Aerozol na ból gardła - jak działa i kiedy warto go stosować?

Przyczyny bólu gardła

Ból gardła może wynikać z wielu różnych czynników, jednak najczęściej ostre dolegliwości spowodowane są infekcjami dróg oddechowych – w większości przypadków wirusowymi, a rzadziej bakteryjnymi [1]. Rodzaj infekcji w dużym stopniu determinuje wybór sposobu łagodzenia objawów. 

Zakażenia wirusowe

Zakażenia wirusowe odpowiadają za około 70-85% ostrych zapaleń gardła i migdałków podniebiennych [2]. Są one częścią typowych infekcji górnych dróg oddechowych i najczęściej towarzyszą przeziębieniu. Zakażenia wywołane są zwykle przez [2]:

• rinowirusy, 
• wirusy RS, 
• wirusy grypy i paragrypy, 
• adenowirusy, 
• enterowirusy,
• metapneumowirusy.

Dla zakażeń wirusowych charakterystyczny jest ból gardła, który zazwyczaj ma umiarkowane nasilenie. Często towarzyszy mu katar, kaszel, chrypka i uczucie rozbicia [2].

Zakażenia bakteryjne

Najważniejszą i najczęstszą bakteryjną przyczyną bólu gardła jest paciorkowiec beta-hemolizujący z grupy A, czyli Streptococcus pyogenes. Odpowiada on za rozwój anginy paciorkowcowej. Rzadziej zapalenie gardła mogą wywoływać inne bakterie, takie jak Streptococcus equisimilis z grupy C, Arcanobacterium haemolyticum, Mycoplasma pneumoniae czy bakterie beztlenowe, w tym Fusobacterium necrophorum.

W tym przypadku ból gardła pojawia się nagle, jest ostry i nasila się przy przełykaniu.  Dodatkowo może wystąpić wysoka gorączka, obrzęk i zaczerwienienie migdałków oraz bolesne powiększenie węzłów chłonnych szyi [2].

Zakażenia grzybicze

Do rzadszych infekcyjnych przyczyn bólu gardła należą zakażenia grzybicze, w tym grzybica przełyku. Najczęściej odpowiadają za nie drożdżaki z rodzaju Candida, przede wszystkim Candida albicans. Choroba ta występuje głównie u osób z obniżoną odpornością i rzadko dotyczy populacji ogólnej.

Grzybicze zapalenie gardła może objawiać się białym, kremowym nalotem na migdałkach i ścianach gardła, uczuciem pieczenia, suchości i trudnościami w połykaniu [3].

Nieinfekcyjne przyczyny bólu gardła

Wśród przyczyn nieinfekcyjnych najczęściej wymienia się podrażnienia spowodowane działaniem środowiska, takie jak dym papierosowy, alkohol, suche powietrze, klimatyzacja, pyły czy inne drażniące substancje [1]. 

Dolegliwości mogą także towarzyszyć refluksowi żołądkowo-przełykowemu, urazom mechanicznym (np. po połknięciu ciała obcego) oraz oparzeniom – zarówno termicznym, na przykład po spożyciu bardzo gorącego napoju lub potrawy, jak i chemicznym [1].

Leczenie bólu gardła – jakie preparaty na gardło stosować?

W przypadku bakteryjnego zapalenia gardła podstawą terapii jest antybiotyk. Leczenie bakteryjne obejmuje także środki łagodzące objawy, takie jak preparaty przeciwbólowe i miejscowe aerozole, wspomagające regenerację śluzówki i łagodzące dolegliwości bólowe. 

W infekcjach wirusowych leczenie polega przede wszystkim na terapii objawowej, której celem jest złagodzenie bólu i zmniejszenie stanu zapalnego.

Leki ogólnoustrojowe przeciwbólowe i przeciwgorączkowe

W doustnym leczeniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym najczęściej stosowany jest paracetamol lub ibuprofen, przy czym ten drugi wykazuje zwykle silniejsze działanie przeciwbólowe u dorosłych. W razie potrzeby stosuje się terapię naprzemienną obu leków w celu uzyskania lepszego efektu [4].

Aerozole na ból gardła do stosowania miejscowego

Główne zalety stosowania preparatów miejscowych, takich jak aerozole na gardło, to szybkie działanie w miejscu stanu zapalnego, ograniczenie ryzyka toksyczności ogólnoustrojowej oraz wygoda aplikacji [4].

Leki na ból gardła o działaniu przeciwzapalnym

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – np. flurbiprofen i benzydamina, wykazują właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne w konkretnej lokalizacji.

Benzydamina dodatkowo zmniejsza przepuszczalność naczyń w miejscu stanu zapalnego i działa miejscowo odkażająco [4].

Spray do gardła o działaniu znieczulającym

Środki miejscowo znieczulające, takie jak lidokaina i benzokaina, mają za zadanie zapewnić szybkie złagodzenie bólu. W aerozolach na gardło stosowane są często w połączeniu z innymi substancjami, np. o właściwościach antyseptycznych [4].

Środki antyseptyczne (przeciwdrobnoustrojowe)

Antyseptyki stosowane miejscowo (np. chlorheksydyna, cetylpirydyna) działają bakteriobójczo lub bakteriostatycznie i ograniczają rozwój drobnoustrojów w jamie ustnej i gardle. Pozwalają odczuć szybką ulgę szczególnie, gdy są stosowane w połączeniu z preparatami przeciwbólowymi [4].

Aerozole na podrażnienia i suchość w gardle

W przypadku uczucia drapania, pieczenia czy suchości, a także jako uzupełnienie terapii przeciwbólowej i przeciwzapalnej, można stosować preparaty zawierające substancje powlekające i łagodzące podrażnienia. Środki te zazwyczaj zawierają ekstrakty roślinne lub np. glicerynę, które wykazują ochronny i kojący wpływ na błonę śluzową jamy ustnej i gardła [4].

Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin

Źródła

1. Wiercińska M., Ból gardła – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby, Medycyna praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/105644,bol-gardla [Dostęp online: 28.01.2026]
2. Kuchar E, Wanke-Rytt M. Ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych w świetle rekomendacji postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2016. Standardy Medyczne/Pediatria. 2018;15:77–81.
3. Małecka-Panas E., Mokrowiecka A., Wiercińska M., Grzybica przełyku - przyczyny, objawy, leczenie, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/przelyk/50740,grzybica-przelyku-przyczyny-objawy-leczenie [Dostęp online: 28.01.2026]
4. Kuchar E, Karlikowska-Skwarnik M. Leczenie ostrych stanów zapalnych gardła. Zakażenia XXI wieku 2018;1(4):175–182.