71-letni pacjent przeszedł robotyczną operację usunięcia nowotworu, choć podczas zabiegu oddychanie musiał zapewniać mu tylko jeden płat płuca. Tak wymagająca procedura należy do wyjątkowo rzadkich. O jej powodzeniu zdecydowały doświadczenie i współpraca zespołu medycznego, a także znakomita kondycja fizyczna pacjenta – emerytowanego żołnierza wojsk powietrznodesantowych.
Pan Czesław, mieszkaniec Lubelszczyzny, dziesięć lat temu przeszedł operację usunięcia płata lewego płuca z powodu nowotworu. Po leczeniu wrócił do zdrowia i aktywnego życia. W tym roku pojawiła się jednak kolejna diagnoza – rak tym razem zaatakował prawe płuco.
Jedną z podstawowych metod leczenia raka płuca jest chirurgiczne usunięcie zmienionego chorobowo fragmentu narządu. Standardowo podczas takiej operacji płuco po stronie zabiegu zostaje wyłączone z wentylacji, a funkcję oddechową przejmuje drugie. W przypadku pana Czesława sytuacja była znacznie bardziej skomplikowana. W lewym płucu, operowanym już wcześniej, pozostał bowiem tylko jeden płat. To on musiał samodzielnie zapewnić pacjentowi wymianę gazową przez cały czas trwania zabiegu.
– Podczas operacji jedno płuco zostaje wyłączone z wentylacji, dlatego drugie musi mieć wystarczającą wydolność, by zapewnić pacjentowi bezpieczeństwo. W przypadku pana Czesława sytuacja była znacznie bardziej wymagająca. Nie chodziło bowiem o wentylację całego lewego płuca, ale tylko jednego płata, który pozostał po wcześniejszej operacji wykonanej po lewej stronie klatki piersiowej. To on musiał samodzielnie zapewnić wymianę gazową przez cały czas zabiegu – tłumaczy dr hab. n. med. Paweł Rybojad, główny operator z Klinicznego Oddziału Chirurgii Klatki Piersiowej USK Nr 4 w Lublinie.
Podobne procedury są opisywane w literaturze medycznej niezwykle rzadko. Dla większości pacjentów operacja torakochirurgiczna w takich warunkach wiązałaby się ze zbyt dużym ryzykiem. W tym przypadku istotnym argumentem przemawiającym za zabiegiem okazały się wyjątkowo dobre wyniki badań czynnościowych i oddechowych.
Wojskowe szkolenie zaprocentowało po latach
Nie bez znaczenia była historia życia pacjenta. Pan Czesław jest emerytowanym żołnierzem wojsk powietrznodesantowych. Przez lata uczestniczył w wymagających treningach i ćwiczeniach, przygotowujących do działania w ekstremalnych warunkach. Po zakończeniu służby nie zrezygnował z aktywności fizycznej.
– Z uwagi na trudności okołooperacyjne i dotyczące opieki nad pacjentem takich zabiegów wykonuje się bardzo mało. Zdecydowaliśmy się na operację ze względu na wyjątkowo dobrą wydolność płata, który pozostał w lewym płucu. Wyniki badań były zaskakująco dobre. Okazało się, że mimo wieku i przebytej wcześniej operacji onkologicznej pacjent miał doskonałe parametry wymiany gazowej, parametry oddechowe i czynnościowe. Przyznał się, że w młodości był szkolony do działań desantowych, w tym skoków spadochronowych i zadań bojowych w trudnych warunkach. Nigdy też nie zrezygnował z ruchu i prowadzenia zdrowego trybu życia, co bez wątpienia zaprocentowało. Ten przypadek pokazuje, jak istotne znaczenie dla możliwości leczenia operacyjnego ma zachowanie dobrej sprawności fizycznej i wydolności organizmu – mówi dr n. med. i n. o zdr. Robert Chudzik z Klinicznego Oddziału Chirurgii Klatki Piersiowej USK Nr 4 w Lublinie.
