4 czerwca 1989: To był wyjątkowo szczęśliwy dzień

Częściowo wolne wybory \"Solidarność” uzgodniła ze stroną rządową kilka tygodni wcześniej przy Okrągłym Stole. Ich wynik był wielką niewiadomą. W gronie partyjnym martwiono się, jak opinia zachodnia przyjmie sytuację, gdy \"Solidarność” nie zdobędzie ani jednego mandatu. Opozycja z kolei zastanawiała się, jak powinna się zachowywać w parlamencie, w którym spodziewano się zdobyć kilkanaście lub trochę więcej mandatów. - Wszyscy wtedy o tym dyskutowali. Przyszłość była przecież niepewna - tłumaczy Anna Suszyna, wtedy nauczycielka w III LO w Lublinie, dziś dyrektor tej szkoły. - Dzięki Bogu 4 czerwca 1989 roku okazał się bardzo szczęśliwym dniem. W wyborach do Sejmu wybierano 460 posłów. 35 z krajowej listy wyborczej, a pozostałych spośród 1682 kandydatów. Lista krajowa (która miała zapewnić działaczom centralnym PZPR miejsce w Sejmie) przepadła - dostało się z niej tylko dwóch kandydatów. Spośród 264 miejsc zarezerwowanych dla PRL-owskiego rządu w pierwszej turze zostały obsadzone tylko trzy. W dodatku, całą trójkę popierała \"S”. Jedną z tych trzech osób była Teresa Liszcz, startująca w okręgu nr 55 w Lublinie i ubiegająca się o mandat ZSL (uzyskała 59 proc. głosów). Olbrzymi sukces odniosła \"Solidarność”, która na 161 możliwych mandatów poselskich zdobyła w pierwszej turze 160 miejsc. - Pamiętam, że jechałem akurat do Warszawy, gdy ogłaszali te wyniki - wspomina prof. Zdzisław Cackowski, wówczas rektor lubelskiego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. - Przyjąłem je bez wielkiego zaskoczenia. W drugiej turze, 18 czerwca, o 294 spośród 295 nieobsadzonych mandatów poselskich konkurowali kandydaci strony rządowej. Wygrywali zwykle ci wskazani przez \"S”. Opozycja wywalczyła też ostatni wolny mandat sejmowy. W wyborach do Senatu \"S” zdobyła łącznie 99 mandatów na 100 (92 w pierwszej i 7 w drugiej turze). Jedynym senatorem niezwiązanym z opozycją został niezależny kandydat Henryk Stokłosa. - Nikt się nie spodziewał, że tak łatwo pójdzie, że komunizm pryśnie jak bańka mydlana - przyznaje Krzysztof Cugowski, lider Budki Suflera. - Komuniści za wszelką cenę chcieli nam wbić do głów, że bez jakiegoś kataklizmu czy wojny światowej tego reżimu nie da się obalić. 23 czerwca posłowie i senatorowie wybrani z list \"S” utworzyli wspólnie Obywatelski Klub Parlamentarny, którego przewodniczącym został Bronisław Geremek. Wyborcza klęska komunistów uniemożliwiła im powołanie rządu z własnym premierem. 24 sierpnia na czele koalicyjnego gabinetu stanął Tadeusz Mazowiecki. Ceną za to był wybór generała Wojciecha Jaruzelskiego na prezydenta Polski. * W wyborach 4 czerwca frekwencja w kraju wyniosła ok. 62,11 proc. A na Lubelszczyźnie? W Lublinie - 59 proc., w Kraśniku - 61 proc., w Puławach - 62,4 proc., w Lubartowie - 57,5 proc. * W drugiej turze - 18 czerwca - frekwencja była już znacznie niższa - ok. 25 proc. w całym kraju. Powód? O 294 spośród 295 nie obsadzonych mandatów poselskich konkurowali kandydaci strony rządowej. Sejm - I tura Województwo bialskopodlaskie Jacek Szymanderski - 100 497 głosów Województwo chełmskie Eugeniusz Ujas - 55 401 Województwo lubelskie Okręg nr 55 w Lublinie Teresa Liszcz - 110 433 Tadeusz Mańka - 114 871 Okręg nr 56 w Kraśniku Zygmunt Łupina - 55 808 Okręg nr 57 w Puławach Ignacy Czeżyk - 62 183 Okręg nr 58 w Lubartowie Janusz Rożek - 49 743 Województwo zamojskie Henryk Wujec - 172 509 Stanisław Majdański - 150 692 Sejm - II tura Województwo bialskopodlaskie Seweryn Ostapiuk - 18 898 Franciszek Stefaniuk - 20 611 Józef Oleksy - 22 831 Województwo chełmskie Tadeusz Badach - 18 222 Zygmunt Karczewski- 29 297 Zdzisław Zambrzycki - 17 524 Województwo lubelskie Okręg nr 55 w Lublinie Izabella Sierakowska - 34 382 Kazimierz Czerwiński - 49 620 Bonawentura Ziemba - 28 121 Okręg nr 56 w Kraśniku Irena Gil - 7 869 Antoni Pieniążek - 9 819 Okręg nr 57 w Puławach Czesław Kosiński - 24 894 Jan Rajtar - 16 335 Okręg nr 58 w Lubartowie Marian Starownik - 13 090 Województwo zamojskie Ryszard Bartosz- 53 508 ZbignieKawałko w - 57 287 Jan Kowalik - 53 479 Senat - I tura Województwo bialskopodlaskie Andrzej Czapski - 91 328 Mieczysław Trochimiuk - 91 281 Województwo chełmskie Eugeniusz Wilkowski - 52 258 Andrzej Szczepkowski - 50 501 Województwo lubelskie Henryk Stępniak - 293 321 Adam Stanowski - 283 595 Województwo zamojskie Wiesław Lipko - 165 943 Janusz Woźnica - 159 487 W nowo wybranym Sejmie, zgodnie z ustaleniami \"Okrągłego Stołu\", 35 proc. mandatów znalazło się w rękach przedstawicieli strony opozycyjno-solidarnościowej. Oznacza to, że \"Solidarność\" reprezentowało 161 posłów. Z kolei stronie koalicyjnej przypadło 299 mandatów, co stanowi 65 proc. ogółu. I tak: 173 posłów reprezentowało PZPR, 76 - ZSL, 27 - SD, 10 - PAX, 8 - UchS oraz 5 - PZKS. Marszałkiem Sejmu wybrano Mikołaja Kozakiewicza (ZSL). W Senacie ze 100 miejsc 99 przypadło kandydatom rekomendowanym przez Komitet Obywatelski \"Solidarność”. Pozostałe miejsce zajął, określający siebie jako osobę niezależną, Henryk Stokłosa. Marszałkiem Senatu wybrano Andrzeja Stelmachowskiego (OKP).