższą wartość w kraju (99) osiągnął Wrocław, a kolejne zajęły Toruń (93), Katowice (92), Lublin (91) i Szczecin (91). 

Co kryje się za tymi hasłami? Pomysłodawcy indeksu sprawdzali m.in. to, czy gminy publikują na swoich biuletynach projekty uchwał, czy w gminach organizowane są konsultacje społeczne, czy gminy przyjęły przepisy o inicjatywach lokalnych itp. 

Tak wygląda mapa poziomu demokracji w gminach. Im ciemniejszy kolor tym wyższy (lepszy) wynik: 

- Indeks nie ma charakteru rankingu – jego celem jest diagnoza i wskazanie obszarów wymagających wzmocnienia w każdej gminie. Daje także możliwość robienia porównań pomiędzy sąsiednimi gminami i gminami o podobnej wielkości - tłumaczą przedstawiciele Fundacji Batorego. 

Mimo to, postanowiliśmy przygotować szybkie zestawienie na podstawie zebranych danych - tylko dla największych miast województwa lubelskiego. Jak wypadły? Według przyjętej przez fundację punktacji łącznej - pierwsze miejsce ze zdecydowaną przewagą zajął Lublin (91), który wyprzedza Chełm (74), a to demokratyczne podium zamyka Biłgoraj (70). Następne w kolejności są: Krasnystaw (65), Świdnik (61), Opole Lubelskie (60), Biała Podlaska (58), Tomaszów Lubelski (55) a zaraz za nimi ex aeguo Zamość i Puławy (po 53). Zestawienie zamykają natomiast Lubartów (37), Parczew (39) i Włodawa (31).

Wśród gmin geograficznie największy problem z jakością czynników kształtujących siłę lokalnych społeczności, ich podmiotowością i transparentnością działań lokalnych władz widać w gminach położonych na wschód od Łęcznej i Parczewa., zwłaszcza w powiatach chełmskim i włodawskim, a także w gminach wokół Krasnegostawu, Zamościa, Tomaszowa Lubelskiego oraz w pasie od Baranowa w puławskim po Wohyń, Kąkolewnicę w radzyńskim i Trzebieszów w łukowskim. Najlepiej prezentują się natomiast gminy położone w centralnej i zachodniej części regionu. 

Stan lokalnej demokracji 

Miasta grodzkie i powiatowe województwa lubelskiego:

1. Lublin - 91
2. Chełm - 74
3. Biłgoraj - 70
4. Krasnystaw - 65
5. Świdnik - 61
6. Opole Lubelskie - 60
7. Biała Podlaska - 58
8. Tomaszów Lubelski - 55
9. Zamość- 53
    Puławy - 53
11. Łuków - 50
12. Hrubieszów - 49
13. Janów Lubelski - 46
14. Ryki - 43
15. Radzyń Podlaski - 42
16. Kraśnik - 42
17. Łęczna - 42
18. Lubartów - 37
19. Parczew - 39
20. Włodawa - 31

(punktacja 0-100, źródło: Fundacja Batorego)