Katarzyna Nakonieczna
Szacuje się, że co czwarta osoba z cukrzycą w ciągu życia będzie miała ranę na stopie. Konsekwencje mogą być bardzo poważne. Światowe dane wskazują, że w ciągu pięciu lat od wystąpienia owrzodzenia cukrzycowego umiera trzech na dziesięciu pacjentów. Jeśli dochodzi do amputacji kończyny, ryzyko śmierci wzrasta do 50 proc.
– Cukrzycowa choroba stóp to jedno z najpoważniejszych powikłań cukrzycy. Nie można czekać, aż pojawi się ból czy rana zacznie się powiększać. Wczesne rozpoznanie zmian i szybkie wdrożenie leczenia mają ogromne znaczenie – podkreśla dr n. med. Daria Gorczyca-Siudak, specjalistka chorób wewnętrznych i diabetolog z Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie.
Jak wyjaśnia lekarka, zagrożenie wynika między innymi z uszkodzenia nerwów i zaburzeń krążenia. Pacjent może nie odczuwać bólu, ucisku czy wysokiej temperatury. W efekcie nie zauważa urazu, który z czasem może przekształcić się w poważne owrzodzenie. Ryzyko zmian w obrębie stóp może dotyczyć również osób ze stanem przedcukrzycowym.
Stopy trzeba kontrolować każdego dnia
Podstawą ochrony przed zespołem stopy cukrzycowej jest utrzymywanie prawidłowego poziomu cukru we krwi oraz systematyczna kontrola stóp. To prosta czynność, która powinna stać się codziennym nawykiem każdego diabetyka.
Na co zwracać uwagę? Przede wszystkim na otarcia, pęknięcia, zaczerwienienia, odciski i wszelkie zmiany skórne. Nie należy bagatelizować nawet niewielkich uszkodzeń. Ważne jest także odpowiednie obuwie – wygodne, nieuciskające, wykonane z naturalnych materiałów i z wystarczająco szerokimi noskami.
Ostrożność jest konieczna również podczas codziennej kąpieli. Osoby z neuropatią cukrzycową mogą nie rozpoznać, że woda jest zbyt gorąca, i nieświadomie doprowadzić do poparzenia. Niewskazane jest także długotrwałe moczenie stóp. Skórę należy regularnie nawilżać i natłuszczać, stosując odpowiednie preparaty pielęgnacyjne, okresowo również te zawierające mocznik.
– Każdego dnia należy poświęcić chwilę na dokładne obejrzenie stóp. Istotny jest również właściwy dobór obuwia i systematyczna pielęgnacja skóry. Jeśli pojawi się coś niepokojącego, trzeba zgłosić się do lekarza lub pielęgniarki mającej doświadczenie w leczeniu tego typu problemów – radzi dr Daria Gorczyca-Siudak.
Nawet zagojona rana może powrócić
Walka ze stopą cukrzycową nie kończy się w momencie zagojenia owrzodzenia. Problem może powracać, i to bardzo często. Statystyki pokazują, że u około 40 proc. pacjentów rana pojawia się ponownie w ciągu roku, a w ciągu trzech lat odsetek nawrotów sięga 60 proc.
Dlatego osoby, które przeszły już epizod owrzodzenia, muszą szczególnie dbać o stopy i pozostawać pod stałą opieką specjalistów.
– Rozpoznanie cukrzycowej choroby stóp oznacza dla pacjenta konieczność nieustannej troski o zachowanie kończyn. Nie można zapominać o profilaktyce nawet wtedy, gdy rana już się zagoiła. Każda niepokojąca zmiana powinna być konsultowana ze specjalistą – zaznacza diabetolog.
Ponad 2900 pacjentów z cukrzycową chorobą stóp w regionie
Problem dotyczy również mieszkańców Lubelszczyzny. Z danych Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ wynika, że w ciągu pierwszych dziesięciu miesięcy tego roku z powodu cukrzycy leczyło się w regionie ponad 112 tys. osób. Ponad 2900 pacjentów korzystało ze świadczeń związanych z cukrzycową chorobą stóp.
– Dane te pokazują, jak duże znaczenie ma edukacja zdrowotna i zapobieganie powikłaniom cukrzycy – informuje Magdalena Musiatowicz z Zespołu Komunikacji Społecznej i Promocji Lubelskiego OW NFZ.
NFZ zaprasza diabetyków. Badanie potrwa tylko 10 minut
Z okazji Tygodnia Świadomości Stopy Cukrzycowej przygotowano akcję bezpłatnych badań profilaktycznych. Skorzystać z nich będzie można w ośmiu placówkach medycznych w Lublinie, Świdniku, Łukowie, Białej Podlaskiej i Zamościu.
Badania odbywają się po wcześniejszym umówieniu konkretnego terminu. Lista placówek oraz numery telefonów do rejestracji dostępne są na stronie:
https://ptlr.org/tydzien-swiadomosci-stopy-cukrzycowej/mapa-placowek
Koordynatorem akcji jest Instytut Medycyny Wsi w Lublinie przy ul. Jaczewskiego 2.
Dodatkową możliwość skorzystania z profilaktyki przygotował Lubelski Oddział Wojewódzki NFZ. W piątek, 13 listopada 2026 roku, w godz. 9–14, w Sali Obsługi Klientów NFZ przy ul. Nadstawnej 2–4 w Lublinie odbędą się bezpłatne badania stóp.
Zaproszenie skierowane jest do wszystkich osób z rozpoznaną cukrzycą, niezależnie od jej typu i czasu trwania, które nie mają zdiagnozowanego zespołu stopy cukrzycowej.
Badania przeprowadzi lekarz diabetolog, ekspert Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran. Cała procedura zajmie około 10 minut. Specjalista oceni czucie dotyku, sprawdzi tętno na tętnicach stóp i przeprowadzi krótki wywiad. Następnie określi indywidualne ryzyko powstania owrzodzeń oraz przekaże wskazówki dotyczące pielęgnacji i ewentualnego dalszego leczenia.
Komentarze