Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Magazyn

29 lipca 2004 r.
10:37
Edytuj ten wpis

Biłgoraj zapomniał o Singerze

0 0 A A



d Starego, zbudowanego z kloców i pomalowanego na biało domu słynnego rabina nikt już w Biłgoraju nie pamięta. Nikt nie pamięta też dziadka Isaaca Singera. Ani samego pisarza. W setną rocznicę urodzin słynnego noblisty postanowiłem powędrować śladami zapisanymi w jego powieściach. Zasiąść na ławie przy rabinówce, zobaczyć miasteczko, o którym napisał: „Byłem w raju i miałem tylko jedno pragnienie: żeby nigdy mnie stąd nie wygnano...”

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
O siódmej rano słońce rozświetla pola, wśród których wije się droga z Lublina do Biłgoraja. Zieleń iglastych lasów przeplatała się z karminową czerwienią maków. Na horyzoncie przedmieścia jednego z najbardziej magicznych miast Lubelszczyzny.
„Chociaż matka zawsze wychwalała Biłgoraj, okazał się jeszcze piękniejszy, niż nam opisała. Iglaste lasy, które go otaczały, wyglądały z daleka jak niebieskawy pas. Wszędzie wokół domów były ogródki i sady, a od ulicy rosły potężne drzewa kasztanowe, jakich nie widziałem nawet w Ogrodzie Saskim”– pisał Singer.
Wszystko się zgadzało. Za chwilę miałem zaczerpnąć wody z cudownego źródła i stanąć w miejscu, gdzie ślad swojej stopy odbiła św. Maria Magdalena.
W objęciach Marii Magdaleny
Andrzej Czacharowski, nauczyciel historii, prowadzi do kościółka, w którym z głównego ołtarza spogląda na nas św. Maria Magdalena.
Obok kościółka stoi budynek poklasztorny ojców Franciszkanów Po drugiej stronie zabudowań – cudowna kaplica św. Marii Magdaleny. Nasz przewodnik wkłada ogromny żelazny klucz do zamka i za chwilę stoimy przed studnią. Nabieram wody, która od wieków uzdrawia z najcięższych chorób.
– Historię o złotych dzwonach, które w tym miejscu w wtajemniczy sposób zawisły na sośnie, przekazuje się w Biłgoraju z pokolenia na pokolenie. Zobaczyło je dziesięciu pastuszków z Soli. Gdy skończyły swój koncert, nad strumyczkim bijącym ze źródełka ukazała się postać pięknej kobiety. Na biłgorajskiej ziemi stanęła Maria Magdalena – opowiada Czacharowski.
Na obrazach, wiszących w kaplicy zapisano cuda, które zdarzyły się za sprawą Marii Magdaleny.
W Biłgoraju zatrzymał się Napoleon,
...a dokładnie w dworze na Rożnówce. Dworu już nie ma, została za to okazała brama. Z Romanem Sokalem z Biłgorajskiego Centrum Kultury wchodzimy na teren parku, gdzie w pierwszej połowie XIX w. kwitło artystyczne życie miasta.
– Do Stanisława Nowakowskiego, właściciela Biłgoraja i dworu, zjeżdżali książę Józef Poniatowski, Jan Henryk Dąbrowski, poeci Cyprian Godebski i Kajetan Koźmian. Na pamiątkę ich pobytu Nowakowski stawiał pamiątkowe tablice. Legenda głosi, że był tu także Napoleon. Na jednym z kamiennych pomniczków widniał monogram Napoleona – opowiada Roman Sokal.
Z zadumą wędrujemy po zarośniętych alejkach biegnących nad kanałami pełnymi gnijącej wody, rozbitych butelek i innych śmieci. Aż trudno sobie wyobrazić, że była tu miniatura warszawskich łazienek. Był teatr na wodzie, pływały gondole.
Roman Sokal z zadumą pokazuje resztki kamiennych ławek z teatru na wodzie i bezradnie rozkłada ręce. A ja nie mogę nadziwić się, że w miejscu, gdzie kiedyś biło serce miasta, jest jeden wielki śmietnik.
Dłonie Św. Franciszka
