Ismena Cieśla
Tegoroczna kwesta jest szczególna, bo odbywa się już po raz 40. Na cmentarzu przy Lipowej pieniądze zbierają m.in. uczniowie, artyści, samorządowcy i sportowcy. W akcji co roku uczestniczy około 200 osób. Sztab zbiórki mieści się w Polskim Radiu Lublin przy ul. Obrońców Pokoju.
Jak przekazał Artur Komsta, członek zarządu i skarbnik Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Lublina, na razie nie wytypowano jeszcze nagrobków, które zostaną odnowione z pieniędzy z tegorocznej kwesty. Trwają bowiem prace końcowe i procedura odbioru pomników konserwowanych ze środków zebranych w ubiegłym roku.
Chodzi o cztery XIX-wieczne nagrobki: Emilii Speth w sekcji 2, Jancia Wadowskiego w sekcji 3B, Ignasi Kluszewskiej w sekcji 3A oraz nagrobek oznaczony jako NN w sekcji 4B. Ich protokolarny odbiór zaplanowano na listopad 2026 roku. Całkowity koszt konserwacji wyniósł 97 tys. zł.
Coraz droższa renowacja zabytków
Przez 39 lat organizowania kwesty udało się odnowić ponad 300 zabytkowych pomników. W ubiegłym roku zebrano około 102 tys. zł. Rosnące ceny materiałów i specjalistycznych preparatów sprawiają jednak, że za zgromadzone pieniądze można odnowić coraz mniej nagrobków.
Stanisław Santarek ze Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Lublina zwracał uwagę, że wiele pomników wykonano z piaskowca i wapienia. To miękkie kamienie, szczególnie podatne na działanie warunków atmosferycznych.
– Nasze nagrobki wykonane są z miękkiego kamienia, tj. piaskowca i wapienia, bardzo podatnych na wpływy atmosferyczne. Konserwacja nie polega tylko na oczyszczeniu, ale przede wszystkim nasączeniu chemikaliami, które powodują utwardzenie kamienia. Substancje nie są produkowane w Polsce, sprowadzamy je z Europy Zachodniej – wyjaśniał organizator.
Wstępne propozycje dotyczące kolejnych prac obejmowały m.in. ponowną konserwację nagrobków odnawianych około 30 lat temu. Ostateczna lista obiektów do renowacji z tegorocznej zbiórki nie jest jednak jeszcze znana.
Nekropolia z historią Lublina
Cmentarz przy ul. Lipowej ma charakter wielonarodowy i wielowyznaniowy. Spoczywają tu katolicy, prawosławni i ewangelicy. Nekropolia powstała pod koniec XVIII wieku, wówczas daleko poza granicami miasta. Dziś znajduje się w centrum Lublina. Najstarsze nagrobki, należące do członków loży wolnomularskiej, pochodzą z 1811 roku.
Na cmentarzu pochowani są m.in. poeta Józef Czechowicz, kaznodzieja ks. Piotr Ściegienny, bibliofil Hieronim Łopaciński oraz kupiec Jan Mincel, którego nazwisko pojawia się w „Lalce” Bolesława Prusa. Są tu również mogiły żołnierzy różnych armii, a także powstańców styczniowych i żołnierzy Ukraińskiej Republiki Ludowej, którzy w 1920 roku walczyli u boku Polaków przeciwko bolszewikom.
Jedną z historii związanych z nekropolią jest także historia por. Tadeusza Mokrskiego, kapitana marynarki wojennej. W 1939 roku z pamięci wykonał mapę dna Bałtyku, która pomogła internowanemu ORP „Orzeł” wydostać się z portu w Tallinie i dotrzeć do Anglii. Rok później Mokrski zaginął na Morzu Północnym wraz z całą załogą okrętu. Na cmentarzu przy Lipowej znajduje się poświęcona mu symboliczna tablica epitafijna.
Jubileuszowa kwesta potrwa do niedzieli 1 listopada. Datki można przekazywać wolontariuszom na cmentarzu w godzinach od 8 do 18.
Komentarze