Na zdjęciu pan Czesław, fot. Łukasz Głaczkowski
Wyzwanie nie tylko dla chirurgów
Samo przeprowadzenie operacji wymagało wyjątkowej precyzji, ale równie istotne było zapewnienie pacjentowi bezpieczeństwa podczas znieczulenia. Odpowiedzialność za utrzymanie prawidłowego natlenienia organizmu i stabilnej pracy układu krążenia spoczywała na zespole anestezjologicznym.
Wyzwanie było szczególne. Zdrowy człowiek oddycha za pomocą pięciu płatów płuc – trzech w prawym i dwóch w lewym płucu. W przypadku pana Czesława wentylowany był tylko jeden. Dodatkowo warunki operacji utrudniały jego pracę: do klatki piersiowej podawano pod ciśnieniem dwutlenek węgla, potrzebny do stworzenia przestrzeni umożliwiającej pracę robota. Pacjent leżał na boku, co również mogło zwiększać opory oddechowe.
Konieczne było więc nie tylko dostarczanie odpowiedniej ilości tlenu, ale także skuteczne usuwanie dwutlenku węgla. Jego nadmiar we krwi może zaburzać równowagę kwasowo-zasadową organizmu, a zmiany ciśnienia w klatce piersiowej dodatkowo obciążać układ krążenia.
– W polskiej literaturze medycznej nie znalazłam żadnych doniesień czy wytycznych dla tak rzadkiego przypadku – działaliśmy więc w oparciu o wiedzę, doświadczenie i bieżące odczyty parametrów życiowych pacjenta. Mieliśmy przygotowany plan działania na wypadek pogorszenia stanu chorego, łącznie z przerwaniem pracy robota i przywróceniem wentylacji operowanego płuca. Chcę podkreślić, że mam szczęście pracować z naprawdę świetnymi torakochirurgami, którzy sprawnie przeprowadzili operację, skracając jej czas, co było niezmiernie istotne w tak trudnych dla pacjenta warunkach wentylacji. Głównym priorytetem było dla nas bezpieczeństwo operowanego – mówi dr n. med. Katarzyna Trela-Stachurska z Klinicznego Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii USK Nr 4 w Lublinie.
fot. Łukasz Głaczkowski
Szybki powrót do aktywności
Operacja zakończyła się pomyślnie. Chirurdzy wykorzystali system robotyczny da Vinci, który umożliwia przeprowadzanie zabiegów małoinwazyjnych. Dzięki tej technice nie było konieczne wykonywanie dużego cięcia ani rozwieranie żeber. To szczególnie ważne w przypadku pacjenta z ograniczoną rezerwą oddechową.
O tym, jak szybko przebiegała rekonwalescencja, najlepiej świadczą słowa samego pana Czesława. Już następnego dnia po operacji był na nogach.
– Nie minęła noc od wykonania zabiegu w USK Nr 4 w Lublinie, a ja już chodzę. Gdyby nie rana, wsiadłbym na rower i jechał. Jestem trochę zaskoczony tym, że nastąpiło to tak szybko, i wspaniałą opieką, jaką otrzymałem. Przecież miałem tylko jeden sprawny płat w płucu. Były z tym duże trudności, ale lekarze dali sobie z nimi radę. Jak mówił doktor Chudzik, też dzięki mojej dobrej kondycji. Bo ja bardzo dużo uprawiam sportu: rower, piłka nożna, bieganie, pompki, gimnastyka, rąbanie drzewa, prace w ogrodzie. Non stop mam zajęcie, mimo że jestem na emeryturze. Byłem w wojskach powietrznodesantowych, które mnie wciągnęły do ćwiczeń. Do tej pory jak tylko pogoda pozwoli, latam na motolotni, pokazuję też młodzieży w szkołach, jak wygląda lot ze spadochronem.
Komentarze