Od listopada do lutego świece palą się w polskich domach częściej niż przez resztę roku, a coraz więcej osób zamiast parafinowych wybiera naturalne świece sojowe. Na sklepowej półce obie wyglądają podobnie: szkło, etykieta, nazwa zapachu. Różnią się tym, czego nie widać na pierwszy rzut oka. Podpowiadamy, na co patrzeć, żeby świeca paliła się równo, nie kopciła i pachniała do ostatniego wieczoru.
Parafina i soja: na czym polega różnica
Parafina to produkt rafinacji ropy naftowej. Jest tania, twarda i dobrze trzyma kształt, dlatego dominuje w marketach. Wosk sojowy powstaje z utwardzonego oleju sojowego. Ma niższą temperaturę topnienia, przy świecach w szkle zwykle poniżej 55°C.
W praktyce oznacza to trzy rzeczy. Świeca sojowa pali się spokojniej i przy tej samej gramaturze zwykle starcza na dłużej. Roztopiony wosk jest chłodniejszy niż parafinowy. A jeśli się rozleje na obrus albo blat, schodzi ciepłą wodą z mydłem. Wosk sojowy jest też biodegradowalny.
Biały nalot to nie wada
Tego nie mówi większość sprzedawców. Na świecach sojowych często pojawia się matowy, biały nalot na powierzchni, a przy ściankach szkła jaśniejsze plamy, w których wosk odkleił się od szkła. To naturalne zachowanie wosku roślinnego, który krystalizuje inaczej niż parafina. Nie wpływa ani na palenie, ani na zapach. Za to lustrzanie gładka powierzchnia i jaskrawe kolory częściej wskazują na parafinę albo mieszankę wosków.
Jeśli na etykiecie widnieje „mieszanka wosków” lub „wosk roślinny” bez szczegółów, warto zapytać o proporcje. Czasem to niewielki dodatek soi do parafiny.
Knot: drobiazg, który decyduje o wszystkim
Knot powinien być w całości bawełniany, bez metalowego rdzenia. Musi też pasować do średnicy naczynia. Za cienki wypala w środku „tunel” i zostawia przy ściankach niewykorzystany wosk, a za gruby kopci i przegrzewa szkło. Naczynia o średnicy powyżej około 8 cm zwykle potrzebują dwóch knotów, żeby wosk topił się równo aż do brzegów.
Zapach: liczy się ten z płomienia
Świeca w sklepie pachnie inaczej niż w domu. Zapach zimnej świecy bywa mylący, a liczy się to, jak pachnie podczas palenia. W świecach sojowych olejki zapachowe stanowią zwykle od 6 do 10 procent wosku. Więcej nie znaczy lepiej, bo przeładowana świeca potrafi kopcić i męczyć intensywnością.
Rzetelny producent podaje na etykiecie swoje dane, piktogramy i ostrzeżenia wymagane przez przepisy UE oraz alergeny zawarte w olejkach. Brak tych informacji to sygnał ostrzegawczy. Warto też sprawdzić piramidę nut: nuty głowy czuć od razu, nuty serca po kilkunastu minutach, a baza zostaje najdłużej.
Licz koszt godziny, nie sztuki
Najuczciwiej porównuje się świece ceną za godzinę palenia. Świeca za 60 zł, która pali się 30 godzin, kosztuje 2 zł za godzinę. Świeca za 35 zł, która wypala się w 12 godzin, kosztuje prawie 3 zł za godzinę, choć na półce wydaje się tańsza. Producenci świec sojowych zwykle podają czas palenia na etykiecie: świeca 190 g to około 40 godzin, a 350 g z dwoma knotami nawet 70 godzin.
Jak palić, żeby starczyło na dłużej
- Pierwsze palenie prowadź tak długo, aż roztopi się cała powierzchnia wosku, zwykle 2-3 godziny. Świeca „zapamiętuje” pierwszy krąg roztopienia.
- Przed każdym zapaleniem przytnij knot do około 5 mm.
- Nie pal świecy dłużej niż 4 godziny bez przerwy i nie stawiaj jej w przeciągu.
- Gaś płomień przykrywką lub gasidłem zamiast zdmuchiwania, wtedy wosk nie pryska, a dymu jest mniej.
- Nie zostawiaj płonącej świecy bez nadzoru i zakończ palenie, gdy na dnie zostanie około 1 cm wosku.
Ściąga przed zakupem
- Skład: 100% wosk sojowy czy mieszanka?
- Knot: bawełniany, bez metalowego rdzenia.
- Czas palenia podany na etykiecie.
- Dane producenta i ostrzeżenia na etykiecie.
- Naczynie: grube szkło, najlepiej z wieczkiem, które chroni zapach i powierzchnię przed kurzem.
Coraz więcej świec, które spełniają te warunki, powstaje w polskich manufakturach, w krótkich seriach. Przykładem jest warszawska marka UrbanNote: 100% wosk sojowy, bawełniany knot, ręczne wylewanie i bursztynowe szkło, które osłania wosk przed światłem. Każdy zapach nosi nazwę polskiego miasta, a na etykiecie jest jego rysunek.
Dobra świeca na zimę to taka, która pali się równo, nie kopci i w ostatnim tygodniu pachnie tak samo jak w pierwszym. Kilka minut przy etykiecie oszczędza rozczarowań.
Komentarze