Jak uczeń ze smartfonem zmienia polską szkołę

- Uczeń ze smartfonem w ręku to częsty problem na lekcjach? 

Jeśli telefon jest wykorzystywany do celów edukacyjnych, a korzystanie z niego odbywa się za wiedzą i przyzwoleniem nauczyciela, to nie trzeba się martwić. Codzienność szkolna wygląda jednak inaczej. Niestety: dość często młody człowiek szuka sobie szybkiej rozrywki i łatwej przyjemności, zamiast brać udział w zajęciach. W dłuższej perspektywie to niczemu dobremu nie służy.

- Uczniowie chyba też coraz częściej mają pokusę, żeby wrzucić pracę domową do czata GPT i dostać gotowe rozwiązanie. To nie jest duże niebezpieczeństwo?

To może być bardziej niebezpieczne niż nam, dorosłym, się wydaje. Uczeń w najprostszy, znany sobie sposób realizuje cel: szybka potrzeba i szybka odpowiedź. Pozytywna ocena jest gratyfikacją. Jednak przyzwolenie na taki sposób postępowania prowadzi do diametralnej zmiany myślenia o edukacji. Uczeń, który nie podejmuje starań, unika wysiłku intelektualnego i nie doświadcza popełniania błędów, po prostu niebezpiecznie skraca sobie drogę. Jest skoncentrowany wyłącznie na wyniku i AI wychodzi mu naprzeciw, tym samym wyręczając w myśleniu. A przecież sednem dobrej edukacji jest doświadczanie i przeżywanie procesu uczenia się: rozpoznawanie, opisywanie, wątpienie, analizowanie, wnioskowanie, a nie wyłącznie: zaliczanie. Proces uczenia się wymaga czasu, zapamiętywania i wielowymiarowej refleksji. Tu warto podkreślić jeszcze jeden aspekt. Do świadomego korzystania ze sztucznej inteligencji, czyli na przykład weryfikowania podsuwanych nam przez nią treści, potrzebujemy nie tylko umiejętności krytycznego myślenia, ale po prostu wiedzy o świecie i zachodzących w nim procesach. AI parafrazuje informacje z różnych źródeł, co daje złudne przyzwolenie na zuchwałe naruszanie własności intelektualnej, choćby przypisywanie sobie autorstwa. Ostatecznie wracamy więc do wysiłku poznawczego jako najlepszej inwestycji w swój rozwój. 

- Niektóre kraje już wprowadziły albo bardzo intensywnie pracują and zakazem mediów społecznościowych dla dzieci. W Polsce również trwają prace nad taką inicjatywą. To dobry kierunek?

Jak najbardziej. Wielogodzinne, bezcelowe korzystanie z mediów społecznościowych to sposób na wypełnienie pustki, zaspokajanie fundamentalnych potrzeb psychologicznych i społecznych. Zmniejszenie poczucia samotności, pragnienie akceptacji, podnoszenie samooceny, ucieczka przed problemami, zabijanie nudy. Co młody człowiek dostaje w zamian? Chroniczne przemęczenie wynikające z funkcjonowania w świecie, w którym nie ma ciszy i realnego odpoczynku. Życie w trybie czuwania na powiadomienia. Przebodźcowany mózg nie odpoczywa. Ponadto chyba już nikt z nas dorosłych nie może być pewnym, czy dziecko kontaktuje się w danej chwili z rówieśnikiem, czy prowadzi intymną rozmowę z algorytmem. Dzisiaj oprócz przepisów potrzeba przede wszystkim świadomych rodziców, uważnych nauczycieli - po prostu mądrych dorosłych.

- Wzorców? 

Przykładu. Łatwo mówić, że nie wolno czegoś robić. Słowa nie mają najmniejszego sensu, jeśli nie są poparte osobistym przykładem. Uważam, że to jedyny wyznacznik wiarygodności przekazywanej wiedzy czy udzielanych rad. Dziecko naśladuje nie to, co chcemy, ale to, co widzi. Jeśli przestrzegamy przed czymś, mówimy o ryzyku, to musimy mieć to sami sprawdzone i przetestowane, znać plusy i minusy danego rozwiązania. I mieć w sobie gotowość na szczerą rozmowę, w bezpośrednim kontakcie, o stawianych granicach. Przydaje się też cierpliwość do wielokrotnego tłumaczenia: dlaczego, po co, w jaki sposób.

- Z uścisku nowoczesnych technologii nam wszystkim trudno wyjść. O tym opowiada też projekt. "W uścisku" przygotowany przez waszą szkołę na konkurs "Twoje dane - Twoja sprawa". Jaką w ogóle uczniowie mają wiedzę na temat danych osobowych?

Świadomość, czym są dane osobowe i dlaczego ochrona prywatności jest ważna, rośnie wśród uczniów. Potrafią wymienić zasady bezpiecznego korzystania z gry komputerowej czy czata GPT. Trudnością jest jednak to, aby w konkretnej sytuacji mądrze zareagować, tym bardziej, że pojawiają się wtedy silne emocje i niekontrolowane reakcje. Na przykład, gdy kolega zrobi ukradkiem ośmieszające zdjęcie i zamieści je na grupie klasowej, rodzi się chęć natychmiastowego odwetu. W projekcie "W uścisku" stworzyliśmy liczne okazje nie tylko do rozmowy na temat wpływu telefonu na fizyczną i psychiczną kondycję człowieka, ale również staraliśmy się dać uczniom konkretne narzędzia, by w sytuacji zagrożenia wiedzieli, co należy zrobić i do kogo zwrócić się po pomoc. Nowoczesne technologie zmieniają każdy element naszego życia i tego procesu nie zatrzymamy. Możemy jednak i powinniśmy wykorzystać ją w dobrym celu. Po realizacji projektu "W uścisku" uczniowie mówili, że sztuczna inteligencja to narzędzie, a nie źródło wiedzy, a telefon to tylko urządzenie, a nie przyjaciel. Mamy więc pewność, że było warto - cel został osiągnięty.

