Ciekawość napędza naukę. W sobotę rozpoczyna się XXII Lubelski Festiwal Nauki

W programie znalazły się wydarzenia przygotowane przez lubelskie uczelnie, instytuty badawcze i partnerów z regionu. Organizatorem wiodącym tegorocznego festiwalu jest Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, a w gronie głównych organizatorów są także Uniwersytet Przyrodniczy, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Uniwersytet Medyczny oraz Politechnika Lubelska. Do współorganizatorów dołączył w tym roku Instytut Agrofizyki im. Bohdana Dobrzańskiego PAN.

– Na tym polega ten festiwal, że w krótkim czasie nie tylko zapraszamy do naszych laboratoriów, ale też wychodzimy w przestrzeń społeczną  miasta – mówi prorektor UMCS prof. Wiesław Gruszecki.

W bazie XXII LFN znalazło się ponad 2 tys. projektów popularyzujących naukę ze wszystkich dziedzin nauki i sztuki, a także ponad 350 dodatkowych edycji wcześniej zgłoszonych projektów.

Na wydarzenia zarejestrowało się około 35 tys. uczestników z całego regionu, a nawet z województwa kujawsko-pomorskiego. Organizatorzy podkreślają, że tak duże zainteresowanie jest najlepszym dowodem zaangażowania środowiska akademickiego w popularyzację wiedzy.

Tegoroczne hasło – „Ciekawość vis vitalis nauki” – ma przypominać, że u podstaw każdego odkrycia znajduje się pytanie i potrzeba poznania tego, co jeszcze nieznane.

Nauka wychodzi z laboratoriów

Jednym z nowych uczestników festiwalu jest Instytut Agrofizyki PAN, którego badania koncentrują się m.in. na zrównoważonym rolnictwie, produkcji roślinnej i ochronie środowiska.

– Popularyzacja i kontakt ze społeczeństwem, współpraca z biznesem są dla nas ważne, są jednym z elementów naszej strategii – podkreśla prof. Artur Zdunek z Instytutu Agrofizyki PAN. Jak dodaje, spotkania podczas festiwalu działają w obie strony. Naukowcy nie tylko przekazują wiedzę, ale również słuchają pytań i potrzeb odwiedzających.

– Te dyskusje inspirują nas do podejmowania nowych zagadnień. Okazało się, że problemy związane ze zdrowym środowiskiem, zdrową żywnością są bardzo istotne dla ludzi odwiedzających nasze stoiska – mówi prof. Zdunek.

Podczas tegorocznego festiwalu Instytut przygotował kilkanaście projektów. Dwa z nich będzie można zobaczyć na Placu Litewskim. Ich tematem będą m.in. zdrowa gleba i mikrobiom roślinny. W siedzibie Instytutu zaplanowano natomiast pokazy laboratoryjne poświęcone jakości owoców i warzyw, ich prozdrowotnym składnikom oraz bioróżnorodności.

Siedmiometrowy tyranozaur, bursztyn i samochody na wodór

Jednym z najważniejszych punktów programu będzie Lubelski Piknik Naukowy, który odbędzie się w niedzielę, 20 września, na Placu Litewskim. Na scenie głównej zaplanowano wykłady, nie zabraknie także występów uczelnianych zespołów ludowych.

Organizatorzy przygotowali atrakcje zarówno dla dorosłych, jak i dla najmłodszych. Jedną z nich będzie spotkanie z siedmiometrowym „żywym” tyranozaurem Reksiem. Będą też 5. Mistrzostwa Polski w Płukaniu Lubelskiego Bursztynu, wystawa pojazdów napędzanych wodorem, samochody historyczne oraz instalacje artystyczne wykonane z materiałów z odzysku i roślin.

– Mamy nadzieję, że spotkanie z Reksiem stanie się dla dzieci początkiem fascynującej przygody i zainteresowania paleontologią – mówi Monika Baczewska-Ciupak z UMCS.

Po raz pierwszy na pikniku pojawi się także stoisko Fundacji „Nauka. To Lubię” z książkami edukacyjnymi.

