Katarzyna Nakonieczna
W Polsce około 1,4 mln dzieci w wieku 7–12 lat korzysta z platform cyfrowych i komunikatorów. Ponad 30 proc. młodych osób nadużywa Internetu, a przeszło 60 proc. doświadcza przemocy rówieśniczej, w tym także cyberprzemocy.
Poseł Michał Krawczyk podczas konferencji prasowej zwrócił uwagę, że dzieci coraz wcześniej uzyskują dostęp do mediów społecznościowych, które zaczynają pełnić funkcję podstawowego środowiska socjalizacyjnego. – Tradycyjne przestrzenie kształtowania osobowości, takie jak dom, szkoła czy podwórko, są dziś wypierane przez świat online – podkreślił. Jak zaznaczył, obecne pokolenie to „pokolenie online”, a odpowiedzialność za stworzenie niekontrolowanego środowiska cyfrowego spoczywa na dorosłych.
W komisji kierowanej przez posłankę Monikę Rosę rozpoczęto prace nad projektem ustawy, która ma „uporządkować świat mediów społecznościowych” i zwiększyć poziom ochrony nieletnich użytkowników. Jednym z kluczowych założeń jest wprowadzenie ustawowego limitu wieku dostępu do platform społecznościowych, a także ograniczenie korzystania z telefonów w szkołach.
Próg „dojrzałości cyfrowej” i sankcje dla platform
Zdaniem projektodawców przestrzeń cyfrowa sprzyja eskalacji zjawisk, które w świecie realnym podlegają jednoznacznym sankcjom – przemocy, nawoływaniu do samookaleczeń czy samobójstw.
– Problemem stają się komunikatory, które zaczynają pełnić rolę nowego darknetu. To nieograniczony dostęp do pornografii, przemocy, hejtu i mowy nienawiści. Dochodzą do tego narzędzia AI, które potrafią generować spreparowane, rozbierane zdjęcia na podstawie dowolnej fotografii. Musimy coś z tym zrobić – mówiła Monika Rosa, wskazując, że kryzys psychiczny młodych ludzi i uzależnienia cyfrowe nie są zjawiskiem przypadkowym.
Projekt przewiduje wyznaczenie progu tzw. dojrzałości cyfrowej na 15. rok życia. Platformy, które nie wdrożą skutecznych mechanizmów weryfikacji wieku, miałyby podlegać wysokim sankcjom finansowym.
Do kwestii egzekwowania przepisów odniosła się również posłanka Dorota Łoboda. – Cóż z tego, że aby wejść na niektóre serwisy społecznościowe trzeba mieć 13 lat, a na portale pornograficzne 18 lat, skoro w praktyce nikt tego nie weryfikuje. Jeśli w debacie o edukacji zdrowotnej pojawiały się obawy, że dzieci zbyt wcześnie zetkną się z tematyką seksualności, to dziś pokazujemy, że chcemy działać odpowiedzialnie: ograniczać dostęp do treści szkodliwych i wprowadzać do szkół higienę cyfrową oraz edukację medialną – podkreśliła.
Inspiracje zagraniczne
Politycy Koalicji Obywatelskiej, przygotowując projekt ustawy, powołują się na doświadczenia innych państw. Ograniczenia dostępu do mediów społecznościowych dla osób poniżej 16. roku życia wprowadziła m.in. Australia. Podobne rozwiązania analizują obecnie także Dania, Francja oraz Hiszpania.
Jednocześnie zwrócono uwagę na praktyczne trudności związane z weryfikacją wieku. W Australii testowano 27 różnych metod, w tym rozwiązania biometryczne, które – jak wskazują autorzy projektu – w praktyce mogą być zbyt łatwe do obejścia.
Konsultacje w Lublinie
Pierwsze konsultacje założeń projektu odbyły się w Lublin, na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej. Wydarzenie współorganizował Wydział Politologii i Dziennikarstwa UMCS, Kuratorium Oświaty oraz Urząd Miasta. W debacie uczestniczyła m.in. Magdalena Bigaj, która mówiła o wykorzystaniu polskich i międzynarodowych doświadczeń w zakresie higieny cyfrowej.
Posłowie zapowiadają kontynuację konsultacji w kolejnych miastach. Celem ma być dopracowanie projektu w dialogu z rodzicami i kadrą pedagogiczną, tak aby – jak podkreślają – odpowiedzialność za bezpieczeństwo dzieci w sieci była współdzielona przez rodziny, państwo oraz globalne platformy cyfrowe.
Harmonogram prac
Projekt ustawy obejmuje dwa zasadnicze obszary:
ograniczenie korzystania z telefonów w szkołach – planowany termin wdrożenia to wrzesień 2026 r.;
wprowadzenie skutecznej weryfikacji wieku na platformach cyfrowych – do końca grudnia 2026 r. Ministerstwo Cyfryzacji ma wypracować narzędzie umożliwiające praktyczne egzekwowanie nowych przepisów.
Równolegle projektodawcy zapowiadają wzmocnienie edukacji medialnej oraz wprowadzenie do programów szkolnych elementów higieny cyfrowej.
Komentarze