W czasie wojny ratowali Żydów. Otrzymali medale

– W małym miasteczku Komarów, Niemcy urządzili Żydom getto, przy kościele – mówił Zvi Zohar, trochę łamaną polszczyzną. – To było piekło. Był głód, choroby, śmierć… Z bratem kryłem się po rowach, jamach, stodołach. Przez dwa lata… Pani Franciszka Walczyszyn nas żywiła, czasem broniła przed chuliganami. Bez niej nie byłoby mnie wśród żywych. Dzisiejsza uroczystość odbyła się w sali \"Consulatus” zamojskiego ratusza. Przybyli goście z Izraela i mnóstwo mieszkańców Zamościa. Głównymi bohaterami uroczystości byli jednak ludzie, którzy z narażeniem życia własnego i swoich rodzin, ratowali podczas niemieckiej okupacji Żydów. To była wielka odwaga. – Ten medal jest jedynym cywilnym odznaczeniem naszego kraju – podkreślał podczas uroczystości Zvi Rav-Nera, ambasador Izraela w Polsce. – Jego wartość jest dla nas ogromna. W Polsce przyznaliśmy już ponad 6,2 tys. takich medali. Dziś są następne… To wielka chwila. – Jeszcze jakiś czas temu nasze odznaczenia były odbierane bardzo różnie – dodała Ewa Rudnik, dyrektor departamentu sprawiedliwych wśród narodów świata przy izraelskiej ambasadzie. – Zdarzało się, że medale wysyłaliśmy po kryjomu, bo np. odznaczeni bali się reakcji sąsiadów. To było jakiś czas temu. Dziś jest inaczej. Ci ludzie dostają takie honory na jakie sobie zasłużyli. Na uroczystości kwiatów i braw nie żałowano. Medale przyznano nieżyjącym już Feliksie i Ludwikowi Rutkowskim. Mieszkali podczas okupacji w wiosce niedaleko Kowna. Przez rok ukrywali u żydowską dziewczynę Dorę Gudis. Ocalili jej życie. – Żałuję, że nie mogę tego odznaczenia wręczyć, ale obawiam się jeszcze przyjazdu do waszego kraju – napisała m.in. w liście przeczytanym podczas uroczystości Dora Gudis. Medal przyznano też Franciszce Walczyszyn. Dzięki niej przeżyli Zvi Zohar oraz jego brat. Podczas uroczystości wręczono także Emilii Złotko honorowe obywatelstwo Izraela (ma ona już tytuł sprawiedliwej wśród narodów świata) oraz pośmiertnie Helenie i Mikołajowi Artymiakom. Odebrała go ich córka, Jadwiga Rzepecka. – Przyjechałam tutaj z synem i wnuczkami – mówiła pani Jadwiga. – Mam nadzieję, że moi rodzice także są tutaj z nami. Mottem odznaczenia Sprawiedliwi wśród narodów świata jest: \"Kto ratuje jedno życie, ten ratuje cały świat”.