Quantcast

Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Magazyn

21 grudnia 2007 r.
14:28
Edytuj ten wpis

Aż do nieba

0 0 A A

Rozmowa z doktor Katarzyną Smyk z Zakładu Kultury Polskiej Instytutu Kulturoznawstwa UMCS, autorką pracy doktorskiej "Językowo-kulturowy obraz bożonarodzeniowej choinki. Symbolika drzewka i ozdób”

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować

• W ogóle jest coś takiego jak wzorcowa choinka?

- Choinka jest jedną wielką intencją. Choinka musi być piękna, żeby nasz rok był piękny, w myśl zasady "jak kto ubrał, tak będzie”. To nie ma nic wspólnego z pochodzeniem zabawek tylko z magiczną intencją ich wieszania. Jeśli plastikowy aniołek made in China ma dla nas znaczenie magiczne, to je ma. Gdyby wymienić jakie treści niesie sama choinka to najstarszymi były magiczne, później chrześcijańskie, estetyczne. Aż po współczesne reklamowe.


• Jaki jest plan minimum? Co muszę zrobić, by móc powiedzieć: mam choinkę?

- To bardzo proste: co nazwiesz choinką, to nią jest. Dla niektórych choinką jest zielony iglak ze światełkami, nawet tylko białymi. Dla drugich - gałązka jodłowa czy kwiatek doniczkowy z bombkami czy łańcuchem. Dla innych zaś - w pełni ubrane drzewko, ale tylko to, które jest ustawione w domu. Dla większości Polaków jednak choinkę tworzy światło, stąd światełka uważamy za najważniejsze ozdoby wigilijnego świerka.


• Zwrot \"urwał się z choinki” oczywiście wiąże się z wieszaniem ozdób

- Tak, ale to bardzo źle, gdy coś z gałązki spadnie. Najczęściej gdy mówimy, że ktoś się urwał z choinki, rozumiemy, że jest trochę szalony. Ale biorąc pod uwagę magiczno-mityczny wymiar funkcji drzewka, gdzie łączy ono w sobie trzy sfery: niebiańską, świat ludzki i zaświaty - wygląda to inaczej. Urwać się z choinki to spaść w inny wymiar. Spadające ozdoby traktowano jak złą wróżbę, spodziewano się śmierci kogoś bliskiego. Choinkowe zabawki muszą być ruchome, świecić się, błyszczeć, ale muszą solidnie wisieć.

• Czy są jeszcze jakieś inne zasady ubierania choinek?

- W czasie dwustuletniej historii jej obecności w naszych domach ilość i rodzaje ozdób się zmieniały. Na przykład w okolicach Wielunia i Sieradza na choince pojawia się kiełbasa, a mieszkańcy południa z powiatu olkuskiego wieszają papierosy. Gdybym miała wymieniać ozdoby na takim prototypowym drzewku, to na liście byłyby: anioły, bombki, ciastka, cukierki, gwiazda, jabłka, łańcuchy, serca, świecidełka i świeczki. Świeczek przed dobą elektryfikacji musiało być koniecznie 12. Elektrycznych lampek jest coraz więcej i więcej.


• Oprócz zmiany świeczek w lampki coś na gałązkach jeszcze się zmieniało?

- Analizowałam przemiany, jakim ulegają poszczególne elementy świątecznego drzewka. Nie zmienił się stopień błyszczenia i ilość światła. Było go i jest maksymalnie dużo. Ubieramy ją nadal równomiernie, tak by od góry do dołu
i z czterech stron świata wyglądała równie kolorowo. Ale współczesne choinki stoją dłużej i jest ich więcej. Dawniej drzewka stawiane były w jadalni, gdzie podawana była wigilijna wieczerza. Teraz wszędzie. No i wieszamy ozdoby mniej różnorodne, bo bywają choinki ubrane w jednakowe bombki albo tylko w żaróweczki. Ale bez względu na te zmiany choinka nadal pełni funkcje mediacyjne między światem żywych i umarłych. Nadal pozostaje osią świata, głównym miejscem w naszych domach i miastach. A nawet łączy nasz świat z niebem.

Świeczka

Dziś zastąpiona setkami lampek choinkowych, symbolizowała światło, które towarzyszy nam od narodzin do śmierci. Czyli od świecy chrzcielnej
po gromnicę i nagrobne znicze. Świeczka na choince oznacza światło życia.
To symbol odrodzenia ludzkiej duszy. Drogowskaz dla dusz przodków. Dawniej wierzono, że świeczki odstraszają złe duchy, chronią przed chorobami. Pamiętane są zwyczaje, że domownicy wybierali na choince swoją świeczkę. Gdy skończyła się wieczerza wigilijna i świeczki gaszono, wtedy patrzyli na dym. Jak szedł prościutko - wróżył szczęście, jak się rozchodził - spodziewali się choroby i niedostatku.

Gwiazda

Najważniejsza ozdoba na szczycie choinki. Na wzór gwiazdy betlejemskiej, przypomina o gwieździe, która prowadziła mędrców i pasterzy do żłóbka. Jej obecność na choince jest znakiem narodzin Jezusa.

Szpic

Zrobiony z kilku spiętrzonych kul zakończonych czubkiem to obraz kuli ziemskiej, świata i sięgającej w niebo iglicy. Ta ozdoba na choince ma przekonać, że to właśnie tu jest oś świata (magiczne miejsce kontaktu naszego świata z niebem i światem zmarłych). Czubek wskazuje niebo.

Szyszka

Symbolizuje obfitość i płodność. Malowane są na złoto lub srebrno, czyli boskie kolory.

Dzwonek

Ma oznajmiać nadejście Jezusa. Jego dźwięk towarzyszy przechodzeniu dusz z jednego świata do drugiego. Kolędnicy chodząc po domach też używali dzwonka. Dzwonki nadają choince dodatkowego waloru - oprócz tego, że pachnie i jest błyszcząca, to jeszcze dźwięczy.

Bombka

Kulistość bombki związana jest z wieczną ideą kolistości ruchu kosmosu, symbolem nieskończoności, wieczności i ciągłości czasu. Wszystko się powtarza: dni, tygodnie, lata, pokolenia. Bombka ma przypomnieć, że nic się nie kończy. Jest popularną ozdobą, gdyż odbija i pomnaża światło świeczek, a świetlistość choinki to jej najważniejsza cecha.

Anioł

Na choince jest wiele aniołów, ale jest najważniejszy - ten największy na wierzchołku choinki. On i te mniejsze, to potomkowie aniołów, który zeszli z nieba,
by ogłosić narodzenie Pana i towarzyszyły w szopce Świętej Rodzinie. Pilnowały Jezusa, grały mu i śpiewały. Teraz i nas pilnują. Anioł na choince zabezpiecza spokój i dobrobyt. W niektórych regionach to aniołek (a nie Mikołaj) przynosi prezenty.

Mikołaj

Darczyńca ludzi: przynosi prezenty i pomaga. Jest patronem rolników. Na Kresach Wschodnich, gdzie występuje wpływ kultury prawosławnej i ruskiej, Mikołaj detronizuje aniołka na czubku choinki. Postać Mikołaja bywa na choince przywołana "w kawałkach”: sam worek, czapka czy but.

Wata

Symbol śniegu, który pokazuje, że choinka - choć stoi w domu - to jest z lasu. Mówią o tym także ptaszki i grzybki. A las to symbol obcej, wrogiej, przestrzeni. Świata duchów i zmarłych. Las to jednocześnie miejsce, gdzie życie toczy się bujnie i bez ograniczeń. Gospodarz jak szaman idzie do lasu i tam wybiera drzewko mające dużo dobrych magicznych mocy.

Łańcuch

Tradycyjny polski jest ze słomy, która jest symbolem urodzaju. Opasuje choinkę i przy tym ochrania przestrzeń domu przed nieszczęściami. Symbolizuje więzy rodzinne, szczęście rodziny, bo jest cały. Łańcuch powinien być jeden długi, owijający drzewko. Im dłuższy, tym dłuższe życie członków rodziny. Przerwany: kogoś ubędzie. Wije się: przypomina węża z raju z Drzewa Poznania: oznacza grzech pierworodny i odkupienie.

Orzech

Daje zdrowie, a przede wszystkim zdrowe zęby. Jak się zje orzecha z choinki, to człowiek będzie zdrowszy. Jest też symbolem płodności i urodzaju. W niektórych regionach pannom dotykanie orzechów na choince pomagało znaleźć kawalera.

