Stan prawny na sierpień 2026 roku
W województwie lubelskim 17 297 dłużników alimentacyjnych ma łącznie ponad 1,07 mld zł zaległości. Na jedną osobę przypada średnio 61,9 tys. zł długu. Takie dane znalazły się w opublikowanym w 2026 roku raporcie Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Za tymi liczbami stoją comiesięczne wydatki na mieszkanie, jedzenie, szkołę, leczenie czy zajęcia dzieci. Co może zrobić rodzic, gdy po rozwodzie zasądzone alimenty przestają wpływać?
Co zrobić, gdy były małżonek przestaje płacić alimenty?
Jeżeli zasądzone alimenty nie wpływają w terminie, powstaje zaległość. Rodzic nie musi czekać kilku miesięcy, aż dług urośnie. Po wydaniu wyroku zasądzającego alimenty można stosunkowo szybko skierować sprawę do komornika, ponieważ przepisy ułatwiają egzekwowanie takich świadczeń.
Warto od początku zachowywać historię rachunku bankowego, potwierdzenia częściowych przelewów i korespondencję dotyczącą płatności. Dzięki temu łatwo ustalić, za które miesiące alimenty nie zostały zapłacone i jaka kwota pozostaje do odzyskania.
Egzekucja alimentów przez komornika - jak ją rozpocząć?
Jeżeli drugi rodzic nie płaci zasądzonych alimentów, można złożyć wniosek do komornika o ich wyegzekwowanie. W sprawach alimentacyjnych formalności są uproszczone – sąd przygotowuje wyrok w taki sposób, aby mógł stanowić podstawę egzekucji.
Komornik może następnie próbować odzyskać pieniądze m.in. z wynagrodzenia za pracę, rachunku bankowego, innych dochodów lub majątku dłużnika. Rodzic dochodzący alimentów nie musi przy tym znać numeru konta, miejsca pracy ani całego majątku byłego partnera.
Ma to znaczenie zwłaszcza po rozwodzie, kiedy byli małżonkowie często mają już niewielką wiedzę o swojej aktualnej sytuacji finansowej. Zmiana pracy, przeprowadzka czy rozpoczęcie działalności gospodarczej przez drugiego rodzica nie blokują możliwości prowadzenia egzekucji.
Czy trzeba wiedzieć, gdzie pracuje dłużnik alimentacyjny?
Informacje o pracodawcy, rachunkach bankowych czy innych źródłach dochodu mogą ułatwić egzekucję, ale brak takiej wiedzy nie zamyka drogi do działania.
Przepisy dotyczące egzekucji alimentów nakładają na komornika dodatkowe obowiązki związane z ustalaniem zarobków, majątku i miejsca zamieszkania dłużnika. Postępowanie może więc objąć poszukiwanie źródeł, z których uda się wyegzekwować bieżące raty oraz powstałe wcześniej zaległości.
Szczególnie istotne jest szybkie rozpoczęcie egzekucji, gdy niepłacenie staje się powtarzalne. Przy alimentach zaległość zwiększa się każdego miesiąca, a po roku sześćset złotych brakującej miesięcznej wpłaty oznacza już 7200 zł długu.
Fundusz Alimentacyjny 2026 - kiedy można otrzymać świadczenie?
Jeżeli egzekucja alimentów okazuje się bezskuteczna, osoba uprawniona może spełniać warunki do otrzymania świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego.
Dla celów tej ustawy egzekucję uznaje się za bezskuteczną m.in. wtedy, gdy w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie udało się wyegzekwować pełnej należności z tytułu bieżących i zaległych alimentów. Świadczenie z funduszu odpowiada wysokości ustalonych alimentów, jednak obecnie wynosi maksymalnie 1000 zł miesięcznie.
Znaczenie ma również dochód rodziny. Do 30 września 2026 r. obowiązuje kryterium 1209 zł netto miesięcznie na osobę. Od 1 października 2026 r. próg wzrośnie do 1665 zł na osobę. Nowa kwota została ogłoszona przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w styczniu 2026 r.
Przekroczenie progu dochodowego nie zawsze powoduje utratę całego świadczenia. Ustawa przewiduje mechanizm „złotówka za złotówkę”, w którym wysokość wsparcia może zostać pomniejszona o kwotę przekroczenia kryterium.
Fundusz Alimentacyjny nie spłaca długu za drugiego rodzica
Wypłata świadczenia z funduszu nie powoduje, że rodzic zobowiązany do alimentów zostaje zwolniony z zadłużenia. Organ wypłacający świadczenia dochodzi później od dłużnika należności powstałych w związku z wypłatami z Funduszu Alimentacyjnego.
Trzeba też zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy wysokością zasądzonych alimentów a limitem świadczenia. Jeżeli sąd zasądził przykładowo 1500 zł miesięcznie, a spełnione są warunki do korzystania z funduszu, maksymalna wypłata z tego źródła wynosi obecnie 1000 zł. Pozostała część zobowiązania nadal może być dochodzona od rodzica zobowiązanego do alimentacji.
Świadczenia z funduszu przysługują co do zasady osobie uprawnionej do ukończenia 18 lat, a gdy kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej – do ukończenia 25 lat. W przypadku osoby posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ustawa nie wprowadza granicy wieku.
Kiedy adwokat rodzinny może pomóc w sprawie o podwyższenie alimentów?
Kwota alimentów ustalona podczas rozwodu może zostać później zmieniona. W sprawach rodzinnych podstawą do podwyższenia alimentów jest przede wszystkim istotna zmiana sytuacji dziecka albo rodziców. Sąd bierze pod uwagę usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i majątkowe osoby zobowiązanej do płacenia.
Podwyższenie alimentów może być uzasadnione m.in. wzrostem kosztów edukacji, leczenia, rehabilitacji, dojazdów, wyżywienia czy zajęć dodatkowych. Znaczenie może mieć również poprawa sytuacji finansowej rodzica zobowiązanego do alimentów. W sprawie o alimenty trzeba wykazać, co konkretnie zmieniło się od czasu poprzedniego orzeczenia i jak wpływa to na miesięczne koszty utrzymania dziecka.
Przy bardziej złożonych sprawach z zakresu prawa rodzinnego adwokat rodzinny może pomóc ocenić, czy istnieją podstawy do wystąpienia o wyższe alimenty, jakie wydatki warto udokumentować i jakie dowody przedstawić przed sądem. Ma to szczególne znaczenie, gdy sprawa o podwyższenie alimentów łączy się ze sporem o opiekę nad dzieckiem, kontakty albo rzeczywiste możliwości zarobkowe drugiego rodzica.
Sama zaległość w płatnościach nie przesądza o wysokości przyszłych alimentów. Jeżeli jednak od poprzedniego wyroku wzrosły potrzeby dziecka albo istotnie zmieniła się sytuacja finansowa rodziców, można wystąpić do sądu o zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia.
Czy niepłacenie alimentów może być przestępstwem?
Tak. Art. 209 Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądu, ugodą albo odpowiednią umową, jeżeli zaległość osiągnie równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych. Przy świadczeniu innym niż okresowe znaczenie ma co najmniej trzymiesięczne opóźnienie. Podstawowy typ tego przestępstwa jest zagrożony grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Surowsza odpowiedzialność została przewidziana, gdy zachowanie dłużnika naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W takim przypadku kara pozbawienia wolności może wynieść do dwóch lat.
Postępowanie karne może więc stanowić jeden z elementów reakcji na długotrwałe uchylanie się od alimentacji. Kwestia odpowiedzialności karnej i egzekucja należności są prowadzone według odrębnych przepisów.
Co robić jeśli drugi rodzic płaci tylko część alimentów?
Regularne przelewanie części zasądzonej kwoty nie zamyka możliwości dochodzenia pozostałej należności.
Jeżeli sąd zasądził 1200 zł miesięcznie, a rodzic przekazuje po 500 zł, każdego miesiąca powstaje 700 zł zaległości. Taką różnicę można objąć egzekucją wraz z kolejnymi wymagalnymi ratami.
Częściowe wpłaty mają znaczenie również przy ubieganiu się o Fundusz Alimentacyjny. Ustawowa definicja bezskutecznej egzekucji odnosi się do sytuacji, w której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie udało się uzyskać pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.
Co zmienia ukończenie przez dziecko 18 lat?
Pełnoletność nie powoduje automatycznego wygaśnięcia alimentów. Obowiązek rodziców względem dziecka jest związany przede wszystkim z jego możliwością samodzielnego utrzymania się, a nie z samą datą osiemnastych urodzin. Kodeks rodzinny i opiekuńczy reguluje również sytuacje, w których rodzic może wystąpić o uchylenie obowiązku wobec pełnoletniego dziecka.
Po uzyskaniu pełnoletności to dziecko samodzielnie występuje jako osoba uprawniona do alimentów i może podejmować czynności związane z ich dochodzeniem. Jeżeli nadal się uczy i spełnia pozostałe ustawowe warunki, świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego mogą przysługiwać do ukończenia 25. roku życia.
Ponad 61 tys. zł długu na osobę pokazuje, jak długo mogą narastać zaległości
Dane dotyczące Lubelszczyzny pokazują skalę problemu: 1 070 765 392 zł zaległości przypisanych do 17 297 dłużników oznacza średnio 61 903 zł na osobę. W całej Polsce raport przytacza ponad 16,9 mld zł zaległości i 288 tys. dłużników.
Do dyspozycji osoby uprawnionej pozostaje egzekucja komornicza, możliwość skorzystania z Funduszu Alimentacyjnego po spełnieniu ustawowych przesłanek, działania podejmowane wobec dłużnika oraz, w określonych przypadkach, postępowanie karne. Zmiana sytuacji dziecka albo rodziców może dodatkowo uzasadniać ponowne ustalenie wysokości alimentów przez sąd.
Autorem treści jest kancelaria adwokacka Pirożek&Pirożek, zajmująca się m.in. sprawami z zakresu prawa rodzinnego, alimentów oraz spraw spadkowych.
Komentarze