Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Zamość

22 grudnia 2009 r.
13:24
Edytuj ten wpis

Przedwojenny świat biłgorajskich Żydów został uratowany od zapomnienia

Autor: Zdjęcie autora Bogdan Nowak
0 2 A A

Godł był krawcem, który miał zeza, żółtawą bródkę oraz długie pejsy. Nosił wysoką czapkę wyszywaną złotem, porwany chałat i zniszczone buty. Nazywano go "Icchok, bo na wieki łaska jego”. Miał kilkoro dzieci i nigdy nie tracił nadziei.

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
W ten sposób Abraham Kronnenberg, jeden z biłgorajskich Żydów opisuje przedwojennego mieszkańca Biłgoraja, który słynął z niezwykłego optymizmu.

– Takie wspomnienia są bezcenne i… zostały bardzo dobrze przetłumaczone – mówi Tadeusz Kuźmiński, pochodzący z Biłgoraja warszawski biznesmen, członek Biłgorajskiego Stowarzyszenia Kulturalnego.

To prawdziwa gratka dla miłośników historii. Wspomnienia zostały zebrane w książce pt. "Zagłada Biłgoraja. Księga Pamięci”.

Można tam znaleźć wspaniałą galerię przedwojennych, żydowskich postaci. Niektóre z nich robią wrażenie. Chinkele była np. pogodną opiekunką cmentarza. Spędzała tam całe dnie. Znała wszystkich umarłych i pamiętała o każdej rocznicy śmierci.

Gdy ktoś szukał grobu bliskiego, kobieta prowadziła go na cmentarz, pukała w macewę (nagrobek) i wołała "Sore, sore, twoja córka Perl jest tutaj przy tobie”. Bimele odwiedzała natomiast wszystkich chorych i podnosiła ich na duchu.

Godł za to nie grzeszył mądrością. Nie było jednak człowieka w Biłgoraju, którego nazwiska by nie znał. Kiedy wskazywano na kogoś i pytano: "Godł, jak on się nazywa” – zaczynał… podskakiwać i udzielał precyzyjnych odpowiedzi.

Ulubionym posiłkiem Awrumele były kartofle, dlatego powszechnie nazywano go… "Awrumele gorące pedele”. Szynele nie znosił natomiast gdy ktoś z jego lokatorów zamykał okiennice. Zawsze się wtedy denerwował i… robił to skwapliwie sam. Taki miał zwyczaj…

W tej książce można znaleźć biografie zwykłych ludzi, ale też znanych żydowskich społeczników, rabinów i m.in. rzemieślników. Są też barwne opisy przedwojennego Biłgoraja oraz życia jego mieszkańców.

Wspomnienia obejmują m.in. czasy I i II wojny światowej oraz zagładę "zgotowaną” Żydom przez hitlerowców. Te relacje są wstrząsające.

Niewielu Żydów przetrwało Holocaust. Znaleźli się w Izraelu. Ich wspomnienia zostały napisane w jidysz oraz hebrajskim. Tak powstała jedna z kilkuset ksiąg pamięci poświęconych żydowskim społecznościom przedwojennej Polski.

Teraz książka została przełożona na język polski i wydana dzięki pomocy Biłgorajskiego Stowarzyszenia Kulturalnego im B. Singera oraz wsparciu Janusza Palikota. Można ją nabyć w zamojskich księgarniach.

– Odbiór tej książki jest naprawdę bardzo dobry – podkreśla Kuźmiński. – To cenna i ważna publikacja.

Komentarze 2

Najlepsze · Najnowsze
Avatar
Jan / 27 grudnia 2009 o 18:35
0
Palikot zrobił coś potrzebnego. Brawo!
Avatar
biłgorajak / 27 grudnia 2009 o 09:53
0
Ciekawy jest ten człowiek który podkskiwał gdy myślał. Nigdy nie słyszałem takich historii. Świetnie, że ktoś to zapamiętał.
Avatar
Jan / 27 grudnia 2009 o 18:35
0
Palikot zrobił coś potrzebnego. Brawo!
Avatar
biłgorajak / 27 grudnia 2009 o 09:53
0
Ciekawy jest ten człowiek który podkskiwał gdy myślał. Nigdy nie słyszałem takich historii. Świetnie, że ktoś to zapamiętał.
Zobacz wszystkie komentarze 2

Skomentuj

Zaznacz "Nie jestem robotem", by dodać komentarz:
Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Na granicy odzyskano luksusowe auta

Na granicy odzyskano luksusowe auta 0 0

Funkcjonariusze z Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej odzyskali Jaguara F-Pace oraz BMW X6. Łączną wartość obu pojazdów oszacowano wstępnie na około 360 tys. zł.

Giełda transferowa w III lidze (notowanie czwarte)

Giełda transferowa w III lidze (notowanie czwarte) 0 0

W ostatnich dniach dwóch transferów dokonał beniaminek z Zamościa. Do Hetmana dołączyli: Patryk Baran i Grzegorz Gibki. Kibice ciągle czekają jednak na napastnika

Grupa lubelskich przedsiębiorców wystawiała fałszywe faktury VAT. Chodzi aż o 60 mln zł
galeria
film

Grupa lubelskich przedsiębiorców wystawiała fałszywe faktury VAT. Chodzi aż o 60 mln zł 0 0

Wystawiali fałszywe faktury VAT o łącznej wartości 60 mln zł, od których należny zwrot podatku to ponad 11 mln złotych. Policjanci zatrzymali pięć osób w związku z prowadzonym w tej sprawie śledztwem. Wszyscy usłyszeli już zarzuty - grozi im do 25 lat więzienia.

Prokuratura bada finanse spółki komunalnej z Radzynia Podlaskiego

Prokuratura bada finanse spółki komunalnej z Radzynia Podlaskiego 0 0

Radzyńska prokuratura prowadzi śledztwo w sprawie nieprawidłowości w Przedsiębiorstwie Usług Komunalnych za czasów prezesury Sławomira Sałaty. – Burmistrz uporczywie dąży do znalezienia czegokolwiek, co mogłoby mnie pogrążyć – uważa były prezes radzyńskiego PUK.

W tym miejscu powstanie pierwszy miejski żłobek w Lubartowie. Rusza remont budynku

W tym miejscu powstanie pierwszy miejski żłobek w Lubartowie. Rusza remont budynku 1 0

Przy ulicy Reja 14 prawdopodobnie powstanie pierwszy publiczny żłobek w Lubartowie. Miasto wybrało wykonawcę termomodernizacji budynku.

Znamy termin podwyżki cen biletów i wprowadzenia Lubelskiej Karty Miejskiej

Znamy termin podwyżki cen biletów i wprowadzenia Lubelskiej Karty Miejskiej 15 37

Już w czwartek Rada Miasta ma głosować w sprawie wprowadzenia Lubelskiej Karty Miejskiej mającej przysługiwać osobom, które rozliczają się z podatku PIT jako mieszkańcy Lublina. Będzie można się o nią starać już od czerwca. Wyłącznie jej posiadacze mieliby prawo do biletów okresowych komunikacji miejskiej w obecnych cenach. Pozostali od września płaciliby nawet o 30 proc. więcej niż obecnie.

Młodzieżowy Dom Kultury w Puławach zostanie odświeżony

Młodzieżowy Dom Kultury w Puławach zostanie odświeżony 2 0

Zabytkowa, przedwojenna willa w Puławach, w której mieści się Młodzieżowy Dom Kultury, zostanie wyremontowana. Prace renowacyjne powinny zakończyć się w czerwcu. Powiat zapłaci za nie 318 tys. zł.

Gwałty, rozboje i zabójstwa w Zamościu. Co policyjne statystyki mówią o mieście

Gwałty, rozboje i zabójstwa w Zamościu. Co policyjne statystyki mówią o mieście 0 8

Uważajcie jutro na siebie. Najwięcej kolizji w Zamościu jest w piątki i poniedziałki. Na najbliższej sesji radni zapoznają się ze stanem bezpieczeństwa i porządku publicznego w mieście. Z policyjnych statystyk wynika, że najwięcej w zeszłym roku było przestępstw kryminalnych. Strażnicy miejscy mówią o zagrożeniach w ruchu drogowym i piciu w niedozwolonych miejscach.

Azoty II Puławy – AZS UJK Kielce 27:35. Sześć goli w minutę

Azoty II Puławy – AZS UJK Kielce 27:35. Sześć goli w minutę 0 0

W zaległym meczu 13. kolejki rezerwy Azotów Puławy przegrały z AZS UJK Kielce 27:35

22 ofiary i największy proces o pedofilię w Polsce. Ruszyła sprawa księdza Mariana W.
film

22 ofiary i największy proces o pedofilię w Polsce. Ruszyła sprawa księdza Mariana W. 10 14

Nowy Targ (woj. małopolskie). Rozpoczął się proces księdza Mariana W., oskarżonego o seksualne wykorzystywanie nieletnich. Pokrzywdzonych miało zostać 22 chłopców, jednak postępowanie dotyczące połowy z nich zostało umorzone ze względu na przedawnienie. Jak mówi pełnomocnik części pokrzywdzonych, to jak dotąd największy tego typu proces.

Rozpoczyna się modernizacja magistrali wodociągowej w Świdniku

Rozpoczyna się modernizacja magistrali wodociągowej w Świdniku 0 1

Wymiana blisko 11 km rur wraz z wymianą armatury w 21 komorach zasuw. Przedsiębiorstwo Komunalne Pegimek w Świdniku rozpoczyna modernizację magistrali wodociągowej w mieście.

Kierowca ciężarówki zatarasował drogę krajową nr 48 w Dęblinie

Kierowca ciężarówki zatarasował drogę krajową nr 48 w Dęblinie 0 0

Kierujący samochodem ciężarowym z naczepą, zakończył jazdę w przydrożnym rowie i zablokował na ponad godzinę drogę krajową nr 48.

Dwie strzelaniny w jednym mieście na zachodzie Niemiec. Zginęło co najmniej 11 osób
film

Dwie strzelaniny w jednym mieście na zachodzie Niemiec. Zginęło co najmniej 11 osób 6 12

Hanau, Niemcy. Co najmniej 11 osób zginęło w dwóch strzelaninach na zachodzie Niemiec. Do obu zdarzeń doszło w środę (19.02) wieczorem w stutysięcznym mieście Hanau, leżącym niedaleko Frankfurtu nad Menem. Policja ustaliła, że pierwsza strzelanina miała miejsce w barze w centrum miasta. Zginęły tam trzy osoby.

Koncert karnawałowy w DK LSM
21 lutego 2020, 18:00

Koncert karnawałowy w DK LSM 0 1

Lubelski Uniwersytet Drugiego Wieku zaprasza 21 lutego o godz. 18 do Domu Kultury LSM (ul. Wallenroda 4a) na koncert karnawałowy z udziałem Zespołu Wokalnego Pasjonatta oraz Społecznego Ogniska Baletowego.

Powstaje drugi tor linii kolejowej do Warszawy. Nie ma za to drogi do peronu Lublina Zachodniego

Powstaje drugi tor linii kolejowej do Warszawy. Nie ma za to drogi do peronu Lublina Zachodniego 4 25

Gotowa jest już spora część drugiego toru odnawianej linii kolejowej między Lublinem a Dęblinem. Wczesną jesienią na nowy tor mają wjechać pociągi. Nie zanosi się jednak na szybkie powstanie miejskiego odcinka drogi do peronu Lublina Zachodniego.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium

Uwaga czytelniku!

Informujemy, że w dniu 25 maja 2018 r. na terenie całej Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, wejdzie w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony danych osobowych. W związku z tym chcielibyśmy Ci przekazać kilka informacji na temat zasad przetwarzania Twoich danych osobowych przez administratora portalu www.dziennikwschodni.pl – spółkę Corner Media sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie.

Bardzo prosimy, zapoznaj się z tymi informacjami uważnie, są to bowiem sprawy bardzo istotne. Jeśli jesteś osobą małoletnią poniżej 16. roku życia, koniecznie przekaż tą wiadomość swoim opiekunom, którzy następnie powinni wytłumaczyć Ci, o co w niej chodzi i dlaczego się do Ciebie zwracamy.

Czym jest RODO?

RODO to potoczna nazwa Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. W Polsce będzie ono obowiązywało od 25 maja 2018 r. Akt ten wprowadza nowy standard ochrony danych osobowych, nakładając na podmioty przetwarzające te dane (administratorów danych) szereg obowiązków, w tym obowiązek poinformowania Ciebie o sposobie przetwarzania Twoich danych, celach w jakich Twoje dane są przetwarzane oraz o uprawnieniach przysługujących Ci w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez administratora danych.

Administrator danych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Corner Media Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Lublinie, ul. Krakowskie Przedmieście 54, 20-002 Lublin, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy Lublin – Wschód z siedzibą w Świdniku, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, za numerem KRS 0000507517, NIP 7123286919, kapitał zakładowy – 50.000,00. PLN

Możesz się z nami skontaktować zarówno pod adresem:
Corner Media Spółka z o.o.
ul. Krakowskie Przedmieście 54
20-002 Lublinie

jak i mailowo: online@dziennikwschodni.pl

oraz telefonicznie: 81 46-26-800

Rodzaj przetwarzanych danych osobowych

Przetwarzamy dane osobowe podane przez Ciebie podczas procesu rejestracji konta na portalu www.dziennikwschodni.pl, a także dane, które są zbierane podczas korzystania przez Ciebie z tego portalu. Chodzi o dane zbierane i zapisywane w plikach cookies. Więcej na temat plików cookies przeczytasz w naszej polityce prywatności.

Pamiętaj, rejestracja konta na portalu www.dziennikwschodni.pl nie jest obowiązkowa. Nie masz także obowiązku podawania nam swoich prawdziwych danych podczas procesu rejestracji, jak również nie musisz podawać nam wszystkich danych, o które pytamy. Może się jednak zdarzyć tak, że nie posiadając Twoich wszystkich danych albo nie posiadając Twoich prawdziwych danych, nie będziemy w stanie świadczyć Ci wszystkich usług, które oferujemy oraz wywiązać się z wszystkich obowiązków określonych w regulaminie portalu dziennikwschodni.pl (np. zapewnić Ci odpowiedniego bezpieczeństwa w zakresie odzyskania danych dostępowych do konta).

Cel przetwarzania danych osobowych

Głównym celem przetwarzania przez nas Twoich danych jest zapewnienie Ci pełnej funkcjonalności działania serwisu dziennikwschodni.pl, dostępu do usług świadczonych przez nas w ramach tego serwisu, zapewniania Ci bezpieczeństwa podczas korzystania z serwisu (np. w przypadku prób nadużyć) oraz wywiązanie się przez nas z obowiązków umownych wynikających z regulaminu portalu Dziennikwschodni.pl.

Dodatkowy cel przetwarzania danych osobowych to tzw. marketing własny, tj. przetwarzanie danych wyłącznie na nasze wewnętrzne potrzeby w celach analitycznych, badawczych, statystycznych, w szczególności poprzez dążenie do jak najpełniejszego dostosowania treści wyświetlanych na naszych stronach do Twoich preferencji i zainteresowań.

Ponadto, o ile wyrazisz na to zgodę, będziemy mogli przetwarzać Twoje dane osobowe w celach marketingowych (marketing zewnętrzny), w tym przekazywać Twoje dane podmiotom z nami współpracującym – agencjom reklamowym i naszym partnerom handlowym. Pamiętaj, że zgoda na przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych jest całkowicie dobrowolna i możesz ją w każdej chwili wycofać.

Pamiętaj także, że jeżeli jesteś osobą małoletnią, która nie ukończyła 16. roku życia, przesyłanie informacji w celach marketingowych może nastąpić wyłącznie po wyrażeniu zgody przez Twojego rodzica lub opiekuna.

Podstawy prawne przetwarzania danych

Twoje dane osobowe mogą być przetwarzane wyłącznie zgodnie z określonymi w obecnie obowiązujących przepisach podstawami prawnymi. W zależności od celu przetwarzania danych możemy wyróżnić trzy główne podstawy prawne przetwarzania danych.

Pierwszą podstawą przetwarzania danych jest niezbędność do wykonania umów o świadczenie usług. Mamy z nią do czynienia wtedy, gdy przetwarzanie danych jest niezbędne w celu zapewnienia Ci sprawnego, bezpiecznego korzystania z naszego serwisu wraz z jego wszystkimi funkcjonalnościami. Umowy o świadczenie usług to regulaminy, w tym regulamin portalu dziennikwschodni.pl, który akceptujesz decydując się na korzystanie z naszego serwisu.

Drugą podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora danych. Mamy z nim do czynienia w przypadku prowadzenia pomiarów statystycznych oraz działań z zakresu marketingu własnego przez administratora danych.

Wreszcie, trzecią przesłanką przetwarzania danych jest Twoja dobrowolna i świadoma zgoda. Na jej podstawie Twoje dane mogą być wykorzystywane w celach marketingowych, a także w celu profilowania.

Pamiętaj, zgody udzielasz w pełni dobrowolnie. Masz także prawo do cofnięcia udzielonej zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych w dowolnym momencie. Wycofanie zgody nie będzie miało jednak wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.

Podmioty, którym możemy przekazywać dane

Co do zasady Twoje dane osobowe będą przez nas wykorzystywane wyłącznie na nasz własny użytek.

W pewnych sytuacjach możemy jednak przekazać Twoje dane podmiotom z nami współpracującym: – naszym partnerom handlowym, podwykonawcom oferowanych przez nas usług, agencjom marketingowym.

Dodatkowo, w przypadkach ściśle określonych w przepisach prawa, będziemy zobligowani przekazać Twoje dane podmiotom uprawnionym do ich uzyskania na podstawie obecnie obowiązujących przepisów prawa (np. policji czy prokuraturze), pod warunkiem oczywiście, iż wystąpią do nas z takim żądaniem, powołując się na określoną podstawę prawną.

Okres przechowywania danych

Twoje dane osobowe będą przechowywane tak długo, jak będzie to niezbędne do zapewnienia Ci dostępu do usług oferowanych przez serwis www.dziennikwchodni.pl Oczywiście, możesz w każdym czasie złożyć wniosek o zaprzestanie przetwarzania swoich danych osobowych, ich zmianę lub usunięcie.

Informacje o prawach przysługujących osobie, której dane dotyczą

Musisz wiedzieć, że niezależnie od tego, na jakiej podstawie przetwarzamy Twoje dane, masz zawsze prawo dostępu do nich oraz ich poprawiania. Możesz również w każdym momencie żądać ich usunięcia lub cofnąć albo ograniczyć wcześniej udzieloną zgodę na przetwarzanie danych osobowych, przy czym wycofanie danej zgody nie wpływa na administratora danych do przetwarzania danych w celu określonym w danej zgodzie do chwili jej wycofania.

Masz również prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych osobowych.

Możesz też zażądać od administratora danych osobowych przeniesienia Twoich danych lub uzyskania kopii Twoich danych, z tym jednak zastrzeżeniem, że prawo to nie może wpływać niekorzystnie na prawa i wolności innych osób. Administrator danych będzie realizował Twoje żądania w zakresie posiadanych możliwości technicznych.

Informacje o prawie do wniesienia skargi

Organem nadzorczym nad administratorem danych osobowych jest Generalny Inspektor Danych Osobowych, do którego masz prawo wnieść skargę za każdym razem, gdy Twoje dane będą przetwarzane w sposób w Twojej ocenie nieprawidłowy.

Informacje o tym, czy podanie danych jest wymogiem ustawowym lub umownym, czy jesteś zobowiązany do ich podania

Nie jesteś zobowiązany do podawania nam swoich danych osobowych ani wyrażania zgody na ich przetwarzanie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ich podanie może okazać się niezbędne dla korzystania z określonych funkcjonalności serwisu.

Jest także możliwe, że jeśli nie wyrazisz zgody na przetwarzanie danych osobowych lub cofniesz wcześniej udzieloną zgodę, nie będziemy mogli zapewnić Ci dostępu do niektórych oferowanych przez nas usług, przy czym zawsze w takim wypadku zostaniesz o tym poinformowany.

Informacje o profilowaniu

Czym jest profilowanie? To zbieranie wszelkich informacji, które pozwalają bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować osobę, która jest poddawana profilowaniu. Profilowanie odbywa się najczęściej przy użyciu systemów informatycznych, w sposób zautomatyzowany, za pomocą specjalnych algorytmów uwzględniających określone wcześniej kryteria. Wyniki profilowania mogą być wykorzystywane m.in. do celów marketingowych, np. w celu spersonalizowania reklamy kierowanej do danego użytkownika lub przygotowania oferty uwzględniającej jego potrzeby lub preferencje.

Oświadczamy, że na chwilę obecną nie profilujemy Twoich danych. Jeśli jednak zaczniemy, zostaniesz o tym uprzednio poinformowany i będziesz miał prawo nie wyrazić na to zgody.

Bardzo prosimy o uważne zapoznanie się z powyższymi informacjami. Gdy już to zrobisz, kliknij przycisk Zapoznałem się z informacją. Przejdź do serwisu.

Rozumiem

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.