Jabłko

To małe czerwone jabłko rajskie. Dawniej mawiano: jak się zerwie jabłko z choinki, to ma się grzech. Jest symbolem grzechu pierworodnego. Przypomina o kuszeniu przez szatana. Ale jednocześnie to symbol miłości i sympatii. Panna i kawaler dzielili się jabłkiem choinkowym. Na południu Polski jest zwyczaj dzielenia się jabłkiem choinkowym jak opłatkiem.


Opracowała AGDY
Konsultacja dr Katarzyna Smyk
Skomentuj i udostępnij na Facebooku

Komentarze 0

Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.
Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.

Skomentuj

Aby napisać komentarz, należy się zalogować:

Nie publikujemy nic na Twojej tablicy na Facebooku oraz nikomu nie udostępniamy Twoich danych osobistych.
Podczas pierwszego logowania zostaniesz poproszony o wybór swojej nazwy użytkownika.

Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Konfrontacje Teatralne: Oficerki. O policji. Fantazja oparta na faktach
12 października 2022, 19:00

Konfrontacje Teatralne: Oficerki. O policji. Fantazja oparta na faktach

Kolejny spektakl w ramach tegorocznych Konfrontacji Teatralnych lubelscy widzowie zobaczą 12 października o godz. 19. Tego dnia Centrum Kultury zaprosi na pokaz przedstawienia "Oficerki. O policji. Fantazja oparta na faktach" powstałego w kooperacji Teatru Polskiego Bydgoszcz i Komuny Warszawa.

Lepiej bez powodu nie brać jodku potasu. Czym to grozi?
galeria

Lepiej bez powodu nie brać jodku potasu. Czym to grozi?

Jodku potasu nie można przyjmować profilaktycznie i na własną rękę! Nie pomoże zażywanie go profilaktycznie, gdy nie występuje narażenie na szkodliwe skutki promieniowania. Wręcz zaszkodzi.

Lublin. Chcą startować z urządzaniem nowego parku. Zaczną od "leśnego korytarza"
galeria

Lublin. Chcą startować z urządzaniem nowego parku. Zaczną od "leśnego korytarza"

Jeszcze jesienią ma się zacząć urządzanie dolnej części wąwozu na Czechowie, w którym planowany jest nowy park ciągnący się od ul. Północnej do ul. Kameralnej. Nie wszystkie propozycje architekta krajobrazu przypadły do gustu pobliskim mieszkańcom.

Pod Koszami Dziennika Wschodniego: The Reds Iglo-Klima pierwszym liderem

Pod Koszami Dziennika Wschodniego: The Reds Iglo-Klima pierwszym liderem

The Reds Iglo-Klima roznili w pierwszym meczu Dom Plus niemal 40 punktami. Trudno się zatem dziwić, że zostali pierwszym liderem rozgrywek Pod Koszami Dziennika Wschodniego im. Andrzeja Wawrzyckiego. Najwięcej emocji przyniosła jednak konfrontacja Team z WinPlay.

Lublin. Kamery przypilnują wjazdu na Stare Miasto. Odczytają rejestrację

Lublin. Kamery przypilnują wjazdu na Stare Miasto. Odczytają rejestrację

Ratusz zamawia specjalne kamery do rejestracji kierowców łamiących zakaz wjazdu na Stare Miasto. Urządzenia mają odczytywać tablice rejestracyjne aut i porównywać je z bazą pojazdów uprawnionych do wjazdu na staromiejskie uliczki

Lubelska firma na liście wstydu za interesy w Rosji. „To brak zrozumienia”

Lubelska firma na liście wstydu za interesy w Rosji. „To brak zrozumienia”

Makrochem SA z Lublina jako jedna z czterech polskich firm wciąż prowadzi interesy z Rosją. Przypomina o tym wpis na tzw. liście wstydu, opracowanej przez prestiżową amerykańską uczelnię. – Lista jest stworzona przez kogoś, kto kompletnie nie zna się na tym rynku – komentuje przedstawiciel spółki.

Wojsko da postrzelać i pokaże, jak nie zgubić się w lesie. Lista jednostek w Lubelskiem

Wojsko da postrzelać i pokaże, jak nie zgubić się w lesie. Lista jednostek w Lubelskiem

Co sobotę armia zaprasza do swoich jednostek, gdzie zorganizuje kilkugodzinne szkolenia. Tak będzie m.in. w Zamościu i Hrubieszowie.

50 filmów na 50-lecie DKF "Bariera"
9 października 2022, 18:00

50 filmów na 50-lecie DKF "Bariera"

Dyskusyjny Klub Filmowy "Bariera" świętuje wyjątkowy jubileusz. Projekt realizowany w Chatce Żaka ma już 50 lat! Z tej okazji do końca roku w ramach DKF będzie można zobaczyć aż 50 starannie wyselekcjonowanych filmów, w tym absolutne klasyki.

Lublin. Będą zapisy na darmowe baseny. Jak zdobyć karnet?

Lublin. Będą zapisy na darmowe baseny. Jak zdobyć karnet?

W piątek zacznie się wydawanie bezpłatnych karnetów do szkolnych pływalni dla posiadaczy miejskiej karty Rodzina Trzy Plus przysługującej rodzinom wielodzietnym. Z takiej karty mogą korzystać rodzice wychowujący co najmniej trojkę dzieci.

Spektakl "Klimakterium i już" w Centrum Kongresowym
8 października 2022, 17:00

Spektakl "Klimakterium i już" w Centrum Kongresowym

W sobotę, 8 października o godz. 17 w Centrum Kongresowym Uniwersytetu Przyrodniczego (ul. Akademicka 15) odbędzie się pokaz musicalu "Klimakterium i już".

Kapitalny występ zawodniczek Medisept Mayday Team w mistrzostwach Polski w Godzieszu Wielkim

Kapitalny występ zawodniczek Medisept Mayday Team w mistrzostwach Polski w Godzieszu Wielkim

W sobotę zmagano się w jeździe na czas dwójkami. Niestety, tegoroczna edycja była bardzo skromnie obsadzona i w wielu kategoriach wiekowych zabrakło najlepszych zawodników

Romeos & Julias unplagued. Traumstadt. Polski Teatr Tańca w Zamościu
28 października 2022, 18:00

Romeos & Julias unplagued. Traumstadt. Polski Teatr Tańca w Zamościu

Ten spektakl otrzymał Nagrodę Złotego Yoricka, czyli główną w konkursie na najlepszą polską inscenizację dzieł dramatycznych Williama Szekspira podczas tegorocznego 26. Festiwalu Szekspirowskiego w Gdańsku. Przedstawienie zatytułowane "Romeos & Julias unplagued. Traumstadt" będzie można 28 października obejrzeć w Zamościu.

30 mln zł dla szpitali w Lubelskiem. Najpierw dali za mało, teraz zasypują dziury

30 mln zł dla szpitali w Lubelskiem. Najpierw dali za mało, teraz zasypują dziury

Szpitale musiały podwyższyć pensje pracownikom, ale z dnia na dzień zaczęły dostawać mniej pieniędzy z NFZ. Teraz fundusz chwali się, że w porozumieniu ze szpitalami wyznacza „mapy drogowe”, dzięki którym wyjdą na prostą. 14 szpitali z regionu dostanie też 30 milionów na ratowanie z dramatycznej sytuacji.

Sportowy samochód, dobre ubranie, a za mieszkanie nie chce płacić. "To pasożyt i oszust"
wideo
film

Sportowy samochód, dobre ubranie, a za mieszkanie nie chce płacić. "To pasożyt i oszust"

Powiedział, że miał 16 stopni w mieszkaniu, przez to zachorował i miał operację serca, za którą my musimy mu zapłacić. Wiemy, że to samo powiedział pani, od której wcześniej wynajmował lokum – opowiadają pani Aleksandra i pan Radosław, którzy wynajęli swoje mieszkanie Danielowi Ch., co było początkiem ich poważnych problemów.

Opole Lubelskie. Jest już więcej miejsc w żłobku

Opole Lubelskie. Jest już więcej miejsc w żłobku

Gdy w mediach społecznościowych ktoś pyta: Jaki żłobek wybrać dla dziecka? – zwolenników opolskiej placówki odzywa się wielu.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium