Kamil Pomorski
W auli Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie rozmowa o programie SAFE (Security Action for Europe) w ramach działań EUROPE DIRECT Lublin WSPA szybko zeszła z poziomu brukselskich korytarzy na poziom hali produkcyjnej i wschodniej granicy. Marta Wcisło od pierwszej minuty zaznaczyła, że po 2022 roku priorytety Unii zmieniły się nieodwracalnie, a obronność stała się tematem odmienianym przez wszystkie przypadki.
Nowa twarz wojny: Drony zamiast czołgów
Najmocniej wybrzmiała regionalna perspektywa spotkania. Dla studentów z Lubelszczyzny bezpieczeństwo to nie tylko nagłówki w mediach, to realne napięcie.
– Wojna dzisiaj to nie są czołgi na ulicach, to są ataki na infrastrukturę, dezynformacja i presja migracyjna – przekonywała, budując obraz zagrożenia, które nie musi wyglądać jak front z podręcznika historii.
Europosłanka przypominała o incydentach z dronami oraz okresowo zamykanych lotniskach w Lublinie i Rzeszowie. Z kolei bezpieczeństwo zdefiniowano szerzej niż tylko militarnie – to także odporność energetyczna i cyfrowa.
– Jeśli wyłączą nam prąd, wszystko stanie – ostrzegała Wcisło.
SAFE – Inwestycja, a nie „pieniądze na złom”
Kluczowym punktem debaty był mechanizm finansowy SAFE. To instrument pożyczkowy o wartości do 150 mld euro, który oferuje państwom członkowskim bezprecedensowe warunki: 10 lat karencji i nawet 45 lat na spłatę długu. Polska jest typowana na największego beneficjenta tego programu – w grze jest kwota około 44 mld euro.
Na pytania studentów o to, czy te pieniądze nie zasilą jedynie zagranicznych koncernów, Wcisło odpowiadała stanowczo, że narracja o „niemieckich firmach, które mają zarobić na polskim bezpieczeństwie”, jest jej zdaniem fałszywa a skorzystać ma na tym polski przemysł.
– Ten program ma wzmacniać polski przemysł zbrojeniowy. To nie są pieniądze na złom, który za 40 lat trafi na przemiał. To fundusze na technologie, innowacje i budowę realnej zdolności produkcyjnej w kraju.
Przekonywała, że Polska potrzebowała właśnie takiej konstrukcji, bo wiele rodzimych zakładów nie działa w oparciu o stuprocentowo europejskie łańcuchy dostaw.
Z hali produkcyjnej do armii
Europosłanka odniosła się do konkretnych problemów polskiej zbrojeniówki, które SAFE ma pomóc rozwiązać.
Wedlug niej, jednym z nich jest technologiczne zapóźnienie. Za przykład podała produkcję nowoczesnych rakiet, która wciąż w dużej mierze odbywa się ręcznie z braku precyzyjnych maszyn.
Kolejnym przykładem na być brak kompatybilności – dokupowanie sprzętu, do którego Polska nie produkuje odpowiedniej amunicji (np. różnica między kalibrem 122 mm a 155 mm).
Ostrzegała też przed suwerennością technologiczną i poleganiem wyłącznie na dostawcach spoza UE (np. z USA czy Korei), co może skutkować brakiem dostępu do kluczowych kodów źródłowych i systemów naprowadzania w godzinie próby.
Debata o suwerenności
Podczas spotkania nie zabrakło emocji przy temacie unijnej solidarności. Marta Wcisło odpierała zarzuty, jakoby SAFE był formą szantażu politycznego. Wyjaśniała, że NATO i Unia Europejska nie konkurują ze sobą, lecz uzupełniają: NATO odpowiada za struktury wojskowe i operacje, natomiast UE dostarcza paliwa finansowego dla przemysłu i dba o odporność infrastruktury.
Wizyta w Lublinie pokazała, że młodzi ludzie nie akceptują politycznych sloganów bez krytycznej analizy. Pytali o realne koszty i o to, dlaczego Polska miałaby czekać na unijne wsparcie przy budowie elektronicznych zapór czy systemów antydronowych. Konkluzja Marty Wcisło była jednoznaczna: „Kraj na pierwszej linii frontu nie może rezygnować z takiego programu. To nasza polska racja stanu”.
Komentarze