Co suplementować w ciąży, a na co uważać?

Świadoma suplementacja w ciąży – czyli jaka?

Świadoma suplementacja w ciąży powinna być prowadzona zgodnie z rekomendacjami ekspertów, a przede wszystkim dopasowana do indywidualnych potrzeb zdrowotnych kobiety. Choć istnieją uniwersalne zasady, warto dobrać preparat zgodnie z zaleceniami lekarza – najlepiej jeszcze zanim zajdzie się ciążę.

– Wizyta prekoncepcyjna jest bardzo ważna, bo to właśnie wtedy trzeba rozpocząć suplementację przyszłej mamy. Żeby weszła w ciążę bezpiecznie, przez co najmniej trzy miesiące powinna stosować tzw. donory metylacji, czyli aktywną formę kwasu foliowego, cholinę oraz witaminy B6 i B12 – wyjaśnia prof. dr hab. Rafał Stojko, prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w podcaście „Co się zmieniło w zaleceniach suplementacji dla kobiet w ciąży i dlaczego?”⁴. – Taka suplementacja w ciąży zwiększa szanse na prawidłowe zapłodnienie i ogranicza ryzyko rozwoju niektórych wad wrodzonych – dodaje⁴.

Suplementacja w ciąży krok po kroku – czego potrzebuje organizm?

Zapotrzebowanie na poszczególne składniki zmienia się w kolejnych etapach ciąży ^1,2.

Co najmniej 3 miesiące przed ciążą wskazane są przede wszystkim:

• kwas foliowy lub jego aktywna forma 5-MTHF (400–800 µg) – wysycenie organizmu folianami chroni dziecko przed wadami cewy nerwowej¹;
• cholina i witaminy B6, B12 – jako donory grup metylowych wspierają prawidłową metylację DNA i regulację ekspresji genów¹.

I trymestr ciąży to okres, w którym rekomendowane są:

• kontynuacja podaży folianów, choliny oraz witamin B6 i B12¹;
• jod (200 µg) – wspiera pracę tarczycy mamy i rozwój układu nerwowego dziecka²;
• witamina D3 (1500–2000 j.m.) – w polskich warunkach jej niedobór jest bardzo częsty, a również jest istotna dla zdrowia mamy i dziecka²;
• DHA (od 200 mg) – z myślą o wsparciu organogenezy, czyli formowania tkanek dziecka³.

Od II trymestru ciąży rekomenduje się:

• utrzymanie wszystkich powyższych składników;
• stopniowy wzrost podaży DHA – wraz z rozwojem mózgu i siatkówki dziecka zapotrzebowanie rośnie najnowsze rekomendacje mówią o „kroczącym” wzroście podaży do 400–600 mg, a nawet do 1000 mg przy ryzyku przedwczesnego porodu³.

Czego unikać przy suplementacji w ciąży?

Przede wszystkim przy suplementacji w ciąży należy unikać preparatów, które mają przeładowany skład. Mogłoby się wydawać, że im jest on bogatszy, tym lepiej, ale w praktyce bywa to szkodliwe.

– To moim zdaniem błąd wielu dostępnych na rynku preparatów: zawierają wszystko, co tylko można sobie wymyślić, „bo być może pacjentka źle się odżywia, bo być może czegoś jej zabraknie…”. Nie wolno tego robić – ostrzega prof. Stojko⁴.

Najbardziej wyrazistym przykładem jest żelazo. Według rekomendacji PTGiP suplementuje się je dopiero po stwierdzeniu niedokrwistości – gdy stężenie hemoglobiny spada poniżej 11 g/dl². Podawane „profilaktycznie”, bez wyraźnej przyczyny, może zwiększać ryzyko rozwoju nadciśnienia ciążowego i niewydolności łożyska⁴! Dlatego ciężarnym zaleca się regularną kontrolę stężeń hemoglobiny oraz ferrytyny, której poziom mówi o poziomie zapasów żelaza w organizmie⁵.

Wniosek? Świadoma suplementacja w ciąży zaczyna się od konsultacji z lekarzem i powinna być prowadzona w zgodzie z aktualną wiedzą naukową – tak, by zwiększyć szanse na zdrowy rozwój dziecka i szczęśliwy poród.

Bibliografia

1. Seremak-Mrozikiewicz A., Bomba-Opoń D., Drews K., Kaczmarek P., Wielgoś M., Sieroszewski P.: Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji aktywnych folianów, choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu. PTGiP, 2024.
2. Zimmer M., Sieroszewski P., Oszukowski P., Huras H., Fuchs T., Pawłosek A.: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2020; 5(4): 170–181.
3. Kamiński K., Wietrak E., Popiel M.: Rola kwasu dokozaheksaenowego (DHA) w ciąży. Jaką dawkę stosować? Ginekologia Polska Medical Project 2011; 3(21): 113–127.
4. Podcast: „Co się zmieniło w zaleceniach suplementacji dla kobiet w ciąży i dlaczego?” Rozmowa z Prof. dr n. med. Rafałem Stojko. Prezesem Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników: https://www.youtube.com/watch?v=E3KRywMCNAM.
5. Misztal-Szkudlińska M., Ośko J., Brzezińska-Rojek J., Sagatovych S., Grembecka M.: Suplementy diety i żywność wzbogacana jako środki umożliwiające uzupełnienie diety w żelazo. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość 2023; 30, 2(135): 5–17.

ARTYKUŁ SPONSOROWANY.
Treści zawarte w niniejszym materiale mają charakter wyłącznie informacyjny oraz promocyjny i nie stanowią porady medycznej, lekarskiej ani farmaceutycznej. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za skutki wynikające z zastosowania informacji zawartych w artykule, w tym za dobór i dawkowanie suplementów bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem prowadzącym. Każda decyzja o rozpoczęciu suplementacji w ciąży powinna być skonsultowana z lekarzem prowadzącym.