Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Magazyn

29 maja 2008 r.
15:20
Edytuj ten wpis

Znachorzy i bohaterowie

0 0 A A

Chyba mało kto wie, że powiedzenie "pijany w sztok” ma związek z lubelskim aptekarstwem - śmieje się dr Andrzej Wróbel.

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
Kierownik Zakładu Historii Nauk Medycznych Uniwersytetu Medycznego w Lublinie opowiada historię sprzed 200 lat.

- Na Starym Mieście, w kamienicy przy Rynku 13 miał aptekę Michał Sztok. Był jej trzynastym właścicielem. Kajetan Koźmian pisał o nim, że pił na umór i miał liczną gromadkę dzieci. Można się zastanawiać, czy pił, bo miał dużo dzieci, czy miał dużo dzieci, bo pił. W każdym razie, apteka podupadała, a na pijanego mówiło się, że upił się jak Sztok - opowiada Wróbel.

Trochę historii

W 1506 roku król Zygmunt Stary nadał wyłączny przywilej założenia apteki w Lublinie Marcinowi z Grodziska za zasługi, jakie oddał królowi w wojnie moskiewskiej. W aptekach, które funkcjonowały już jako świeckie, było to samo co w przyklasztornych, a także leki czy medykamenty znachorskie. Stosowano wydaliny i wydzieliny, części gadów, płazów i różnych zwierząt.

- Często zalecano je trafnie - uważa doktor. - Na przykład na oczy okłady z surowej wątroby. Wątroba ma dużą zawartość witaminy "A”. Niektórym chorym zalecano urynoterapię do dziś nawet stosowaną.

Jak twierdzi A. Wróbel, najbardziej znaczący okres lubelskiego aptekarstwa to lata międzywojenne. W tym wąskim kręgu ludzi były postacie tragiczne i piękne, i godne potępienia. W ich życie brutalnie wkraczała historia.

Zdrajcy i bohaterowie

- Apteki często zmieniały adresy. Apteka Sztoka przeniosła się na Królewską 4 i po latach przejął ją Tomasz Rychter. Gdy w 1833 roku zawiązał się w Lublinie spisek niepodległościowy, Rychter zdradził i jako zdrajca przeszedł do historii.

W 1944 roku pijany w sztok radziecki czołgista zburzył dawną aptekę Sztoka, która już mieściła się przy Krakowskim Przedmieściu 14b.

Wojna i okupacja obnażała charaktery ludzi. Również aptekarzy. Elitarna, ale niewielka grupa ludzi najbardziej okrutnych represji doznała po wojnie w latach szalejącego, stalinowskiego terroru. - Jednym z najbogatszych ludzi w Lublinie był Emil Żółtowski. Nie krył się z tym. W 1926 roku kupił aptekę przy kościele św. Ducha.

Jeździł zrobionym na zamówienie czerwono perłowym mercedesem, nie wędkował, ale miał niezwykłą kolekcję wędek w tym jedną wysadzaną brylantami, nie palił, ale miał wybór najprzedniejszych cygar, jeździł na polowania z arystokracją - wylicza Wróbel. - W piwnicach domu miał wytwórnię i kolekcję nalewek, choć sam nie pił.

Konspira

Przyszła wojna. Żółtowski gościł Niemców u siebie. - A w jego aptece trwała działalność konspiracyjna. Wydawano leki dla więźniów Zamku i Majdanka. Trucizny i cyjanek dla tych, którzy nie mogli znieść tortur.

Podobno między mieszkaniem aptekarza, a kościołem św. Ducha było tajemne przejście. Wspólnie z księdzem Janem Fiutą-Faczyńskim wystawiali polsko brzmiące metryki Żydom, produkowali fałszywe dokumenty - opowiada doktor.

W '44, z chwilą wkroczenia sowietów do Lublina, sąd pozbawił Żółtowskiego majątku, praw obywatelskich i skazał na więzienie jego i jego żonę. Ona wyszła i przypuszczalnie opłaciła sowicie wypuszczenie Żółtowskiego. Był schorowany, wyniszczony, cierpiący.

Żyd wieczny tułacz

Niezwykłą postacią był aptekarz Stanisław Lichtson związany z Kazimierzem. Zamieszkał tam ok. 1913 roku, ale już dwa lata później prowadził aptekę w Rosji, gdzie zastała go rewolucja.

Został aresztowany i skazany na śmierć. - Jego żona Maria była znajomą siostry Dzierżyńskiego. Dotarła do niego wstawiając się za mężem. Dzierżyński wydał rozkaz i w 1918 roku Lichtson był już wolny.

