Czym jest SIBO?
SIBO (small intestinalbacterialovergrowth), czyli przerost drobnoustrojów typowych dla jelita grubego w jelicie cienkim to coraz częściej diagnozowane zaburzenie układu pokarmowego. Może zaburzać trawienie i wchłanianie oraz powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, a w części przypadków sprzyjać niedoborom (np. witamin).Oprócz SIBO, wyróżniamy też IMO i SIFO. IMO to zespół rozrostu metanogenów w jelitach, czyli organizmów beztlenowych, które produkują metan. SIBO często może występować z IMO. SIFO jest zaburzeniem, w przebiegu którego w jelicie cienkim dochodzi do rozrostu grzybów, najczęściej z gatunku Candida albicans.
Jakie są objawy SIBO?
Objawy SIBO są nieswoiste i mogą przypominać inne zaburzenia (np. IBS, nietolerancje pokarmowe), dlatego do rozpoznania potrzebna jest ocena kliniczna i - w wybranych sytuacjach - diagnostyka różnicowa. Przerost bakterii w jelicie cienkim może powodować:
- wzdęcia,
- biegunkę lub zaparcia,
- bóle brzucha,
- przelewanie w brzuchu, w szczególności po jedzeniu,
- objawy złego wchłaniania,
- spadek masy ciała.
U niektórych osób przy SIBO mogą współwystępować objawy skórne, które często są związane z niedoborami witaminowymi. Mogą wystąpić zmiany zapalne i alergiczne, suchość i szorstkość skóry, świąd, zaczerwienieni i obrzęk. Z uwagi na miejsce występowania, skórne objawy występujące w przebiegu SIBO często są łączone z innymi chorobami.
Jakie badania należy wykonać?
Najczęściej wykorzystuje się test wodorowo-metanowy, który można wykonać w niektórych placówkach i laboratoriach, m.in. w ALAB laboratoria (https://www.alab.pl/badanie/sibo-test-wodorowo-metanowy). Test polega na pomiarze stężenia wodoru i metanu w wydychanym powietrzu po podaniu określonego substratu.
Badanie wymaga odpowiedniego przygotowania (zgodnie z zaleceniami placówki i lekarza kierującego). Zwykle obejmuje ono m.in. nieprzyjmowanie antybiotyków przez 4 tygodnie przed testem, a w miarę możliwości także odstawienie leków przeczyszczających i prokinetyków na ok. tydzień. Dzień przed badaniem zaleca się dietę o niskiej fermentacji, a samo badanie wykonuje się na czczo (po 8–12 godzinach bez jedzenia). Przed rozpoczęciem testu oznacza się wyjściowy poziom gazów, następnie pacjent wypija substrat – najczęściej glukozę lub laktulozę (w zależności od protokołu). Kolejne próbki wydychanego powietrza pobiera się zwykle co ok. 15–20 minut przez 2–3 godziny. Wynik zawsze wymaga interpretacji w odniesieniu do objawów i wywiadu przez lekarza.
Leczenie SIBO
Konkretny sposób leczenia ustala lekarz na podstawie wyników badań i stanu klinicznego pacjenta. Terapia SIBO łączy w sobie farmakoterapię, dietoterapię i zmianę w stylu życia. Wspomagająco można rozważyć włączenie odpowiednich ziół, które mogą pomóc w powrocie do zdrowia. Pierwszym wyborem w przypadkuleczenia SIBO wodorowego jest stosowanie ryfaksyminy, która charakteryzuje się szerokim spektrum działania. Wpływa ona zarówno na bakterie Gram-ujemne, jak i Gram-dodatnie, a także tlenowe i beztlenowe. Lek ten praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego, dzięki czemu jego działanie jest miejscowe. Podczas leczenia mogą być również włączone inne antybiotyki, takie jak metronidazol, tetracyklina, amoksycylina z kwasem klawulanowym czy fluorochinolona. Dodatkowo indywidualnie może być rozważane włączenie probiotyków zawierających określone szczepy bakteryjne i rozpuszczalnego błonnika.
W przypadku leczenia IMO stosowane są antybiotyki z rifaksyminą i neomycyną. Wykazują one największą skuteczność w eradykacji przerostu metanogenów. Całkiem inaczej wygląda leczenie SIFO, ponieważ antybiotyki stosowane podczas leczenia przerostu bakteryjnego nie działają na grzyby. W tym przypadku wykorzystywane są leki przeciwgrzybicze (np. flukonazol).
Dietoterapiapodczas leczenia SIBO
Dieta w leczeniu SIBO jest niezwykle ważna. Jej wdrożenie zaleca się po zakończeniu farmakoterapii, najlepiej przy wsparciu dietetyka. Taka dieta może pomóc zmniejszyć fermentację i nasilenie objawów (np. wzdęć, bólu brzucha), choć nie zastępuje leczenia przyczynowego. Dieta Low FODMAP polega na wykluczeniu na okres 2-6 tygodni produktów fermentujących, czyli oligosacharydów, disacharydów, monosacharydów i polioli. Następnie do jadłospisu są one kolejno wprowadzane. Jest to czas na obserwację organizmu i ustalenie, które z tych produktów powodują objawy, a które nie. Taki proces trwa 8 tygodni, ponieważ pomiędzy poszczególnymi grupami produktów należy zachować kilka dni przerwy. Ustalenie listy produktów niesłużących jelitom pozwala na spersonalizowanie diety.
Bibliografia:
- M. Jabłkowski, J. Białkowska-Warzecha, A. Jabłkowska, Zespół rozrostu bakteryjnego SIBO. Jak go diagnozować i leczyć w praktyce lekarza rodzinnego w świetle nowych wytycznych?, Lekarz POZ 1/2022, 24-36.
- B. Ostrowski, M. Kukla, SIBO – co lekarz rodzinny wiedzieć powinien, Pediatr Med. Rodz 2020, 16 (1), 53–56.
- M. Pimentel, R.J. Saad, M.D. Long, S.S.C. Rao., ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. American Journal of Gastroenterology, 2020, 115(2), 165–178.
Komentarze