Od „Wampira z Podlasia” do sztucznej inteligencji

Ciekawość podczas LFN będzie można zaspokajać na bardzo różne sposoby. KUL zaprasza m.in. na projekt „Wampir z Podlasia”, czyli symulację procesu karnego seryjnego mordercy z okresu PRL. Rekonstrukcja rozprawy, zeznania świadków i materiały z wizji lokalnych mają stać się punktem wyjścia do rozmowy o mechanizmach zła, manipulacji i sposobach wymierzania sprawiedliwości w czasach, gdy śledczy nie mieli do dyspozycji współczesnych technologii.

Z kolei projekt „Od cegły do smartfona” pokaże, jak technologia zmieniła sposób komunikowania się – od dużych, ciężkich telefonów do urządzeń będących dziś osobistymi centrami komunikacji, pracy i rozrywki.

Na pikniku uczestnicy będą mogli również sprawdzić, co dzieje się, gdy mózg zostaje skonfrontowany z wirtualną rzeczywistością. W projekcie „CogniQuest – mózg kontra rzeczywistość” uczestnik założy okulary VR i spróbuje utrzymać równowagę, podczas gdy jego wzrok będzie sugerował mu, że pędzi kolejką górską.

Politechnika przygotowała także propozycje, które pozwolą spojrzeć na rozwój technologii z perspektywy historycznej. Muzeum Politechniki Lubelskiej, wspólnie z Kołem Naukowym Retronika i Wydziałem Elektrotechniki i Informatyki, zaprezentuje historię środków łączności – od telefonu analogowego i łącznicy, przez dalekopis i faks, po radio. Kolejne projekty poświęcone będą rozwojowi nośników danych i gier komputerowych.

Medycyny będzie można… dotknąć

Bardzo praktycznie do popularyzacji nauki podchodzi Uniwersytet Medyczny. W tym roku organizatorzy chcą odejść od samego opowiadania o medycynie i pozwolić uczestnikom jej doświadczyć. Uczestnicy będą mogli wejść do laboratorium, spróbować swoich sił w ratowaniu pacjenta, nauczyć się obsługi AED czy zajrzeć do wnętrza karetki. Będzie też możliwość sprawdzenia, jak wygląda praca na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym.

W programie znalazły się również mniej oczywiste wyzwania: będzie można zostać „kardiodetektywem”, sprawdzić, co pomaga pamięci, nauczyć się podstaw języka migowego czy zmierzyć się z medycznymi zagadkami w escape roomach. Nie zabraknie tematów, które coraz odważniej wkraczają do naszej codzienności – sztucznej inteligencji w medycynie i druku 3D.

Podczas pikniku uczestnicy będą mogli także wykonać podstawowe pomiary i dowiedzieć się więcej o swoim zdrowiu: sprawdzić poziom glukozy, profil lipidowy czy parametry wydolności układu oddechowego. Chętni będą mogli zajrzeć przez mikroskop, odbyć wirtualną podróż w głąb komórki, zobaczyć DNA w 3D oraz poznać świat pasożytów, kleszczy i owadów.  

Dla najmłodszych przygotowano m.in. budowanie modeli komórek odpornościowych, eksperymenty pokazujące działanie szczepionek i tworzenie „słodkich” nici DNA.

O języku, zwierzętach i komunikacji

Uniwersytet Przyrodniczy zaprasza natomiast na poniedziałkowe wydarzenie specjalne poświęcone komunikacji. Jednym z gości będzie prof. Jerzy Bralczyk, który opowie o języku i ciekawości. Drugą perspektywę przedstawi dr inż. Wanda Krupa, która zajmie się komunikacją w świecie zwierząt. Po wykładach odbędzie się panel dyskusyjny.

Większość wydarzeń specjalnych odbywających się od poniedziałku do piątku w murach lubelskich uczelni będzie również transmitowana online. Organizatorzy zadbali ponadto o tłumaczenie symultaniczne na język angielski oraz polski język migowy.

XXII Lubelski Festiwal Nauki potrwa od 19 do 25 września. Szczegółowy program wydarzeń i informacje o zapisach dostępne są na stronie festiwalu.