W zwieńczeniu klasztoru Franciszkanów, tuż pod krzyżem, widać na obrazie skrzyżowane dłonie.
– Na znak, że św. Franciszek był stygmatykiem. – tłumaczy mi Andrzej Czacharowski.
Jedziemy na kirkut. W tamtym roku złożono tu macewy, z których Niemcy zrobili chodnik koło kościółka Marii Magdaleny.
Na macewach, zdobionych kolorową farbą, zapisano historię tych, których już w Biłgoraju nie ma. Idziemy w kierunku macewy, gdzie być może pochowano dziadka Isaaca Singera.
Żałosne
Roman Sokal ma dwie pasje. Ślady Singera i Zagrodę Sitarską. Idziemy w kierunku zabytkowego domu Andrzeja Grabińskiego z 1810 r.
– Jeszcze na początku lat siedemdziesiątych zagroda otoczona była podobnymi domami. Gdy zaczęto tu stawiać bloki i ta miała iść na zatracenie – opowiada Roman Sokal, który zabytkową zagrodę uratował.
Na 800 metrach kwadratowych jest mieszkalny dom, drewutnia, spichlerz, wozownia. Resztka zaginionego, cudownego świata.
– Jak zapisał Oskar Kolberg, do zwyczajów miejscowych należało, że gdy sitarze wyjeżdżali w drogę z sitami, wtedy żony ich, krewni i przyjaciele odprowadzali ich aż pod figurę św. Jana Nepomucena i tam ich żegnali, częstując wódką i arakiem, co nazywano Żałosne. Podobnie, gdy za pół roku, albo i rok wracali do domu, wychodzili na ich spotkanie pod wspomnianą figurę, witając ich, co nazywano Radosne – opowiada Jerzy Waszkiewicz, dyrektor Muzeum Ziemi Biłgorajskiej.
Dziś, dwa razy do roku, Stefan Szmidt z Nadrzecza wskrzesza niezwykłe obrzędy.
Żeby go nigdy stąd nie wygnano
Starego, zbudowanego z kloców i pomalowanego na biało domu słynnego rabina nikt już w Biłgoraju nie pamięta. Nikt nie pamięta też dziadka Isaaca Singera. Ani samego pisarza. Oddajmy mu głos:
„Dom dziadka stał niedaleko od bożnicy, domu nauki, mykwy i cmentarza. Był to stary drewniany dom zbudowany z bali, pobielony. Kiedy uniosłem głowę, zobaczyłem biłgorajską bóżnicę i pola, które rozciągały się wokół aż po skraj lasu. Byłem w raju i miałem tylko jedno pragnienie: żeby nigdy mnie stąd nie wygnano...”
Domu dziadka Singera już nie ma. Ale jest inna rabinówka. Janina Pudel ma 83 lata i mieszka na ojcowiźnie. Choć jej oczy powolutku zachodzą mgłą, pamięta żydowskie miasteczko
– O, tam, gdzie teraz stoją bloki, na górce stała bożnica. Niech pan idzie tam na róg, do pani Saganowej. Tam jest dom rabina – tłumaczy.
Długi dom wyróżnia się od okolicznych zabudowań. Malutki ogródek, kwiaty, gołębnik. Pukam do drzwi. Po chwili siedzimy na ławeczce. Pytam o rabina.
– Tu mieszkał. Nazywał się Szar. Pamiętam sklepik Ruchlowej, brała od nas mleko. Czego tu szukacie?
– Sladów rabina. Dziadka Singera, pisarza, który dostał nagrodę Nobla. Mieszkał tu przed wojną. Pamięta pani?
– Nie pamiętam. Te czasy już nie wrócą...
– Mój ojciec nigdy nie zapomniał Biłgoraja. Któregoś dnia, w latach osiemdziesiątych, zapytałem go, czy potrafiłby jeszcze opisać miasteczko. Oczywiście – odparł. – Każdy dom. Mówił dalej: Jeśliby żydowski Biłgoraj dalej istniał, łatwo bym się mógł po nim poruszać – opowiadał Izrael Zamir, syn pisarza, podczas Dni Singerowskich, które rok temu odbyły się w Biłgoraju.
W tym roku Biłgoraj zapomniał o Singerze. W setną rocznicę urodzin pisarza nie było żadnych Dni. Dlaczego? Nie wie nikt...
Skomentuj i udostępnij na Facebooku

Komentarze 0

Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.
Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.

Skomentuj

Aby napisać komentarz, należy się zalogować:

Nie publikujemy nic na Twojej tablicy na Facebooku oraz nikomu nie udostępniamy Twoich danych osobistych.
Podczas pierwszego logowania zostaniesz poproszony o wybór swojej nazwy użytkownika.

Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Od przezroczystej rybki po zestaw do peelingu. Lubelscy naukowcy z medalami
galeria

Od przezroczystej rybki po zestaw do peelingu. Lubelscy naukowcy z medalami

Wykrywanie mięsa królika w produktach spożywczych, wpływ ekstraktów z winorośli na pielęgnację skóry, albo zestaw do peelingu skóry twarzy. To tylko niektóre patenty naukowców Uniwersytetu Medycznego w Lublinie nagrodzone na Międzynarodowej Wystawie Wynalazków i Technologii INNO WINGS 2022. Kolejny cel to ich komercjalizacja i wykorzystanie w biznesie lub życiu codziennym.

Winobluszcz trójklapowy budzi zainteresowanie

Winobluszcz trójklapowy budzi zainteresowanie

Latem zielone, a jesienią czerwone okrycie budynku na Peowiaków 10 wygląda intrygująco. Za jego charakterystyczną fakturę i kolory odpowiedzialny jest winobluszcz trójklapowy. Widać go z bliska przez bramę na podwórko i z daleka między budynkami sąsiedniej ulicy. O tym, jak się uprawia pnącze na kamienicy, opowiada jego opiekun Seweryn Szczepaniak

Potrzeba więcej energii z odpadów

Potrzeba więcej energii z odpadów

W Polsce powinno powstać przy najmniej kilkanaście elektrociepłowni produkujących energię z odpadów. To szansa na znaczącą eliminację węgla, niższe rachunki za ogrzewanie, ograniczenie wzrostu opłat za śmieci i tańszą energię elektryczną dla miast. Takie wnioski płyną z ogólnopolskiej konferencji, która odbyła się w dniach 22 i 23 grudnia w Gdańsku z udziałem samorządowców, ciepłowników, naukowców i przedstawicieli instytucji rządowych. Budowa tego typu instalacji planowana jest m.in. w Lublinie.

Próbował rozdzielać psy. Sam został zaatakowany i pogryziony

Próbował rozdzielać psy. Sam został zaatakowany i pogryziony

Wczoraj we Włodawie 33-latek został pogryziony przez psa.

Hetman Zamość ma nowy zarząd i prezesa

Hetman Zamość ma nowy zarząd i prezesa

Zmiany w zarządzie Hetmana Zamość. Od 2 grudnia prezesem tego zasłużonego klubu jest Krzysztof Rysak, który zastąpił Aleksandrę Kasprzak. Z zarządu odeszli także: Tomasz Goździuk i Przemysław Gałka, a zastąpili ich: Piotr Trześniewski oraz Marcin Podsiadło

Był w takim stanie, że po stłuczce zasnął za kierownicą. Miał aż 4 promile

Był w takim stanie, że po stłuczce zasnął za kierownicą. Miał aż 4 promile

Cztery promile alkoholu w organizmie miał kierowca samochodu, który spowodował kolizję w miejscowości Kolonia Trawniki.

Na drodze było jeszcze ciemno. Piesza bez odblasków została potrącona lusterkiem

Na drodze było jeszcze ciemno. Piesza bez odblasków została potrącona lusterkiem

Kierujący dostawczym renault w miejscowości Grabowce Dolne lusterkiem pojazdu potrącił idącą z naprzeciwka 37-latkę.

Wyżły, spaniele, teriery i jamniki. IV Międzynarodowa Wystawa Psów Rasowych w Lublinie
10 grudnia 2022, 10:30
galeria

Wyżły, spaniele, teriery i jamniki. IV Międzynarodowa Wystawa Psów Rasowych w Lublinie

2000 psów należących do 205 ras, w tym niezwykle rzadkich w naszym kraju, jak pies faraona, kangal czy owczarek rumuński mioritic. W sobotę i niedzielę w siedzibie Targów Lublin przy ul. Dworcowej 11 odbędzie się IV Międzynarodowa Wystawa Psów Rasowych. W programie dwudniowej imprezy także m.in. dogfitness czy nauka.

To one będą grzać mieszkańców Lublina, gdy nadejdzie srogi mróz

To one będą grzać mieszkańców Lublina, gdy nadejdzie srogi mróz

Do elektrociepłowni na Wrotkowie dotarły już cztery nowe kotły gazowe, które mają być uruchamiane w okresie największego zapotrzebowania na energię cieplną. To kluczowy etap budowy nowej kotłowni rezerwowej.

Jak wybrać suplementy diety dobrej jakości?

Jak wybrać suplementy diety dobrej jakości?

Na rynku znajduje się wiele rodzajów suplementów diety. Jak wybrać te najlepsze? Zobacz, na co patrzeć podczas zakupów!

To znak, że dziś 6 grudnia. Czerwone czapeczki na ulicach Lublina

To znak, że dziś 6 grudnia. Czerwone czapeczki na ulicach Lublina

Z naszych wyliczeń wynika, że to siódma edycja interwencji artystycznej nieformalnej grupy Otulanie włóczką. Tym razem autorki mikołajowych czapeczek w rozmiarze XXS pobiły rekord: na lubelskich ulicach wyeksponowały 464 sztuki.

Dlaczego warto przeprowadzić badanie ankietowe podczas tworzenia strategii marketingowej?

Dlaczego warto przeprowadzić badanie ankietowe podczas tworzenia strategii marketingowej?

Prowadzenie własnego biznesu wiąże się z wieloma wyzwaniami. Niezależnie od branży, w jakiej firma działa, kluczem do sukcesu jest skutecznie prowadzona kampania marketingowa. Aby jednak móc ją zaplanować, konieczne jest dokładne zapoznanie się z oczekiwaniami klientów. Badania ankietowe okazują się być odpowiedzią na współczesne potrzeby przedsiębiorców. Usługa umożliwia dogłębną analizę wymagań konsumentów, która dla właściciela biznesu okazuje się nieoceniona.

Bądź widoczny w sieci — postaw na pozycjonowanie sklepu!

Bądź widoczny w sieci — postaw na pozycjonowanie sklepu!

Możesz mieć najlepsze produkty i usługi w branży lub oferować naprawdę innowacyjne rozwiązania, ale jeżeli nie dotrzesz do potencjalnych klientów, nic ci po tym. Dlatego myśląc o internetowej sprzedaży od razu postaw na pozycjonowanie sklepu. Co dzięki temu zyskasz? Dziś zdradzamy, jaką moc mają zintegrowane działania SEO dla e-commerce!

Nowa matura 2023. Więcej lektur i nowe – stare zadania z matematyki. Czego się spodziewać?

Nowa matura 2023. Więcej lektur i nowe – stare zadania z matematyki. Czego się spodziewać?

Ponad 9,5 tys. uczniów liceów z województwa lubelskiego zdawać będzie w maju nową maturę. Na czym będą polegać zmiany będą mogli dowiedzieć się już w przyszłym tygodniu podczas egzaminów próbnych.

GAP fakturowy czy indeksowy? Czym się kierować przy wyborze?

GAP fakturowy czy indeksowy? Czym się kierować przy wyborze?

Ubezpieczenie GAP kierowane jest do osób, które zdecydowały się na zakup auta w ramach leasingu lub kredytu. Zapewnia ono właścicielom ochronę przed utratą wartości samochodu w czasie, co może okazać się istotne w razie jego kradzieży bądź wystąpienia szkody całkowitej. Jaka jest różnica pomiędzy GAP indeksowym a fakturowym? Czym się kierować przy wyborze tego ubezpieczenia?

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium