Maria była żoną jednego z zarządców ziemskich ordynacji kozłowieckiej, ale zanim na stałe osiadła „przy mężu” na wsi – m.in. w Nasutowie i Elizówce – była znaną gwiazdą teatrów stołecznych, np. Teatru Rozmaitości, ale także lubelskiego.
Urodziła się w rodzinie bednarza, jako 16-letnia dziewczyna wyszła za mąż za włoskiego adwokata Lorenza Valery. Jednocześnie z determinacją uczyła się w klasie Dykcji i Deklamacji przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. Debiutowała na scenie w 1893 roku pod pseudonimem Maria Federowicz. Stworzyła wiele niezapomnianych kreacji aktorskich, była ulubioną aktorką Stanisława Przybyszewskiego, sama także reżyserowała i pisała sztuki teatralne.
W roku 1915 wyszła za mąż za Ewarysta Czarneckiego, zarządcę dóbr w majątku Zamoyskich w Kozłówce. Opuściła scenę i zamieszkała z mężem na wsi.
Na wystawie postać aktorki przywołują liczne fotografie, afisze teatralne, recenzje ze spektakli z jej udziałem, osobiste pamiątki. Wiele miejsca poświęcono kozłowieckiemu i lubelskiemu etapowi w jej życiu.
Ekspozycja powstała dzięki zaangażowaniu Muzeum Literackiego im. Józefa Czechowicza, oddziału Muzeum Lubelskiego, Muzeum Teatralnego w Warszawie oraz historyka i propagatora postaci aktorki – Kazimierza Parfianowicza.
Zwiedzanie wystawy można połączyć ze spacerem po pięknym parku. Wstęp wolny.
Komentarze