Czym jest biegunka i jak się ją klasyfikuje?
Biegunka to oddawanie płynnego stolca co najmniej trzy razy na dobę, przy czym objętość stolca przekracza 200 g na dobę. Ten stan wynika z przyspieszonego pasażu jelitowego oraz zaburzeń wchłaniania wody i elektrolitów. W zależności od czasu trwania wyróżniamy trzy główne rodzaje biegunki: ostrą, przetrwałą i przewlekłą.
- Biegunka ostra utrzymuje się do 14 dni i najczęściej wywołują ją infekcje wirusowe lub bakteryjne oraz zatrucia pokarmowe, odpowiadające za ponad 90% przypadków.
- Biegunka przetrwała trwa od 14 do około 30 dni i może mieć różne podłoże, między innymi nieswoiste zapalenia jelit czy zespół jelita drażliwego.
- Natomiast biegunka przewlekła, czyli utrzymująca się ponad 30 dni, często wskazuje na poważniejsze schorzenia, takie jak nieswoiste zapalenia jelit, rak okrężnicy czy właśnie zespół jelita drażliwego, wymagające dokładnej diagnostyki.
Może Cię zainteresować: Najszybszy lek na biegunkę: co szybko pomaga na biegunkę?
Jakie są objawy towarzyszące biegunce?
Poza luźnym stolcem, biegunka zwykle łączy się z innymi nieprzyjemnymi dolegliwościami. Do najczęściej występujących objawów należą nudności, wzdęcia i skurcze brzucha. Osoby dotknięte biegunką mogą odczuwać naglące parcie na wypróżnienie oraz ogólne osłabienie. Z powodu utraty płynów i zaburzeń elektrolitowych często pojawia się zmniejszone oddawanie moczu.
Szczególnym typem jest biegunka tłuszczowa, charakteryzująca się stolcem o błyszczącej powierzchni i gnilnym zapachu, a także trudnym do spłukania. Ten rodzaj wynika z zaburzeń trawienia lub wchłaniania tłuszczów, co może wiązać się z chorobami trzustki, wątroby lub celiakią.
Główne przyczyny biegunki
Przyczyny biegunki różnią się w zależności od jej rodzaju. W przypadku biegunki ostrej przeważają infekcje wirusowe — na przykład rotawirusy czy noro-wirusy — a także infekcje bakteryjne i zatrucia spowodowane toksynami bakteryjnymi. Te czynniki odpowiadają za ponad 90% wszystkich przypadków.
Biegunka przewlekła i przetrwała może natomiast wynikać z chorób jelit, takich jak nieswoiste zapalenia jelit, zespół jelita drażliwego czy rak okrężnicy. Do innych potencjalnych przyczyn zaliczamy nietolerancje pokarmowe, skutki uboczne niektórych leków, a także przewlekłe infekcje u osób z obniżoną odpornością.
Ryzyko i potencjalne powikłania biegunki
Biegunka, szczególnie ostra, szybko powoduje utratę wody i elektrolitów, co może prowadzić do odwodnienia. To największe zagrożenie dla niemowląt, dzieci, seniorów, osób niedożywionych oraz z osłabioną odpornością. W najcięższych przypadkach odwodnienie staje się zagrożeniem życia.
Chociaż krótkotrwała biegunka zwykle ustępuje samoistnie, przewlekła wymaga wnikliwej diagnostyki w celu ustalenia przyczyny i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Nieleczona lub długotrwała biegunka może prowadzić do poważnych zaburzeń odżywienia oraz niedoborów istotnych składników, takich jak elektrolity, aminokwasy i witaminy.
Leczenie i postępowanie w przypadku biegunki
Podstawą leczenia biegunki jest nawodnienie. Kluczowe jest uzupełnianie płynów i elektrolitów, co można zrobić, pijąc odpowiednią ilość wody, napojów izotonicznych lub specjalnych doustnych płynów nawadniających dostępnych w aptekach. W przypadku biegunki ostrej często nie potrzeba interwencji medycznej, jeśli objawy ustępują w ciągu kilku dni.
Warto też zadbać o właściwą dietę, czyli spożywać 5–6 małych posiłków co 2–3 godziny, dokładnie przeżuwając pokarm. Zaleca się, by ostatni posiłek zjść na 2–3 godziny przed snem. W terapii farmakologicznej, dostosowanej do nasilenia objawów, stosuje się probiotyki lub środki przeciwbiegunkowe. Przy biegunce przewlekłej leczenie skupia się na przyczynach choroby po wykonaniu specjalistycznej diagnostyki.
Kiedy należy skonsultować się z lekarzem?
W niektórych sytuacjach biegunka wymaga pilnej wizyty u lekarza. Powinniśmy jak najszybciej zgłosić się do specjalisty, gdy pojawią się objawy odwodnienia, krew w stolcu, gorączka powyżej 38,5°C, biegunka utrzymująca się dłużej niż 14 dni, a także jeśli należymy do grup ryzyka. W takich przypadkach lekarz może zaproponować odpowiednie leczenie, a w razie potrzeby wystawić receptę na leki.
Zapobieganie biegunce
Zapobieganie biegunce opiera się przede wszystkim na przestrzeganiu zasad higieny. Pamiętajmy o regularnym, dokładnym myciu rąk, zwłaszcza przed przygotowywaniem jedzenia i po skorzystaniu z toalety. Ważne jest też dbanie o bezpieczeństwo spożywanych produktów, unikanie surowych lub niedogotowanych potraw.
Podczas podróży, szczególnie do krajów o niższych standardach sanitarnych, warto unikać picia nieprzegotowanej wody oraz spożywania podejrzanych produktów. U dzieci skuteczną ochroną przed niektórymi rodzajami biegunek, na przykład rotawirusowej, są szczepienia ochronne.
ARTYKUŁ SPONSOROWANY.
Treść artykułu ma charakter informacyjny, edukacyjny i promocyjny. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne skutki podjęcia działań na podstawie informacji zawartych w artykule, a także za działanie jakichkolwiek polecanych w nim preparatów i usług.
Komentarze