Jan Mazurek
Przemysław Czarnek w poniedziałek 14 września wystąpił w RadiuZet. Prowadzący program Bogdan Rymanowski zapytał polityka Prawa i Sprawiedliwości z Lubelszczyzny, czy jego zdaniem Polska powinna przywrócić powszechny pobór do wojska.
- W pewnym zakresie tak. Nie w takim jak w PRL, czyli dwa lata normalnego wojska i trzy lata marynarki wojennej, bo tak stawiane pytanie zawsze nas cofa do tamtego czasu, który nie był dobry. Natomiast przeszkolenie wojskowe dla wszystkich mężczyzn, którzy fizycznie nadają się do służby, powinno być obowiązkowe w sytuacji, w jakiej jesteśmy obecnie. Każdy powinien wiedzieć, jak bronić Rzeczypospolitej Polskiej. W tym zakresie tak zwana powszechna służba wojskowa powinna być przywrócona – powiedział kandydat PiS na premiera w wyborach parlamentarnych zaplanowanych na 2027 rok.
Słowa posła Czarnka wzbudziły duże emocje. Sprawdziliśmy więc, jak obowiązkowa służba wojskowa funkcjonuje w różnych krajach Europy.
Obowiązkowa służba wojskowa w Polsce i Europie
W Austrii mężczyźni odbywają sześciomiesięczną służbę. W Chorwacji, która przywróciła pobór w 2026 roku, służba trwa dwa miesiące. Na Cyprze jest znacznie dłuższa i obejmuje czternaście miesięcy.
W Finlandii obowiązek wojskowy dotyczy mężczyzn, a służba trwa od stu sześćdziesięciu pięciu do trzystu czterdziestu siedmiu dni, w zależności od rodzaju szkolenia. W Estonii poborowi spędzają w wojsku osiem albo jedenaście miesięcy. Na Litwie służba trwa dziewięć miesięcy. W Grecji jest to zasadniczo dziewięć miesięcy, choć w niektórych przypadkach obowiązek może zostać wydłużony do roku.
Nieco inaczej rozwiązano to na Łotwie. Obowiązek dotyczy mężczyzn, a służba trwa zasadniczo jedenaście miesięcy. W pierwszej kolejności przyjmowani są ochotnicy. Jeśli jest ich zbyt mało, brakująca liczba osób jest wybierana w drodze losowania. W Danii system obejmuje zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Od 2026 roku służba trwa jedenaście miesięcy, z czego pięć miesięcy przeznaczonych jest na szkolenie podstawowe, a sześć na służbę operacyjną.
Szwecja i Norwegia stosują natomiast selektywny model poboru. Obowiązek wojskowy obejmuje tam kobiety i mężczyzn, ale do służby trafia tylko część osób z danego rocznika. W Szwecji służba trwa zasadniczo od dziewięciu do piętnastu miesięcy, a w Norwegii pierwsza służba trwa zazwyczaj dwanaście miesięcy. Wraz ze służbą w rezerwie obowiązek może tam obejmować łącznie do dziewiętnaście miesięcy.
Obowiązkowy pobór funkcjonuje również w Szwajcarii, gdzie dotyczy mężczyzn. Kobiety mogą zgłosić się do służby dobrowolnie. W Turcji mężczyźni odbywają zasadniczo sześciomiesięczną służbę. W Mołdawii standardowa służba trwa dwanaście miesięcy, choć dla niektórych osób, między innymi absolwentów szkół wyższych, przewidziano wariant trzymiesięczny.
Obowiązek służby wojskowej dotyczy także mężczyzn w Azerbejdżanie i Armenii, gdzie od 2025 roku trwa ona osiemnaście miesięcy. W Rosji pobór obejmuje mężczyzn w wieku od osiemnastu do trzydziestu lat, a służba trwa dwanaście miesięcy.
Osobną sytuację mamy oczywiście na Ukrainie. W związku z trwającą wojną nie funkcjonuje tam klasyczny pokojowy pobór, a system mobilizacji. Z kolei Serbia przygotowuje się do przywrócenia obowiązkowej służby, ale obecnie nadal opiera się ona na zasadzie dobrowolności. Planowany okres służby dla mężczyzn ma wynosić siedemdziesiąt pięć dni. Niemcy również nie mają obecnie powszechnego poboru. Nowy system zakłada dobrowolną służbę, choć mężczyźni mają zostać objęci obowiązkową kwalifikacją wojskową.
W Polsce obecnie nie ma obowiązkowej służby wojskowej w czasie pokoju. Jest obowiązek kwalifikacji wojskowej i istnieją przepisy pozwalające na powołanie w określonych sytuacjach, ale zwykły młody obywatel nie jest obecnie automatycznie kierowany na kilkumiesięczną służbę zasadniczą.
Komentarze