Na czym polega wycena przedsiębiorstwa?
Wycena przedsiębiorstwa to proces, który w ostatecznym etapie prowadzi do ustalenia najbardziej prawdopodobnej wartości przedsiębiorstwa lub kapitałów własnych przedsiębiorstwa. Na te czynności składają się: ustalenie celu, zakresu i daty wyceny, analiza przedmiotu działalności i modelu biznesowego przedsiębiorstwa, analiza majątku i rentowności przedsiębiorstwa, a w rezultacie ustalenie właściwej metody wyceny, przyjęcie właściwych założeń i dokonanie odpowiednich obliczeń.
Sporządzenie tego wszystkiego wymaga zebrania bardzo często obszernych materiałów i dokumentów na temat wycenianego przedsiębiorstwa, rozmowy z kluczowymi pracownikami szczebla kierowniczego oraz wizyty w zakładzie produkcyjnym i/lub kluczowych jednostkach organizacyjnych.
Wiedza wyceniającego na temat branży, w której funkcjonuje wyceniany biznes, analiza rynku i konkurencji czy analiza otoczenia prawnego i gospodarczego przedsiębiorstwa jest często bardzo istotna dla ustalenia właściwych założeń.
Wynikiem sporządzenia wyceny przedsiębiorstwa jest raport z wyceny. Taki raport na początku trafia do podmiotu, który zlecił przeprowadzenie wyceny (może nim być wyceniane przedsiębiorstwo, jego właściciel, zarząd lub podmiot zainteresowany jego nabyciem). Zleceniodawca akceptuje raport lub zgłasza do niego uwagi. Wykonawca wyceny uwzględnia uwagi do raportu lub uzasadnia brak podstaw do ich przyjęcia. Wówczas powstaje ostateczny raport z wyceny.
Kto zajmuje się wyceną przedsiębiorstwa?
Wyceną przedsiębiorstwa zajmują się najczęściej wyspecjalizowane w tym zakresie firmy. Czasami są to rzeczoznawcy majątkowi od wyceny nieruchomości, którzy dodatkowo zajmują się wyceną przedsiębiorstw, czasami biegli rewidenci odpowiedzialni za badanie sprawozdań finansowych, którzy znają tematykę wyceny. Co do zasady przepisy prawa nie narzucają obowiązku posiadania specjalnych uprawnień w zakresie wyceny przedsiębiorstwa, dlatego zajmują się tym firmy konsultingowe, które licznie można namierzyć w Internecie.
W sporach sądowych wymaga się często uprawnień biegłego sądowego w zakresie wyceny przedsiębiorstw. Niestety brak adekwatnych wynagrodzeń w stosunku do kosztów sporządzenia wyceny powoduje, że uprawnienia te nie są popularne wśród praktyków. Co więcej niskie wynagrodzenia biegłych sądowych sprzyjają powstawaniu niskiej jakości opracowań szczególnie w przypadku wyceny większych podmiotów.
Wycena dużych przedsiębiorstw czy grup kapitałowych jest stosunkowo kosztowna, wymaga wiele czasu na przeprowadzenie licznych analizy i zaangażowania wielu ekspertów z różnych specjalizacji. Ekspertów od nieruchomości, czasem doradców podatkowych, czy ekspertów od własności intelektualnych. W zakresie aspektów technologicznych, o ile są skomplikowane wyceniający posiłkują się wiedzą personelu wycenianego przedsiębiorstwa.
Do czego służy wycena przedsiębiorstwa?
Sytuacji, w których zachodzi potrzeba sporządzenia wyceny przedsiębiorstwa jest dosyć dużo. Można je podzielić na trzy grupy:
Transakcyjne, gdzie występuje różnego rodzaju przeniesienie lub zmiana struktury własności. Należą do nich m.in. transakcje nabycia i sprzedaży udziałów, podwyższenie kapitału zakładowego w spółce (pieniężne lub niepieniężne) wykup udziałowców mniejszościowych albo umorzenie akcji lub udziałów spółki, w inny sposób realizowane obniżenie kapitału zakładowego, połączenia i przejścia przedsiębiorstw, podział przedsiębiorstwa lub wydzielenie zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Ewidencyjne, gdzie celem wyceny jest ewidencja wartości udziałów lub akcji np. w sprawozdaniu finansowym spółki dominującej, portfelu inwestycyjnym funduszu czy jako wartości zabezpieczenia wierzytelności.
Sporne, zawsze wtedy, gdy realizowany jest proces odszkodowawczy z tytułu poniesionych strat, czy podział majątku. Ale także po to, aby ustalić podstawę opodatkowania w różnego rodzaju transakcjach, aby uniknąć w przyszłości sporu z urzędem skarbowym.
Jakie są metody wyceny?
Metody wyceny dzieli się na trzy podstawowe grupy: dochodowe, majątkowe i porównawcze. Każda z tych grup reprezentuje odmienne podejście do szacowania wartości przedsiębiorstwa.
Podejście dochodowe opiera się o zasadę prognozowanych dochodów (przepływów pieniężnych) z działalności, generowanych dla właścicieli lub właścicieli i wierzycieli. Przyszłe spodziewane przepływy pieniężne są doprowadzane do wartości obecnej za pomocą odpowiedniej stopy dyskantowej odzwierciedlającej oczekiwaną przez inwestorów rynkową stopę zwrotu, zgodnie z teorią wartości pieniądza w czasie.
Podejście majątkowe wychodzi z założenia, że wartość przedsiębiorstwa stanowi suma wartości składników majątkowych posiadanych przez jednostkę. Wymaga się tu oszacowania wartości poszczególnych aktywów znajdujących się w posiadaniu przedsiębiorstwa, w szczególności rzeczowych, niematerialnych czy finansowych. Wartość kapitału własnego przypadającego na wspólników określa się przez pomniejszenie łącznej wartości aktywów o wartość zobowiązań pozostających do spłaty lub wynikających z prawdopodobieństwa ich powstania na skutek zdarzeń przeszłych (rezerwy).
Podejście porównawcze zbudowane na przekonaniu, że wartość przedsiębiorstwa lub wartość kapitałów własnych przedsiębiorstwa można wycenić na podstawie porównania do innych podobnych podmiotów gospodarczych będących przedmiotem transakcji na rynku publicznym lub niepublicznym. Wartość w takim przypadku ustala się na podstawie odpowiednich mnożników finansowych lub operacyjnych.
Każda metoda ma swoje wady i zalety i nie w każdym przypadku będzie właściwa. Nie ma idealnej metody wyceny dla określonego przedsiębiorstwa. Każda metoda wymaga zastosowania licznych korekt, których postać i zakres są uzależnione od przyjętych założeń, zastosowanych danych, specyfiki przedsiębiorstwa i ostatecznego przedmiotu wyceny.
Paweł Goźliński
FinancialCraft Analytics Sp. z o.o.
Komentarze