Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Lublin

7 kwietnia 2024 r.
8:58

Cenzura, represje i trudne życie literatów - mniej znane oblicze II RP

Autor: Zdjęcie autora KaNa
0 A A
Proces sądowy spotkał m.in Józefa Łobodowskiego - lubelskiego poetę
Proces sądowy spotkał m.in Józefa Łobodowskiego - lubelskiego poetę (fot. openai.com)

Po przewrocie majowym zainteresowania służb śledczych poszerzyły się o opozycję piłsudczykowską. Obserwacjom i kontrolom podlegały ugrupowania, stowarzyszenia i partie polityczne, które mogły zaburzyć „utopijny ład”.

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować

Służby z regionu przez cały okres międzywojenny zajęte były zwalczaniem ruchów komunistycznych i nacjonalistycznych. Dziennikarze w 1933 roku donosili np. o „Bardzo ciekawym procesie komunistycznym”. Na ławie oskarżonych zasiadło siedem osób z spośród lubelskiej inteligencji żydowskiej. Wśród nich pojawił się – były dyrektor gimnazjum, technik dentystyczny, maturzysta, student prawa i biuralista. Jak czytamy:

„Oskarżeni swą antypaństwową działalność rozwijali w Lublinie. Pod płaszczykiem urządzania odczytów w kółku literackim Ż.A.K.L. (Żydowskie Akademickie Koło Literackie), prowadzili akcję agitacyjną za wstępowaniem do szeregów Komunistycznej Partii Polskiej. Po trzydniowej rozprawie sąd wydał kary od 2 do 10 lat więzienia. Wszyscy oskarżeni stracili również prawa obywatelskie na 10 lat” („Express Lubelski i Wołyński 1933, nr 212).

Procesy i morderstwa

Lubelska prasa często informowała o kolportażu nielegalnych treści. Aby ograniczyć niepożądaną działalność, policja skrupulatnie gromadziła informacje o budzących podejrzenie osobach, a następnie zapobiegliwie je zatrzymywała lub aresztowała. Organy śledcze obserwowały również działalność polityków. Niesprzyjającym parlamentarzystom najczęściej zarzucano podburzanie do zmian ustroju, agitację antypaństwową, uchylanie się od obowiązku wojskowego, znieważenie urzędnika, czy wspieranie ugrupowań komunistycznych.

Wśród procesów, które przewijały się w lubelskiej prasie wielokrotnie była wspominana sprawa o zniesławienie. Stanisław Lis–Błoński działacz BBWR oskarżał Adama Zajączkowskiego o przedstawianie fałszywych informacji na jego temat. Oskarżony miał upowszechniać w mieście ulotki m.in. o rzekomo fałszywych zeznaniach polityka, które przyczyniły się do ogłoszenia wyroków śmierci. Lis–Błoński, który nie zgadzał się z tymi tezami, wytoczył proces, który w wyniku odwołań przewijał się przez ostatnie lata przed wybuchem wojny.

Działalność „wywrotową” prowadzili przeważnie działacze Komunistycznej Partii Polski. Z kolei działalność „antypaństwowa” miała być charakterystyczna dla Ukraińców, Białorusinów i Żydów o poglądach nacjonalistycznych. Gazeta donosiła np. o krwawym mordzie politycznym w Siedlcach, którego ofiarą padł żydowski szewc. Jak dywagowano – zamordowany miał w swoim czasie kontakt z organizacjami prowadzącymi konspirację. Gdy współpraca osłabła, zdecydowano się po prostu pozbyć niewygodnego człowieka. Jak przypuszczają dziennikarze – zapewne na podstawie wyroku partyjnego to morderstwo zostało wykonane. „Należy się jednak spodziewać, że policja wytęży wszystkie swe siły, aby schwytać morderców i postawić ich przed oblicze sprawiedliwości” (Express Lubelski i Wołyński 1933, nr17). 

Poezja skonfiskowana

W „Expressie Lubelskim i Wołyńskim” można znaleźć m.in. informacje o procesach znanych literatów i dziennikarzy. W artykule z 1933 roku prasa donosi o wykryciu działalności antypaństwowej „pod płaszczykiem odczytów w kółku literackim”. W tym przypadku oskarżona została żydowska inteligencja. Proces sądowy spotkał również w podobnym czasie Józefa Łobodowskiego, którego tomik poezji uległ konfiskacie. Jak czytamy w gazecie:

„W dniu dzisiejszym Wydział Karny lubelskiego Sądu Okręgowego rozpatrywać będzie dwie sprawy literackie. W pierwszej sprawie jako oskarżony występuje młody poeta p. Józef Łobodowski, którego pierwszy wydany tom poezji O czerwonej krwi uległ konfiskacie. W drugim procesie występują jako oskarżeni pp. Łobodowski i Falandysz. Sprawa przedstawia się następująco. W wydanej przez p. Falandysza Trybunie będącej organem Związku Młodzieży Demokratycznej ukazał się wiersz p. Łobodowskiego p.t. Słowo o prokuraturze. Wiersz uległ konfiskacie i stał się przyczyną procesu. Wreszcie w dniu 7 lutego br. w wydziale odwoławczym lubelskiego sądu okręgowego rozpatrywana będzie sprawa p. Felika Petruczynika. Napisał on i wydał w swoim czasie książkę pt. Lot bez skrzydeł („Express Lubelski i Wołyński” 1933, nr 31).

 Konstytucja marcowa z 1921 roku wprowadziła cenzurę represyjną, ograniczającą wolność wypowiedzi. Sytuacja nasiliła się po 1926 roku, kiedy to zintensyfikowano cenzurę w mediach. Wydawnictwa mogły się spotkać z karami finansowymi, a nawet aresztowaniem dziennikarzy. Taka sytuacja dotyczyła m.in. lubelskich „Barykad”. Wyroki za przestępstwa na tle politycznym były surowe. Józef Łobodowski nie miał więc łatwego życia. W latach 30. wydał kilka tomów poezji, z której większość została skonfiskowana. Sam twórca wkrótce został aresztowany, o czym skrupulatnie donosiła prasa:

„Ostatnio redagował on i wydawał w Lublinie pismo noszące tytuł barykady. Drugi numer tego pisma został skonfiskowany. W tych dniach Łobodowski wydał dodatek dwutygodniowy do barykad zawierający szereg artykułów o treści politycznej i społecznej. Dodatek ten uległ także konfiskacie i spowodował wydanie nakazu zatrzymania p. Łobodowskiego”. Literat miał się zgłosić na policję dobrowolnie, po czym został przekazany do dyspozycji śledczych („Express Lubelski i Wołyński 1933, nr 18).

e-Wydanie

Pozostałe informacje

Krzysztof Kubica to jeden z letnich nabytków Motoru

Krzysztof Kubica (Motor Lublin): Przygoda we Włoszech? Kontuzje mi nie pomogły

Rozmowa z Krzysztofem Kubicą, pomocnikiem Motoru Lublin

Tonął na ich oczach. Krewny i ratownicy rzucili się na pomoc

Tonął na ich oczach. Krewny i ratownicy rzucili się na pomoc

Tonącego mężczyznę zauważył jego krewny i wraz z ratownikami od razu ruszył na pomoc. Mimo reanimacji, nie udało się uratować życia 50-latka

Morze, jezioro, góry... Jak dawniej spędzaliśmy wakacje
foto
galeria

Morze, jezioro, góry... Jak dawniej spędzaliśmy wakacje

Wakacje w pełni. Zatrzymajmy się na chwilę i zobaczmy, jak nasi rodzice spędzali wakacje. Najczęściej jeździliśmy nad morze, jeziora i w góry. Zapraszamy do obejrzenia naszej fotogalerii.

"Przekazujcie pamięć kolejnym pokoleniom" - 80 lat temu zlikwidowano obóz koncentracyjny na Majdanku
ZDJĘCIA
galeria

"Przekazujcie pamięć kolejnym pokoleniom" - 80 lat temu zlikwidowano obóz koncentracyjny na Majdanku

Szacuje się, że około 80 tysięcy ludzi zginęło w obozie koncentracyjnym na Majdanku. Równo 80 lat temu nastąpiła jego likwidacja, ale naszym obowiązkiem jest pamiętać o tych tragicznych wydarzeniach

Kobieta miała przechodzić depresję po śmierci matki

Puławy: Anna T. skazana za eksplozję i śmierć wujostwa

Nie dożywocie, a 10 lat więzienia – taki wyrok usłyszała 42-letnia Anna T. Kobieta blisko 4 lata temu doprowadziła do eksplozji budynku i śmierci starszego małżeństwa.

