Katarzyna Nakonieczna
Problemy finansowe publicznych placówek medycznych nie są czymś nowym. W praktyce oznaczają jednak coraz większe trudności w realizacji świadczeń, konieczność zaciągania kredytów, problemy z utrzymaniem bieżącej działalności, a także wydłużające się kolejki do diagnostyki i rehabilitacji. Przedstawiciele związków zawodowych zwracają uwagę, że problemy dotyczą szpitali o różnym profilu i wielkości. Ich zdaniem dotychczasowe sygnały ostrzegawcze nie przyniosły oczekiwanej reakcji, dlatego teraz domagają się konkretnych działań ze strony rządu i Narodowego Funduszu Zdrowia.
Pismo NSZZ „Solidarność” w sprawie trudnej sytuacji placówek medycznych na Lubelszczyźnie trafiło już na biurko wojewody lubelskiego Krzysztofa Komorskiego. Dokument, w którym związkowcy opisują problemy systemu ochrony zdrowia, ma zostać wkrótce przeanalizowany. Rzecznik wojewody Marcin Bubicz potwierdził, że petycja wpłynęła do urzędu. O tym, jak wygląda sytuacja w konkretnych placówkach, opowiedzieli nam ich przedstawiciele.
COZL: szpital może leczyć więcej, ale ograniczają go pieniądze
Jak wskazuje Józef Krupa, przewodniczący organizacji związkowej w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej, placówka dysponuje nowoczesną infrastrukturą i wykwalifikowaną kadrą, jednak nie może w pełni wykorzystać swojego potencjału.
– Moglibyśmy wykonywać znacznie więcej świadczeń medycznych, ale ogranicza nas to, że nie możemy wykonywać tylu usług, ile moglibyśmy. Narodowy Fundusz Zdrowia nie płaci za nadwykonania. Mając na przykład kartę DiLO, szpital ma obowiązek przyjąć pacjenta, ale czy będzie za to zapłacone, tego nie wiadomo. Nie możemy w nieskończoność sponsorować Skarbu Państwa. Z tego powodu musieliśmy zainterweniować jako związki zawodowe „Solidarność”. Nie mogliśmy dłużej czekać – zaznacza Krupa.
W przypadku chorób nowotworowych czas rozpoczęcia diagnostyki i leczenia ma zasadnicze znaczenie. Tymczasem, jak wskazuje przedstawiciel COZL, na niektóre badania, w tym rezonans magnetyczny, pacjenci mogą czekać nawet półtora roku.
– W onkologii nie można odkładać diagnostyki na później. Wczesne wykrycie choroby daje pacjentowi większe szanse na skuteczne leczenie. Tymczasem mamy sytuację, w której na badania trzeba czekać bardzo długo. Karta DiLO zapewnia określoną ścieżkę diagnostyczną, ale przecież poza nią pozostaje wielu innych pacjentów, którzy również wymagają pilnej pomocy. Choroba nie wybiera i może dotknąć każdego z nas – mówił Józef Krupa.
Zamojski szpital z 50-milionowymi zaległościami
Poważne problemy finansowe dotyczą również Samodzielnego Publicznego Szpitala Wojewódzkiego im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu. Jak poinformował Andrzej Szewczuk, przewodniczący organizacji związkowej w tej placówce, zaległości finansowe szpitala wynoszą około 50 mln zł.
– Jesteśmy jednym z większych szpitali wojewódzkich w regionie, ale nasza wielkość nie chroni nas przed problemami. Finansowanie ochrony zdrowia w ostatnich latach jest coraz gorsze. Żeby dobrze świadczyć usługi, musimy mieć odpowiednio zorganizowany i finansowany cały system. Zaczynając od pierwszej wizyty w poradni specjalistycznej, przez diagnostykę, aż po leczenie i zabiegi operacyjne. Każdy z tych etapów wymaga odpowiednich nakładów finansowych – mówił Andrzej Szewczuk.
Jak zaznaczał, opóźnienia w rozliczaniu świadczeń sprawiają, że placówka musi szukać pieniędzy na bieżącą działalność, niejednokrotnie korzystając z kredytów. Problem dotyczy także leczenia onkologicznego. Szpital realizuje chemioterapię, radioterapię i zabiegi operacyjne, jednak należne środki z NFZ trafiają do niego z dużym opóźnieniem.
– Pacjent onkologiczny musi być leczony na czas. Nie możemy przesuwać jego terapii dlatego, że brakuje pieniędzy na rozliczenie wykonanych świadczeń. Mamy niezapłacone należności jeszcze z 2018 roku. Chodzi o około 6 mln zł, a sprawa jest obecnie w sądzie – podkreślał przedstawiciel zamojskiej placówki.
Dodatkowym obciążeniem dla szpitala w Zamościu są opóźnienia w rozliczaniu inwestycji realizowanych przy wsparciu środków z Krajowego Planu Odbudowy. Placówka zakończyła w czerwcu inwestycję wartą około 50 mln zł, obejmującą modernizację oddziału i poprawę warunków hospitalizacji. Mimo zakończenia prac w terminie szpital nadal czeka na rozliczenie części poniesionych kosztów.
– Korzystamy ze środków unijnych, ale samo rozliczenie to jakieś wąskie gardło po stronie ministerstwa. Czekamy też, aby tę sytuację za pośrednictwem wojewody poprawić – wyjaśniał Szewczuk.
Jak przekazał, do zwrotu pozostaje około 34 mln zł. To kolejne obciążenie dla budżetu placówki, która musiała zaangażować własne środki, w tym pieniądze pochodzące z kredytu.
– Chcemy inwestować i poprawiać jakość leczenia, ale potrzebujemy sprawnych procedur rozliczeniowych. Nie może być tak, że szpital wykonuje wszystkie wymagane prace, ponosi koszty, a później miesiącami czeka na należne pieniądze – zaznaczał przedstawiciel szpitala.
Szpital Neuropsychiatryczny: NFZ nie pokrywa nawet kosztów ustawowych podwyżek
Problemy z finansowaniem dotyczą również Szpitala Neuropsychiatrycznego w Lublinie. Krzysztof Kasperek, przedstawiciel organizacji związkowej działającej w placówce, zwracał uwagę na niezapłacone nadwykonania za 2025 rok.
– Nasz szpital również realizuje świadczenia, za które do tej pory nie otrzymał pieniędzy. Chodzi o nadwykonania za 2025 rok. Placówka musiała ponieść koszty leczenia pacjentów, zapewnić personel i wszystkie niezbędne warunki do realizacji procedur, ale środków z NFZ nadal brakuje. To poważny problem, ponieważ szpital musi przecież na bieżąco regulować swoje zobowiązania – mówił Krzysztof Kasperek.
Kolejnym wyzwaniem są ustawowe podwyżki wynagrodzeń w ochronie zdrowia. Jak wynika z informacji przekazanych pracownikom przez dyrekcję, środki otrzymywane z NFZ nie wystarczają na pokrycie wszystkich kosztów związanych z ich wprowadzeniem.
– Podwyżki wynagrodzeń są zagwarantowane ustawowo i szpital musi je realizować. Problem w tym, że Narodowy Fundusz Zdrowia przekazuje zbyt mało pieniędzy, więc co miesiąc szpital musi z własnych środków dokładać, aby zrealizować te podwyżki. Udaje się je wypłacać, ale placówka ponosi dodatkowe koszty. Chcemy to nagłośnić, ponieważ sytuacja jest coraz gorsza. Oczywiście pracownicy powinni otrzymywać należne wynagrodzenia, ale nie może być tak, że obowiązki wynikające z ustawy nie są odpowiednio zabezpieczone finansowo. To kolejne obciążenie dla szpitala, który już zmaga się z niezapłaconymi świadczeniami – podkreślał Kasperek.
Przedstawiciel placówki ostrzegał, że dalsze oszczędności w ochronie zdrowia mogą doprowadzić do ograniczenia dostępności pomocy medycznej.
– Nie można bez końca oszczędzać na ochronie zdrowia. W pewnym momencie może dojść do sytuacji, w której pacjent zostanie pod drzwiami izby przyjęć albo pod drzwiami SOR-u – zaznaczał.
Pogotowie ratunkowe i pytania o trzyosobowe zespoły
Problemy zgłasza również Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe. Mateusz Długopolski zwracał uwagę na trudności związane z organizacją pracy zespołów ratownictwa medycznego, a przede wszystkim na brak jasnych informacji dotyczących zapowiadanych wcześniej trzyosobowych zespołów podstawowych. Ich wprowadzenie miało poprawić bezpieczeństwo ratowników i warunki udzielania pomocy.
– Z mojej perspektywy sytuacja jest tragiczna. Nie wiem, dlaczego społeczeństwo milczy. Trzeba o tym głośno mówić. Jako „Solidarność” walczyliśmy o trzyosobowe zespoły podstawowe, ponieważ miały one zapewnić większe bezpieczeństwo pracownikom. Były zapewnienia rządu, że tak będzie. W tym momencie od półtora roku walczę z Urzędem Wojewódzkim, który do dzisiaj mi nie odpowiedział, tylko zrzuca odpowiedzialność na NFZ. Nikt nie jest w stanie odpowiedzieć, dlaczego tych zespołów nie ma – mówił Długopolski.
Przedstawiciel pogotowia zwracał również uwagę na trudności pacjentów z dostępem do rehabilitacji. Jako przykład podał sytuację swojego kolegi, który po urazie próbował zapisać się na zabiegi fizjoterapeutyczne. Zaproponowany termin przypadał dopiero w 2029 roku.
– Człowiek doznaje urazu, potrzebuje rehabilitacji, a słyszy, że na zabiegi będzie musiał czekać do 2029 roku. W ostatnich wyborach obecna władza obiecywała, co to nie będzie. Niestety nie realizuje nic z tych postulatów – alarmował.
Związkowcy oczekują konkretnych działań
Przedstawiciele NSZZ „Solidarność” podkreślają, że problemy zgłaszane przez poszczególne placówki nie są odosobnionymi przypadkami. Niezapłacone nadwykonania, niedoszacowanie kosztów wynagrodzeń i opóźnienia w przekazywaniu środków inwestycyjnych wskazują, ich zdaniem, na szersze trudności w finansowaniu publicznej ochrony zdrowia. Związkowcy domagają się m.in. opracowania harmonogramu spłat zadłużenia szpitali; przedstawienia jasnych zasad skutecznego i terminowego rozliczenia bieżących procedur (również nielimitowanych); objęcia priorytetem leczenia onkologicznego i kardiologicznego; zaprzestania likwidacji szpitali powiatowych, a także przedstawienia sposobu realizacji obietnic wyborczych z 2023 roku w zakresie postulatów dotyczących systemu ochrony zdrowia. Związkowcy piszą o "cichym przyzwoleniu na powolny upadek publicznego systemu ochrony zdrowia i zmuszeniu obywateli do finansowania sektora prywatnych usług".
– Oczekujemy od Rządu Rzeczypospolitej, od władz województwa konkretnych propozycji i rozwiązań, które pozwolą placówkom służby zdrowia odbić się od dna a pacjentom, na rzecz których one działają, przywrócą nadzieję i siłę na walkę z najtrudniejszym, bezwzględnym przeciwnikiem – piszą przedstawiciele "Solidarności" w piśmie do Krzysztofa Komorskiego.
Komentarze