Prezes UODO przyjedzie do Lublina. Bezpłatne konsultacje dla mieszkańców 

We wtorek, 3 listopada, Lublin odwiedzi Mirosław Wróblewski, prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Wizyta odbędzie się w ramach ogólnopolskiej akcji "UODO rusza w kraj", której celem jest przybliżanie mieszkańcom zagadnień związanych z ochroną prywatności i bezpieczeństwem danych osobowych. 

Jednym z pierwszych punktów programu będzie spotkanie z uczniami Szkoły Podstawowej Mistrzostwa Sportowego nr 23 im. Olimpijczyków Polskich przy ul. Podzamcze 9. To właśnie ta placówka zwyciężyła w konkursie "Inicjatywa edukacyjna roku 2025/2026". Uczniowie wezmą udział w debacie oksfordzkiej poświęconej telefonom komórkowym i prywatności oraz będą mogli zadawać pytania prezesowi UODO.

Tego samego dnia eksperci urzędu przeprowadzą bezpłatne konsultacje dla mieszkańców Lublina. Odbędą się one w godzinach 12.00–15.30, w sali nr 3 Urzędu Miasta Lublin przy pl. Łokietka 1. Będzie można uzyskać informacje dotyczące ochrony danych osobowych i praktycznego stosowania przepisów RODO.

Zwycięski projekt "W uścisku". Tak uczniowie pokazali wpływ smartfonów na człowieka

16 czerwca 2026 roku w Centrum Konferencyjnym Lotniska Chopina w Warszawie odbyła się gala finałowa XVI edycji ogólnopolskiego programy edukacyjnego UODO "Twoje dane - Twoja sprawa". 

W konkursie na Inicjatywę edukacyjną roku zwyciężyła Szkoła Podstawowa Mistrzostwa Sportowego nr 23 im. Olimpijczyków Polskich w Lublinie. Nagrodzony projekt „W uścisku” miał zwiększyć świadomość zagrożeń wynikających z nałogowego korzystania z telefonu oraz skłonić młodych ludzi do refleksji nad wpływem nowych technologii na codzienne życie. 

Projekt składał się z trzech części.

Pierwszą była szkolna debata „Obraz zatrzymuje - długopis mówi”, oparta na metodach myślenia krytycznego. Przeprowadzono ją w nietypowy sposób - w ciszy, wyłącznie w formie pisemnej. Uczniowie wyrażali swoje opinie bez zabierania głosu.

Drugą częścią była wystawa szkolna. W technologii druku 3D przygotowano cztery modele ludzkiej głowy, na których umieszczono telefony wtopione w ciało skorpiona. Eksponaty zasłaniały oczy, uszy, czoło i usta, symbolizując ograniczanie zdolności widzenia, słyszenia, myślenia i komunikowania się pod wpływem nowych technologii.

Zwieńczeniem projektu były zajęcia edukacyjne wykorzystujące metodę "fotela roli". Symbolicznie zasiadał w nim człowiek znajdujący się "w uścisku nowych technologii". Uczniowie analizowali symptomy i skutki fonoholizmu, a także poznawali mechanizmy manipulacji.

Twoje dane - Twoja sprawa. Czego uczy program UODO?

"Twoje dane - Twoja sprawa" to ogólnopolski program edukacyjny poświęcony ochronie danych osobowych i prywatności. Jego pierwsza edycja odbyła się w roku szkolnym 2010/2011, jeszcze pod auspicjami Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO).

Program jest skierowany do uczniów i nauczycieli. Pokazuje, jak chronić dane osobowe, bezpiecznie korzystać z internetu i świadomie podejmować decyzje dotyczące własnej prywatności.

W ostatnich edycjach coraz większe znaczenie mają wyzwania związane z rozwojem sztucznej inteligencji, mediami społecznościowymi, zjawiskiem deepfake, wykorzystywaniem wizerunku dzieci w internecie oraz weryfikacją wieku użytkowników i dostępu do treści. 

W roku szkolnym 2026/27 realizowana jest już XVII edycja programu. 

Więcej informacji o programie i jego aktualnej edycji można znaleźć na stronie Urzędu Ochrony Danych Osobowych. 

"Twoje dane - Twoja sprawa" w liczbach

• 486 - szkół i placówek doskonalenia nauczycieli uczestniczyło w programie;
• 6057 - nauczycieli zaangażowało się w działania edukacyjne, w których uczestniczyło również blisko 62 tysiące uczniów;
• 1825 - ponad tyle działań edukacyjnych zrealizowano podczas XVI edycji programu;
• 4371 - lekcji poświęcono ochronie danych osobowych, prywatności i bezpieczeństwu w sieci;
• 139 - prac konkursowych wpłynęło do Urzędu Ochrony Danych Osobowych.