Ten od razu przyjechał do Kazimierza, gdzie zbudował dom i prowadził aptekę.
- Lichtson był przyjacielem malarzy, artystów i literatów. Tuwima, Słonimskiego, Kuncewiczów. Po wybuchu wojny przybiegł do niego Kuncewicz z krzykiem, że trzeba uciekać.

Załadowali się od razu do auta i z Pruszkowskim jako kierowcą ruszyli na wschód. Gdy za Kowlem zabrakło paliwa, malarz postanowił wrócić. Lichtsonowie pojechali do Samarkandy. Pruszkowski źle wybrał - został rozstrzelany w Warszawie. Aptekarz zaś po wojnie osiadł w Łodzi, jego córka Anna do dziś mieszka w Szwecji.

Historia aptekarstwa na Lubelszczyźnie i historie ludzi związanych z tym zawodem są zwierciadłem naszych narodowych dziejów i jednocześnie lustrem ludzkich charakterów. Spisane zajęłyby kilka tomów.

Komentarze 0

Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.
Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.

Skomentuj

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:
Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Beata Szydło w Lublinie. Gorąco podczas wiecu na placu Litewskim [wideo]
Na żywo
galeria
film

Beata Szydło w Lublinie. Gorąco podczas wiecu na placu Litewskim [wideo] 0 9

O godz. 17:30 rozpocznie się na Placu Litewskim w Lublinie spotkanie wicepremier Beaty Szydło z mieszkańcami Lublina i regionu.

Wypadek w Uściążu. Zginął motocyklista, miał 26 lat

Wypadek w Uściążu. Zginął motocyklista, miał 26 lat 1 3

26-letni motocyklista zginął w wypadku w miejscowości Uściąż w powiecie opolskim. Mężczyzna nie miał prawa jazdy

Marcin Gortat i Alicja kupili konie w Janowie Podlaskim. Co się stanie ze zwierzętami?

Marcin Gortat i Alicja kupili konie w Janowie Podlaskim. Co się stanie ze zwierzętami? 0 1

W Janowie Podlaskim Marcin Gortat z Alicją Bachleda-Curuś pojawili się jakiś czas temu. Znany koszykarz sprezentował ukochanej dwa konie arabskie. Co stanie się z piękną klaczą i ogierem, po tym jak para się rozstała?

Wystawa malarstwa Mieczysława Maławskiego
28 września 2018, 18:00

Wystawa malarstwa Mieczysława Maławskiego 1 0

Co Gdzie Kiedy. W piątek, 28 września o godz. 18 w Galerii Krańcowej DDK Bronowice (ul. Krańcowa 106) odbędzie się wernisaż wystawy malarstwa Mieczysława Maławskiego.

Radni PiS: Czy urzędników marszałka zmuszono do udziału w pikiecie politycznej?
galeria
film

Radni PiS: Czy urzędników marszałka zmuszono do udziału w pikiecie politycznej? 34 30

O udostępnienie kserokopii książki wyjść pracowników urzędu marszałkowskiego proszą marszałka radni Prawa i Sprawiedliwości. I pytają, czy urzędnicy zostali zmuszeni do uczestnictwa w pikiecie w trakcie konferencji prasowej ich ugrupowania i czym tym, którzy odmówili, grożą konsekwencje służbowe.

Niedźwiedź Wojtek patronem przedszkola. "Byłyśmy zaskoczone, że dzieci taka tematyka interesuje"

Niedźwiedź Wojtek patronem przedszkola. "Byłyśmy zaskoczone, że dzieci taka tematyka interesuje" 3 1

To jedyne bezimienne przedszkole w Świdniku, ale to niedługo się zmieni, o ile radni dadzą zgodę. Przedszkole nr 4 ma nosić imię Kaprala Niedźwiedzia Wojtka. To „miś” przygarnięty przez żołnierzy II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa.

Kukiz'15 zawiadamia prokuraturę. Uniemożliwiono im start w wyborach?

Kukiz'15 zawiadamia prokuraturę. Uniemożliwiono im start w wyborach? 1 6

Komitet Kukiz'15 w Białej Podlaskiej zawiadomił prokuraturę. Zdaniem pełnomocnika doszło do przywłaszczenia dokumentów wyborczych.

Lubelskie Pszczółki zagrają w III Memoriale Profesora Stanisława Łęgowskiego

Lubelskie Pszczółki zagrają w III Memoriale Profesora Stanisława Łęgowskiego 0 1

Koszykarki Pszczółki Polski Cukier AZS UMCS Lublin przygotowują się do drugiego sparingowego sprawdzianu, tym razem w Toruniu. Warto jednak skupić się na tym, co zobaczyliśmy podczas pierwszych spotkań towarzyskich w Lublinie

IPN wzywa do usunięcia orła z pomnika żołnierzy. Nikt nie chce za to zapłacić

IPN wzywa do usunięcia orła z pomnika żołnierzy. Nikt nie chce za to zapłacić 2 13

IPN wezwał wspólnotę rolników do przerobienia pomnika poświęconego polskim żołnierzom forsującym Wisłę w 1944 roku w Puławach. Problem w tym, że jest to spory koszt i nikt nie chce go ponosić.

Dzisiaj nabór do ZPiT "Powiśle"

Dzisiaj nabór do ZPiT "Powiśle" 2 0

Dzieci w wieku 5-8 lat, które lubią taniec, mają szansę trafić do Zespołu Pieśni i Tańca "Powiśle". Instruktorzy zapraszają do udziału w naborze do grupy chłopców i dziewczynek.

Zwolennicy Żuka pokazali "Listę Wstydu". Przeciwko czemu głosował Tułajew i PiS?

Zwolennicy Żuka pokazali "Listę Wstydu". Przeciwko czemu głosował Tułajew i PiS? 96 70

Zwolennicy obecnego prezydenta skrytykowali kandydata PiS na to stanowisko – posła Sylwestra Tułajewa - za to, że będąc radnym głosował przeciw kolejnym budżetom miasta.

"Tchórze! Kłamcy!". Ostre spięcie na konferencji PiS, przyszedł marszałek z PSL i urzędnicy [wideo]
galeria
film

"Tchórze! Kłamcy!". Ostre spięcie na konferencji PiS, przyszedł marszałek z PSL i urzędnicy [wideo] 184 87

– Województwu lubelskiemu grozi utrata 80 mln euro z funduszy unijnych – mówił podczas wizyty w Lublinie minister inwestycji i rozwoju Jerzy Kwieciński. Jego słowom natychmiast zaprzeczył marszałek Sławomir Sosnowski, który na konferencję przyszedł z ponad setką urzędników. Polityków PiS pożegnały okrzyki „tchórze” i „kłamcy”.

Szykuje się gwałtowna zmiana pogody. Najnowsza prognoza IMGW

Szykuje się gwałtowna zmiana pogody. Najnowsza prognoza IMGW 16 0

W weekend czeka nas gwałtowna zmiana pogody, znacznie chłodniejsze powietrze nad zachodnią Polskę napłynie już w piątek wieczorem - informuje IMGW. W sobotę i niedzielę temperatura powietrza wyniesie od 14 st. C do 18 st. C.

Lublin: Napad w Biedronce. Ochroniarz dostał w głowę, napastnik wrócił po łup

Lublin: Napad w Biedronce. Ochroniarz dostał w głowę, napastnik wrócił po łup 66 10

W sklepie sieci Biedronka na lubelskich Bronowicach doszło do napadu. Złodziej ukradł alkohol i pobił ochroniarza. Policjanci zatrzymali napastnika, kiedy wrócił do sklepu po plecak z kradzionymi butelkami.

Budują nowe wejście do rektoratu UMCS

Budują nowe wejście do rektoratu UMCS 0 6

Do końca listopada potrwają prace przy budowie nowego wejścia do rektoratu UMCS. Ich zakres obejmie także zagospodarowanie terenu wzdłuż pl. Marii Skłodowskiej-Curie.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium

Uwaga czytelniku!

Informujemy, że w dniu 25 maja 2018 r. na terenie całej Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, wejdzie w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony danych osobowych. W związku z tym chcielibyśmy Ci przekazać kilka informacji na temat zasad przetwarzania Twoich danych osobowych przez administratora portalu www.dziennikwschodni.pl – spółkę Corner Media sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie.

Bardzo prosimy, zapoznaj się z tymi informacjami uważnie, są to bowiem sprawy bardzo istotne. Jeśli jesteś osobą małoletnią poniżej 16. roku życia, koniecznie przekaż tą wiadomość swoim opiekunom, którzy następnie powinni wytłumaczyć Ci, o co w niej chodzi i dlaczego się do Ciebie zwracamy.

Czym jest RODO?

RODO to potoczna nazwa Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. W Polsce będzie ono obowiązywało od 25 maja 2018 r. Akt ten wprowadza nowy standard ochrony danych osobowych, nakładając na podmioty przetwarzające te dane (administratorów danych) szereg obowiązków, w tym obowiązek poinformowania Ciebie o sposobie przetwarzania Twoich danych, celach w jakich Twoje dane są przetwarzane oraz o uprawnieniach przysługujących Ci w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez administratora danych.

Administrator danych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Corner Media Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Lublinie, ul. Krakowskie Przedmieście 54, 20-002 Lublin, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy Lublin – Wschód z siedzibą w Świdniku, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, za numerem KRS 0000507517, NIP 7123286919, kapitał zakładowy – 50.000,00. PLN

Możesz się z nami skontaktować zarówno pod adresem:
Corner Media Spółka z o.o.
ul. Krakowskie Przedmieście 54
20-002 Lublinie

jak i mailowo: online@dziennikwschodni.pl

oraz telefonicznie: 81 46-26-800

Rodzaj przetwarzanych danych osobowych

Przetwarzamy dane osobowe podane przez Ciebie podczas procesu rejestracji konta na portalu www.dziennikwschodni.pl, a także dane, które są zbierane podczas korzystania przez Ciebie z tego portalu. Chodzi o dane zbierane i zapisywane w plikach cookies. Więcej na temat plików cookies przeczytasz w naszej polityce prywatności.

Pamiętaj, rejestracja konta na portalu www.dziennikwschodni.pl nie jest obowiązkowa. Nie masz także obowiązku podawania nam swoich prawdziwych danych podczas procesu rejestracji, jak również nie musisz podawać nam wszystkich danych, o które pytamy. Może się jednak zdarzyć tak, że nie posiadając Twoich wszystkich danych albo nie posiadając Twoich prawdziwych danych, nie będziemy w stanie świadczyć Ci wszystkich usług, które oferujemy oraz wywiązać się z wszystkich obowiązków określonych w regulaminie portalu dziennikwschodni.pl (np. zapewnić Ci odpowiedniego bezpieczeństwa w zakresie odzyskania danych dostępowych do konta).

Cel przetwarzania danych osobowych

Głównym celem przetwarzania przez nas Twoich danych jest zapewnienie Ci pełnej funkcjonalności działania serwisu dziennikwschodni.pl, dostępu do usług świadczonych przez nas w ramach tego serwisu, zapewniania Ci bezpieczeństwa podczas korzystania z serwisu (np. w przypadku prób nadużyć) oraz wywiązanie się przez nas z obowiązków umownych wynikających z regulaminu portalu Dziennikwschodni.pl.

Dodatkowy cel przetwarzania danych osobowych to tzw. marketing własny, tj. przetwarzanie danych wyłącznie na nasze wewnętrzne potrzeby w celach analitycznych, badawczych, statystycznych, w szczególności poprzez dążenie do jak najpełniejszego dostosowania treści wyświetlanych na naszych stronach do Twoich preferencji i zainteresowań.

Ponadto, o ile wyrazisz na to zgodę, będziemy mogli przetwarzać Twoje dane osobowe w celach marketingowych (marketing zewnętrzny), w tym przekazywać Twoje dane podmiotom z nami współpracującym – agencjom reklamowym i naszym partnerom handlowym. Pamiętaj, że zgoda na przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych jest całkowicie dobrowolna i możesz ją w każdej chwili wycofać.

Pamiętaj także, że jeżeli jesteś osobą małoletnią, która nie ukończyła 16. roku życia, przesyłanie informacji w celach marketingowych może nastąpić wyłącznie po wyrażeniu zgody przez Twojego rodzica lub opiekuna.

Podstawy prawne przetwarzania danych

Twoje dane osobowe mogą być przetwarzane wyłącznie zgodnie z określonymi w obecnie obowiązujących przepisach podstawami prawnymi. W zależności od celu przetwarzania danych możemy wyróżnić trzy główne podstawy prawne przetwarzania danych.

Pierwszą podstawą przetwarzania danych jest niezbędność do wykonania umów o świadczenie usług. Mamy z nią do czynienia wtedy, gdy przetwarzanie danych jest niezbędne w celu zapewnienia Ci sprawnego, bezpiecznego korzystania z naszego serwisu wraz z jego wszystkimi funkcjonalnościami. Umowy o świadczenie usług to regulaminy, w tym regulamin portalu dziennikwschodni.pl, który akceptujesz decydując się na korzystanie z naszego serwisu.

Drugą podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora danych. Mamy z nim do czynienia w przypadku prowadzenia pomiarów statystycznych oraz działań z zakresu marketingu własnego przez administratora danych.

Wreszcie, trzecią przesłanką przetwarzania danych jest Twoja dobrowolna i świadoma zgoda. Na jej podstawie Twoje dane mogą być wykorzystywane w celach marketingowych, a także w celu profilowania.

Pamiętaj, zgody udzielasz w pełni dobrowolnie. Masz także prawo do cofnięcia udzielonej zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych w dowolnym momencie. Wycofanie zgody nie będzie miało jednak wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.

Podmioty, którym możemy przekazywać dane

Co do zasady Twoje dane osobowe będą przez nas wykorzystywane wyłącznie na nasz własny użytek.

W pewnych sytuacjach możemy jednak przekazać Twoje dane podmiotom z nami współpracującym: – naszym partnerom handlowym, podwykonawcom oferowanych przez nas usług, agencjom marketingowym.

Dodatkowo, w przypadkach ściśle określonych w przepisach prawa, będziemy zobligowani przekazać Twoje dane podmiotom uprawnionym do ich uzyskania na podstawie obecnie obowiązujących przepisów prawa (np. policji czy prokuraturze), pod warunkiem oczywiście, iż wystąpią do nas z takim żądaniem, powołując się na określoną podstawę prawną.

Okres przechowywania danych

Twoje dane osobowe będą przechowywane tak długo, jak będzie to niezbędne do zapewnienia Ci dostępu do usług oferowanych przez serwis www.dziennikwchodni.pl Oczywiście, możesz w każdym czasie złożyć wniosek o zaprzestanie przetwarzania swoich danych osobowych, ich zmianę lub usunięcie.

Informacje o prawach przysługujących osobie, której dane dotyczą

Musisz wiedzieć, że niezależnie od tego, na jakiej podstawie przetwarzamy Twoje dane, masz zawsze prawo dostępu do nich oraz ich poprawiania. Możesz również w każdym momencie żądać ich usunięcia lub cofnąć albo ograniczyć wcześniej udzieloną zgodę na przetwarzanie danych osobowych, przy czym wycofanie danej zgody nie wpływa na administratora danych do przetwarzania danych w celu określonym w danej zgodzie do chwili jej wycofania.

Masz również prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych osobowych.

Możesz też zażądać od administratora danych osobowych przeniesienia Twoich danych lub uzyskania kopii Twoich danych, z tym jednak zastrzeżeniem, że prawo to nie może wpływać niekorzystnie na prawa i wolności innych osób. Administrator danych będzie realizował Twoje żądania w zakresie posiadanych możliwości technicznych.

Informacje o prawie do wniesienia skargi

Organem nadzorczym nad administratorem danych osobowych jest Generalny Inspektor Danych Osobowych, do którego masz prawo wnieść skargę za każdym razem, gdy Twoje dane będą przetwarzane w sposób w Twojej ocenie nieprawidłowy.

Informacje o tym, czy podanie danych jest wymogiem ustawowym lub umownym, czy jesteś zobowiązany do ich podania

Nie jesteś zobowiązany do podawania nam swoich danych osobowych ani wyrażania zgody na ich przetwarzanie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ich podanie może okazać się niezbędne dla korzystania z określonych funkcjonalności serwisu.

Jest także możliwe, że jeśli nie wyrazisz zgody na przetwarzanie danych osobowych lub cofniesz wcześniej udzieloną zgodę, nie będziemy mogli zapewnić Ci dostępu do niektórych oferowanych przez nas usług, przy czym zawsze w takim wypadku zostaniesz o tym poinformowany.

Informacje o profilowaniu

Czym jest profilowanie? To zbieranie wszelkich informacji, które pozwalają bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować osobę, która jest poddawana profilowaniu. Profilowanie odbywa się najczęściej przy użyciu systemów informatycznych, w sposób zautomatyzowany, za pomocą specjalnych algorytmów uwzględniających określone wcześniej kryteria. Wyniki profilowania mogą być wykorzystywane m.in. do celów marketingowych, np. w celu spersonalizowania reklamy kierowanej do danego użytkownika lub przygotowania oferty uwzględniającej jego potrzeby lub preferencje.

Oświadczamy, że na chwilę obecną nie profilujemy Twoich danych. Jeśli jednak zaczniemy, zostaniesz o tym uprzednio poinformowany i będziesz miał prawo nie wyrazić na to zgody.

Bardzo prosimy o uważne zapoznanie się z powyższymi informacjami. Gdy już to zrobisz, kliknij przycisk Zapoznałem się z informacją. Przejdź do serwisu.

Rozumiem

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.