2,2 mln zł do wydania.  Wystarczy mieć pomysł
biała podlaska

2,2 mln zł do wydania. Wystarczy mieć pomysł

TRuszyła dziewiąta edycja budżetu obywatelskiego w Białej Podlaskiej. Władze oddają w ręce mieszkańców 2,2 mln złotych.

Alicja Wrona-Kutrzepa jest zawodniczką AZS UMCS Lublin

Alicja Wrona-Kutrzepa (AZS UMCS Lublin): Na igrzyskach damy z siebie wszystko

Rozmowa z Alicją Wroną-Kutrzepą, zawodniczką AZS UMCS Lublin i uczestniczką igrzysk olimpijskich w biegu sztafetowym 4x400 m

Czepkowanie na Akademii WSEI (zdjęcia)
galeria

Czepkowanie na Akademii WSEI (zdjęcia)

135 studentów Lubelskiej Akademii WSEI uroczyście zakończyło edukację i może rozpocząć pracę w zawodzie. Otrzymali dyplom, symboliczny czepek pielęgniarski i złożyli przysięgę.

Puławska lista płac. Nie wszyscy chcą ujawniać zarobki

Puławska lista płac. Nie wszyscy chcą ujawniać zarobki

Zaskoczenia nie było. Wśród najlepiej zarabiających znaleźli się lekarze, dyrektorzy , prezesi spółek oraz przedsiębiorcy. Na podstawie dostępnych publicznie danych, w tym oświadczeń majątkowych przygotowaliśmy puławską, lokalną listę płac.

Lubelskie Perła Polski Cycling Team na starcie w Głogowie

Kapitalny wyścig Pawła Szóstki z Lubelskie Perła Polski Cycling Team w Czechach

To był znakomity weekend dla zawodników Lubelskie Perła Polski Cycling Team, którzy zanotowali sporo dobrych wyników

Święto Policji jest okazją do podziękowania za ofiarną pracę
ZDJĘCIA
galeria

Awanse, nominacje i nagrody. Obchody święta policji w Komendzie Miejskiej w Lublinie

300 awansów na wyższe stopnie, uroczysty apel, a potem pokaz sprzętu taktycznego. W obchodach święta policji w komendzie miejskiej w Lublinie udział wziął szef lubelskiego garnizonu policji oraz przedstawiciele władz miejskich i samorządowych.

Prezydent Rafał Zwolak towarzyszy Piotrowi Szymańskiemu w kilku momentach klipu do piosenki "Cieszmy się życiem"
Zamość
film

Zamość. Prezydent Zwolak w teledysku. "Nie wziął ani złotówki"

Teledysk powstał z myślą o jubileuszu 444-lecia Zamościa. Zdjęcia były więc kręcone w plenerach Starego Miasta. W nagraniach wziął udział m.in. prezydent Rafał Zwolak.

Maciej Tokarczyk to nowy trener Wisły Puławy

Wisła Puławy ma nowego trenera, w piątek pierwszy mecz o punkty

Po długich i bardzo ciężkich negocjacjach Wisła Puławy jednak przystąpi do gry w Betclic II lidze. W poniedziałek Duma Powiśla poinformowała wreszcie, kto zastąpi Mikołaja Raczyńskiego w roli trenera. Bardzo trudnego zadania podjął się Maciej Tokarczyk, który po zaledwie kilku tygodniach rozstał się ze Stalą Łańcut.

Marek Papszun po wygranej w Lublinie chwalił drużynę Motoru

Marek Papszun: Motor ma dobrze zorganizowany zespół, ale musi poznać PKO BP Ekstraklasę

Rozmowa z Markiem Papszunem, trenerem Rakowa Częstochowa

Kiedy pójdziemy kładką nad ul. Filaretów?

Kiedy pójdziemy kładką nad ul. Filaretów?

Kładka nad ulicą Filaretów, której przebudowa rozpoczęła się w marcu jest już niemal gotowa do odbioru. Od środy 24 lipca rusza kolejny etap czasowej organizacji ruchu.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium

Ogłoszenia

Najnowsze · Promowane
Różne -> Sprzedam

kolkom

ZAMOŚĆ

135,00 zł

Różne -> Sprzedam

rurakom

ZAMOŚĆ

415,00 zł

Różne -> Sprzedam

redukc

ZAMOŚĆ

55,00 zł

Różne -> Sprzedam

pasek

ZAMOŚĆ

34,00 zł

Różne -> Sprzedam

kurek

ZAMOŚĆ

39,00 zł

Komunikaty